Ca can thiệp cho Trúc, 11 tháng tuổi, diễn ra phức tạp do bé nhẹ cân, kích thước lỗ thông liên nhĩ lớn, nguy cơ gây tổn thương van tim nếu chọn dù quá to.

BS.CKI Phạm Thục Minh Thủy, khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, thông liên nhĩ là bệnh lý tim bẩm sinh với sự xuất hiện của một lỗ thủng giữa hai buồng tâm nhĩ (ngăn trên của tim). Lỗ thông liên nhĩ kích thước nhỏ (dưới 5 mm) có khả năng tự đóng.

Những lỗ thông lớn hơn nếu không biểu hiện triệu chứng, chưa gây ra vấn đề sức khỏe thì không cần phẫu thuật khi trẻ còn nhỏ, nhưng phải theo dõi và có thể phải can thiệp khi lớn lên. Với trường hợp đã xuất hiện biến chứng như giãn buồng tim phải hay chậm tăng cân, suy tim, cần có phương pháp can thiệp kịp thời.

Bé Trúc sinh đủ tháng, cân nặng lúc sinh gần 3,8 kg. Mẹ bé kể gia đình nội ngoại không ai mắc bệnh tim, trong thai kỳ không phát hiện bất thường. Khi bé hai tháng tuổi, đi chích ngừa được khám tổng quát thì nghe âm thổi ở tim. Đây là âm thanh gây ra do dòng máu chảy không đều bên trong hoặc gần tim, gợi ý một số bệnh lý về tim mạch. Gia đình đưa bé đi siêu âm tim, ghi nhận lỗ thông liên nhĩ lớn, kích thước 11 mm chưa biến chứng. Bác sĩ chưa chỉ định đóng lỗ thông, hẹn tái khám theo dõi định kỳ.

Sáu tháng sau đó, Trúc có dấu hiệu chậm tăng cân, có tháng còn sụt cân nhẹ. Bé hay bị viêm đường hô hấp tái đi tái lại, ăn uống kém. Ở lần tái khám lúc 11 tháng tuổi, siêu âm tim phát hiện bé bị giãn lớn buồng tim phải tiến triển so với lần trước. “Kết hợp giữa triệu chứng và siêu âm tim cho thấy lỗ thông liên nhĩ đã gây biến chứng, cần can thiệp bít dù sớm cho bé để đóng lỗ thông”, bác sĩ Thủy nhận định.

BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đánh giá ca can thiệp này khá phức tạp do bé Trúc nhẹ cân (thời điểm can thiệp là 8.4 kg), lỗ thông của bé hơn 10 mm, cần chọn loại dù lớn để bít hoàn toàn.

Tuy nhiên ở những bệnh nhi nhẹ cân, nếu dùng dù quá lớn thì dễ chèn ép các cơ quan lân cận gây hở van 2 lá, hở van 3 lá. Ngoài ra, nhĩ phải bé giãn lớn làm cho nhĩ trái nhỏ đi, gây khó khăn khi thao tác do không gian buồng tim chật hẹp, rất khó để bung dù và bít lỗ thông chuẩn xác.

Để khắc phục, bác sĩ Phúc cùng ê kíp cố gắng sử dụng dù nhỏ nhất (đường kính 12 mm) để vừa bít trọn lỗ thông, vừa không gây tổn thương van tim. Suốt quá trình can thiệp có sự hướng dẫn của hình ảnh X-quang và siêu âm tim qua thực quản, giúp bác sĩ thao tác chuẩn xác. Sau 45 phút, thủ thuật kết thúc thành công.

Siêu âm tim kiểm tra sau can thiệp thấy lỗ thông được bít kín, không chèn ép các cấu trúc lân cận. Bé xuất viện một ngày sau can thiệp.

Theo bác sĩ Phúc, bít dù thông liên nhĩ là lựa chọn tối ưu cho các trường hợp thông liên nhĩ có cấu trúc giải phẫu phù hợp. Đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn với nhiều ưu điểm như an toàn, ít mất máu, ít đau, giảm nguy cơ nhiễm trùng, thời gian phục hồi nhanh, không mở ngực nên không để lại sẹo. Trẻ có thể sinh hoạt bình thường ngay sau can thiệp. Nếu bít lỗ thông thành công và chế độ chăm sóc sau can thiệp tốt, trẻ sẽ hồi phục hoàn toàn và phát triển như trẻ bình thường.

Có thể ngăn ngừa phần nào bệnh tim bẩm sinh nhờ tiêm ngừa bệnh Rubella (sởi Đức), tránh uống thuốc không do bác sĩ chỉ định trong ba tháng đầu thai kỳ, tránh sử dụng rượu, ma túy khi có thai…

So với các bệnh tim bẩm sinh khác, thông liên nhĩ thường được chẩn đoán trễ hơn. Bác sĩ Thủy cho biết bé Trúc được phát hiện sớm vì có triệu chứng sớm do lỗ thông lớn. Nếu trẻ xanh xao, hay vã mồ hôi, tay chân lạnh, chậm tăng cân, thở nhanh, khò khè, viêm đường hô hấp tái lại nhiều lần, phụ huynh nên đưa con khám tầm soát bệnh tim bẩm sinh ở các cơ sở y tế chuyên sâu.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi