Sẹo sau phẫu thuật có thể được cải thiện bằng nhiều phương pháp như tiêm hoạt chất triamcinolone, điều trị bằng laser… giúp sẹo mờ dần, phẳng hơn, giảm cảm giác ngứa rát.

TS.BS.CKII Đặng Thị Ngọc Bích, Trưởng chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết ngoài da chảy xệ, mỡ thừa… thì những vết sẹo sau phẫu thuật như mổ đẻ, lấy sỏi thận kích thước lớn, nội soi, mổ tuyến giáp, phẫu thuật ung thư vú… đang trở thành nỗi trăn trở của nhiều người.

Theo Tạp chí Y khoa quốc tế International Wound Journal, có từ 30-90% người sau khi phẫu thuật hoặc bị bỏng sẽ hình thành sẹo phì đại hoặc sẹo lồi, tùy mức độ tổn thương da nông hay sâu.

Tùy cơ địa và quá trình lành thương, sau phẫu thuật người bệnh có thể gặp phải các dạng sẹo lồi, sẹo phì đại hoặc sẹo lõm, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và đôi khi gây khó chịu. Từ đầu năm đến nay, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM tiếp nhận hàng nghìn trường hợp đến điều trị sẹo sau phẫu thuật, trong đó có nhiều trường hợp phụ nữ đến điều trị sẹo sau sinh mổ.

Theo báo cáo Tổng kết công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em năm 2022 của Bộ Y tế, tỷ lệ mổ lấy thai ở Việt Nam tăng liên tục trong 15 năm qua. Năm 2005, tỷ lệ sinh mổ ở Việt Nam là 12%. Tới năm 2022, tỷ lệ này là 37%.

Như trường hợp của chị Hân (28 tuổi, Đồng Nai), điều trị sẹo lồi dài 13 cm. Chị cho biết đã sinh con cách đây 3 năm, tưởng rằng vết mổ sẽ nhanh chóng liền sẹo nhưng chỉ vài tuần sau, vùng da quanh vết mổ bắt đầu sưng đỏ, rồi dần nhô cao thành khối cứng dài hơn 13 cm. Sẹo lồi này còn thường xuyên đau nhức, nhất là khi thời tiết thay đổi hoặc chị cúi gập người.

Vết sẹo cũng khiến chị tự ti không dám mặc đồ hở bụng. Suốt một năm đầu, chị luôn cảm thấy đau rát khi quần áo chạm vào vết sẹo và chị hầu như chỉ mặc quần áo rộng thùng thình để tránh cọ xát, nhiều đêm mất ngủ vì cơn ngứa và cảm giác căng tức vùng bụng. Việc chăm con nhỏ đã vất vả, nay lại thêm nỗi mặc cảm ngoại hình, khiến chị gần như không dám ra ngoài, hạn chế tiếp xúc bạn bè. “Có lần chồng rủ đi biển cùng nhóm bạn, tôi viện đủ lý do để từ chối. Tôi không muốn ai nhìn thấy cơ thể mình”, chị nghẹn giọng kể.

Khi con cái bắt đầu lớn một chút và được sự động viên của chồng, chị đến bệnh viện để điều trị. Bác sĩ Bích kiểm tra thấy vết sẹo của chị đã lồi ra khỏi giới hạn của vết mổ, tuy nhiên không có hiện tượng co kéo, xơ hóa ảnh hưởng chức năng, nên chỉ định tiêm hoạt chất triamcinolone trực tiếp vào sẹo nhằm làm mềm mô xơ, giảm dày sẹo và ngăn sẹo phát triển thêm. Đây là phương pháp thường được áp dụng cho các trường hợp sẹo lồi hoặc sẹo phì đại mức độ nhẹ đến trung bình, giúp cải thiện thẩm mỹ mà không cần can thiệp phẫu thuật. Sau 2 lần tiêm, vết sẹo của chị Hân đã phẳng và mờ hơn đáng kể.

Theo bác sĩ Bích, vết rạch xuất hiện ở vùng bụng dưới. Nếu không được chăm sóc đúng cách, sẹo có thể trở nên lồi, sẫm màu và gây mất thẩm mỹ.

Khác với chị Hân điều trị sẹo vì lý do thẩm mỹ, bà Thơm (65 tuổi, TP.HCM) tìm đến bác sĩ do vết sẹo sau mổ nội soi từ năm 2010 bất ngờ đau rát. Ban đầu, bà chỉ cảm thấy hơi châm chích nhưng cảm giác rát tăng dần khiến bà khó chịu. Lo ngại có vấn đề bất thường, đặc biệt khi bản thân đang mắc tiểu đường, bà quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cơ sở phường Tân Hưng (Quận 7 cũ) để điều trị kịp thời.

“Mấy tháng nay người cứ sốt, đau đầu, sức khỏe không tốt, vết sẹo đau rát cũng làm tôi lo thêm”, bà Thơm cho biết.

BS.CKI Lê Nguyễn Thủy Vy, chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, thăm khám và ghi nhận vết sẹo sau mổ của bà Thơm khoảng 3-4 cm, không bị lồi quá mức nhưng có hiện tượng xơ cứng, sẫm màu và gây cảm giác bỏng rát.

Do tình trạng sẹo chưa quá nghiêm trọng và sức khỏe người bệnh có nhiều yếu tố rủi ro (tiểu đường, thể trạng yếu), bác sĩ chỉ định tiêm triamcinolone liều thấp kết hợp laser và miếng dán silicone để giảm viêm, làm mềm mô sẹo.

Sau 3 lần điều trị và được bác sĩ hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc, vết sẹo của bà đã giảm xơ cứng, phẳng dần và không còn đau rát.

Bác sĩ Vy cho biết sẹo mổ dù hình thành từ lâu vẫn có thể thay đổi do yếu tố nội tiết, chuyển hóa, viêm nhiễm hoặc ma sát vùng da. Đặc biệt ở người lớn tuổi, người có bệnh nền như tiểu đường, rối loạn chuyển hóa, sẹo dễ bị kích ứng, đau rát hoặc xơ cứng bất thường.

Bác sĩ Bích cũng khuyến cáo khi vết sẹo có dấu hiệu bất thường như ngứa, rát, đau kéo dài, thay đổi màu sắc hay kích thước, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc điều trị đúng cách, đúng thời điểm sẽ giúp cải thiện rõ rệt tình trạng sẹo, ngăn ngừa biến chứng và mang lại sự thoải mái cả về thể chất lẫn tinh thần cho người bệnh.

Hiện nay, nhờ sự phát triển của y học hiện đại, việc điều trị sẹo đã trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả và ít xâm lấn hơn với các phương pháp như tiêm triamcinolone, laser, sử dụng miếng dán silicone y khoa… phù hợp với từng loại sẹo và thể trạng người bệnh.

Bác sĩ cũng khuyến cáo, để hạn chế nguy cơ sẹo lồi, người vừa phẫu thuật nên giữ vệ sinh vết thương sạch, tránh nắng trực tiếp, ăn đủ đạm, vitamin C, kẽm và tránh gãi hoặc cọ xát mạnh vào vết thương. Người có cơ địa dễ hình thành sẹo, nên tham khảo bác sĩ về biện pháp phòng ngừa ngay từ giai đoạn cắt chỉ.