Chỉ hai tuần sau khi vượt qua cơn nhồi máu cơ tim bằng can thiệp đặt stent động mạch vành, ông Hùng (80 tuổi) tiếp tục đối mặt với một biến cố nguy hiểm khác là đột quỵ nhồi máu não do hẹp khít, vôi hóa nặng động mạch cảnh. Nhờ can thiệp nội mạch bằng kỹ thuật tán vôi hiện đại, người bệnh đã được tái thông mạch máu não kịp thời.

Ông Hùng có tiền sử bệnh tim mạch phức tạp gồm tăng huyết áp nhiều năm, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu. Hai tuần trước khi nhập viện, ông bị nhồi máu cơ tim cấp, được đặt stent động mạch vành tại một bệnh viện khác. Sau can thiệp, người bệnh tiếp tục điều trị suy tim với phân suất tống máu thất trái chỉ còn khoảng 42%.

Khoảng 3 ngày trước, ông Hùng bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất thường như hay quên nhiều sự việc. Tình trạng diễn tiến nặng dần, ông xuất hiện thêm phát âm không rõ tiếng, chân tay yếu, đánh rơi bát khi ăn cơm. Nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm, gia đình lập tức đưa ông đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

ThS.BS Nguyễn Xuân Duy, khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết khi nhập viện, ông Hùng tỉnh táo, tiếp xúc được nhưng nói khó, sức cơ nửa người trái giảm còn 4/5. Đây là những dấu hiệu thần kinh khu trú điển hình, gợi ý đột quỵ thiếu máu não.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não cho thấy ổ nhồi máu vùng nhân bèo trái kích thước khoảng 14 x 19 mm. Khảo sát hệ mạch phát hiện động mạch cảnh trong phải hẹp khít tới 95% kèm theo vôi hóa rất nhiều, mạch cảnh bên đối diện cũng hẹp khoảng 50%.

Theo bác sĩ Duy, người bệnh bị xơ vữa lan tỏa nhiều hệ mạch. Đây là nguyên nhân khiến chỉ trong thời gian ngắn, ông liên tiếp gặp hai biến cố tim mạch nghiêm trọng: nhồi máu cơ tim do hẹp tắc động mạch vành và đột quỵ thiếu máu não do hẹp động mạch cảnh.

Hiện động mạch cảnh trong phải hẹp tới 95% là nguyên nhân chính gây nhồi máu não. “Ở bệnh nhân hẹp động mạch cảnh có triệu chứng, nguy cơ đột quỵ tái phát có thể lên tới khoảng 10-20% trong vòng hai tuần đầu nếu không được tái thông kịp thời. Vì vậy, người bệnh cần được can thiệp càng sớm càng tốt”, bác sĩ Duy cho biết.

Bệnh nhân đã được hội chẩn giữa các chuyên khoa Tim mạch, Can thiệp tim mạch, Ngoại phẫu thuật Tim mạch máu, Thần kinh để lựa chọn phương án điều trị tối ưu cho người bệnh, lựa chọn phẫu thuật hay can thiệp nội mạch. Do bệnh nhân vừa trải qua nhồi máu cơ tim, đang sử dụng thuốc kháng tiểu cầu kép loại có hoạt lực mạnh, nếu phẫu thuật thì nguy cơ chảy máu rất cao. Phiên hội chẩn cuối cùng thống nhất ưu tiên phương pháp can thiệp nội mạch ít xâm lấn.

Tuy nhiên, thách thức lớn xuất hiện khi tổn thương động mạch cảnh bị vôi hóa rất nặng. Vòng vôi bao quanh lòng mạch 360 độ khiến bóng nong thông thường không thể mở rộng tổn thương, còn stent cũng không thể vượt qua vị trí hẹp dù êkíp đã sử dụng nhiều biện pháp tăng trợ lực.

Để giải quyết tình huống này, các bác sĩ quyết định sử dụng kỹ thuật tán vôi nội mạch bằng bóng phát sóng xung kích (IVL). Sóng xung kích giúp làm nứt và làm mềm mảng vôi hóa, tạo điều kiện để bóng nong và stent đi qua an toàn. Nhờ đó, các bác sĩ đã có thể đưa dụng cụ vượt qua và đặt stent động mạch cảnh thành công dưới hệ thống bảo vệ chống thuyên tắc, khôi phục dòng máu lên não cho người bệnh. Kết quả siêu âm sau can thiệp ghi nhận lòng mạch mở rộng tối ưu, dòng máu lưu thông tốt, không phát hiện hẹp tồn lưu đáng kể qua vị trí đặt stent.

Theo bác sĩ Duy, công nghệ tán vôi nội mạch bằng sóng xung (IVL) dù đã được ứng dụng rộng rãi trong can thiệp mạch vành và mạch ngoại biên, song việc áp dụng cho các tổn thương động mạch cảnh vôi hóa nặng vẫn còn tương đối mới và đang trong quá trình nghiên cứu, song bước đầu cho thấy nhiều kết quả đầy hứa hẹn.

“Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh lý phối hợp, khiến việc chỉ định phẫu thuật truyền thống gặp không ít khó khăn do nguy cơ cao và nhiều chống chỉ định. Mặc dù phẫu thuật vẫn mang lại lợi ích đáng kể, nhưng không phải bệnh nhân nào cũng đủ điều kiện để thực hiện. Sự ra đời và ứng dụng của các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn hiện đại đã mở ra thêm nhiều cơ hội điều trị an toàn, hiệu quả cho nhóm bệnh nhân này, giúp cải thiện tiên lượng và nâng cao chất lượng cuộc sống”, bác sĩ Duy nhấn mạnh.

Bác sĩ Duy khuyến cáo, những người mắc bệnh tim mạch do xơ vữa hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và hút thuốc lá nên được siêu âm tầm soát toàn bộ hệ thống mạch máu để phát hiện sớm các tổn thương. Đồng thời, người bệnh cần tuân thủ điều trị nội khoa, tái khám định kỳ và đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo miệng, nói khó, yếu hoặc liệt tay chân đột ngột, mất thăng bằng hay rối loạn thị giác. Khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ trong “thời gian vàng” để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, qua đó giảm nguy cơ tàn phế, tử vong và cải thiện tiên lượng lâu dài.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.