Ông Khương bị khàn tiếng kéo dài một năm, đến khi mất giọng mới đi khám, bác sĩ chẩn đoán ung thư thanh quản, được phẫu thuật cắt một phần thanh quản, bảo tồn giọng.

Ông Khương (54 tuổi, ngụ tại Cần Thơ) hút thuốc lá nhiều năm, gần đây xuất hiện triệu chứng đau họng, nuốt khó, khàn tiếng kéo dài, nghĩ viêm họng nên tự mua thuốc uống nhưng không bớt. Hai tuần trước nhập viện, ông gần như mất tiếng, phải viết giấy khi trao đổi với bác sĩ. Nội soi phát hiện khối u 0.5 cm ở dây thanh, sinh thiết cho kết quả ung thư thanh quản. Tuy nhiên các xét nghiệm đánh giá chuyên sâu hơn như chụp CT scan thanh quản cho thấy bướu lan sâu xuống bên dưới, lan ra vùng kế bên.

BS.CKII Đỗ Tường Huân, khoa Ngoại Vú – Đầu Mặt Cổ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết ung thư thanh quản là bệnh thường gặp, đứng thứ 6 trong số các ung thư nguy hiểm ở nam giới. Khối u của ông Khương được phát hiện giai đoạn khá trễ, có xâm lấn, có thể không giữ lại được thanh quản, tiên lượng nhiều di chứng sau mổ.

“Điều mong mỏi lớn nhất của người bệnh là còn giọng để giao tiếp và làm việc”, bác sĩ Huận nói. Sau hội chẩn, đánh giá còn khả năng bảo tồn dây thanh sau mổ cắt khối u, ê kíp quyết định thực hiện cắt bán phần thanh quản theo phương pháp CHEP.

Bác sĩ Huân giải thích CHEP là kỹ thuật mổ tái tạo đường thở và giọng bằng cách khâu nối kết hợp xương móng, sụn nhẫn và nắp thanh quản. Nhờ đó bệnh nhân không phải cắt toàn bộ thanh quản, vẫn giữ được khả năng nói, ăn uống và thở tự nhiên. Trong quá trình mổ, các diện cắt được kiểm tra tức thì để chắc chắn không còn tế bào ung thư sót lại.

Hiện nay, với ung thư thanh quản, bác sĩ có thể lựa chọn nhiều hình thức phẫu thuật: cắt một phần rất nhỏ bằng laser qua nội soi cho khối u giai đoạn sớm, đến các kỹ thuật cắt bán phần hoặc toàn bộ thanh quản tùy mức độ lan rộng, kích thước u. Phẫu thuật cắt bán phần thanh quản và tái tạo theo kiểu CHEP là “giới hạn cuối cùng” để giữ lại một phần thanh quản khi khối u đã lan rộng, nếu vượt quá thì buộc phải cắt toàn bộ, người bệnh mất hoàn toàn giọng nói tự nhiên.

Sau mổ, ông Khương cần nuôi ăn qua sonde dạ dày, tránh sặc, hít phải sữa hoặc thức ăn vào đường thở khi vùng thanh quản chưa hồi phục. Ông phải tập nuốt ở tư thế cằm ngực, nuốt khan hoặc nuốt với nước bọt. Khi đã nuốt quen, ông được tập nuốt với thức ăn mềm, lượng nhỏ tăng dần. Hai tuần sau phẫu thuật, ông Khương được rút các ống hỗ trợ ăn uống và kiểm soát hơi thở, tự ăn uống qua đường miệng, hít thở qua đường mũi và giao tiếp, trò chuyện trở lại.

Giọng nói của ông lúc này giữ được khoảng 40% so với trước khi bị bệnh, khả năng phục hồi có thể đạt tới 60% trong vài tháng tới. Ông Khương ở độ tuổi trung niên, công việc kinh doanh cần giao tiếp nhiều. “Nếu mất giọng, chắc tôi khó mà làm ăn, cuộc sống sẽ đảo lộn rất nhiều”, ông chia sẻ.

Bác sĩ Huân cho biết với nhiều trường hợp, bác sĩ buộc phải cắt toàn bộ thanh quản kèm nạo hạch để ngăn di căn. Khi đó, bệnh nhân mất hẳn giọng, muốn giao tiếp chỉ có thể dùng van phát âm hoặc thiết bị điện thanh quản.

“Bệnh nhân ung thư thanh quản trong độ tuổi lao động cần được ưu tiên bảo tồn giọng nói, giúp nâng chất lượng cuộc sống và ít bị ảnh hưởng công việc”, bác sĩ Huân nói, thêm rằng, giọng nói gắn liền với giao tiếp, công việc và đời sống tinh thần. Mất giọng sau mổ ung thư thanh quản người bệnh dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý, trầm cảm, ngại tiếp xúc với xã hội.

Các nghiên cứu quốc tế ghi nhận 30-40% bệnh nhân cắt thanh quản toàn phần có biểu hiện trầm cảm hoặc lo âu trong năm đầu sau mổ. Ở Việt Nam, chưa có nhiều số liệu cụ thể, nhưng thực tế lâm sàng bác sĩ Huân cũng ghi nhận nhiều ca người bệnh buồn bã, stress nặng vì mất giọng.

Ngược lại, phẫu thuật cắt bán phần thanh quản giúp bệnh nhân duy trì thở qua mũi, ăn bằng đường miệng, còn khả năng giao tiếp, chất lượng sống được cải thiện rõ rệt. Việc giữ lại giọng nói không chỉ giúp người bệnh tự tin hơn trong công việc, giao tiếp xã hội mà còn giảm đáng kể nguy cơ rơi vào trầm cảm sau điều trị ung thư. Đây là yếu tố quan trọng để bệnh nhân nhanh chóng hòa nhập cuộc sống bình thường, duy trì nghề nghiệp và các mối quan hệ gia đình, xã hội.

Thuốc lá, rượu, trào ngược dạ dày, thường xuyên tiếp xúc hóa chất là các yếu tố làm tăng nguy cơ và là nguyên nhân gây bệnh ung thư thanh quản. Trong đó, hút thuốc là nguyên nhân của 80% ca ung thư thanh quản. Để phòng ngừa và điều trị hiệu quả, người bệnh nên đi khám khi có bất thường như khàn giọng, ho liên tục thời gian dài, nuốt đau, khó thở…

Theo thống kê của Globocan 2022, ung thư thanh quản chiếm khoảng 0.95% các ca mắc ung thư mới. Tại Việt Nam, tỷ lệ này chiếm 1,2%, phổ biến ở nam giới.