Bé An (6 tuổi, TP.HCM) ho khan suốt 6 tháng, uống nhiều đợt thuốc kháng sinh, cắt VA, đốt cuốn mũi nhưng không cải thiện, bác sĩ phát hiện do hen phế quản và viêm mũi dị ứng.

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ), cho biết gia đình đưa bé đến khám trong tình trạng ho khan dai dẳng, tái đi tái lại trong 6 tháng. Tình trạng nặng hơn về đêm và thời điểm giao mùa, thường nôn sau ho, mệt lả phải cấp cứu. Bé còn ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi trong, ngủ kém, mệt mỏi kéo dài.

Trước đó, An đã điều trị nhiều đợt thuốc kháng sinh theo hướng viêm hô hấp, từng cắt VA và đốt cuốn mũi dưới do nghi ngờ viêm tai mũi họng mạn tính, song triệu chứng không cải thiện rõ rệt. Mỗi đợt thuốc giúp giảm ho tạm thời, nhưng chỉ sau vài ngày, cơn ho quay lại, thậm chí dày và nặng hơn.

Khai thác tiền sử cho thấy bé từng mắc viêm da cơ địa từ nhỏ, trong khi bố bé mắc viêm mũi dị ứng mạn tính. Nghi ngờ bé ho do dị ứng, PGS Lâm chỉ định làm các xét nghiệm dị ứng và đánh giá chức năng hô hấp chuyên sâu. Kết quả test lẩy da cho thấy trẻ dương tính với mạt bụi nhà, bao gồm Dermatophagoides pteronyssinus và Blomia tropicalis. Xét nghiệm IgE đặc hiệu với dị nguyên tăng cao. Test hồi phục phế quản cho kết quả dương tính.

PGS Lâm chẩn đoán bé mắc hen phế quản thể ho kèm viêm mũi dị ứng, trong đó ho là triệu chứng nổi bật và dai dẳng nhất.

Theo PGS Lâm, ho kéo dài ở trẻ do nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là nhiễm virus, vi khuẩn đường thở. Do đó, khi trẻ ho tái diễn nhiều lần thường dễ bị quy về nhiễm trùng hô hấp. Tuy nhiên, ở những trường hợp như bé An không sốt, không khò khè rõ rệt, ho chủ yếu về đêm – nguyên nhân chính là dị ứng đường thở, đặc biệt hen phế quản thể ho, lại dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn.

Với người bị hen phế quản thể ho và viêm mũi dị ứng, khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa… hệ miễn dịch sẽ phản ứng quá mức gây ra viêm đường thở, biểu hiện bằng ho kéo dài. Do đó, nếu điều trị theo hướng nhiễm trùng bằng kháng sinh hay phẫu thuật sẽ không “trúng đích”, chỉ cải thiện được các triệu chứng “phần ngọn”.

“Kháng sinh chỉ có vai trò khi có bằng chứng nhiễm vi khuẩn. Nếu nguyên nhân là viêm dị ứng đường thở, thuốc sẽ không tác động vào quá trình viêm nền. Viêm vẫn âm thầm tồn tại, khiến trẻ ho kéo dài, tái phát nhiều đợt, thậm chí xuất hiện các cơn cấp phải nhập viện”, PGS Lâm cho biết.

Sau khi 2 tuần điều trị đúng hướng, kết hợp vệ sinh kiểm soát môi trường sống, giảm các dị nguyên, tình trạng ho của An giảm rõ rệt, giấc ngủ được cải thiện, sinh hoạt trở lại bình thường. PGS Lâm cũng lưu ý gia đình duy trì thay ga giường thường xuyên, hạn chế thú bông, không nuôi thú cưng trong phòng ngủ, lau dọn bằng khăn ướt, sử dụng máy lọc không khí để giảm nguy cơ tái phát hen, viêm mũi dị ứng cho trẻ.

Theo PGS Lâm, nếu ho kéo dài trên vài tuần, đặc biệt ho về đêm, ho theo mùa hoặc kèm các biểu hiện dị ứng như ngứa mũi, hắt hơi, chảy mũi trong là những dấu hiệu cần được đánh giá theo hướng dị ứng đường thở. Chẩn đoán đúng nguyên nhân giúp trẻ được điều trị phù hợp, tránh kéo dài tình trạng ho và hạn chế nguy cơ phải nhập viện vì các đợt cấp.

*Tên nhân vật đã được thay đổi