Chế độ ăn hàng ngày có tác động đáng kể đến sức khỏe tuyến tụy và toàn thân. Mỗi người, đặc biệt nhóm nguy cơ cao nên lựa chọn thực phẩm tốt cho tuyến tụy theo tư vấn giúp nâng cao sức khỏe. Nên ăn gì để tốt cho tuyến tụy?
Tuyến tụy giữ vai trò kép trong cơ thể, vừa tham gia vào quá trình tiêu hóa, vừa giúp điều hòa đường huyết. Vì là cơ quan quan trọng, nên mọi yếu tố tác động lên quá trình tiêu hóa hoặc chuyển hóa đều có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến tụy.
Chế độ ăn là một trong những yếu tố có tác động trực tiếp và liên tục lên hoạt động của tụy. Loại thực phẩm được tiêu thụ góp phần quyết định lượng men tụy cần tiết ra. Ví dụ, với bữa ăn chứa nhiều dầu mỡ, tụy cần tiết nhiều lipase; tiêu thụ thực phẩm giàu đường hoặc tinh bột tinh chế cần sự gia tăng tiết insulin ở tụy… Thói quen ăn uống không phù hợp có thể tạo áp lực lên chức năng nội tiết và tiêu hóa của tụy. Theo thời gian, tụy dễ bị viêm, suy giảm hoặc rối loạn chức năng, làm ảnh hưởng sức khỏe toàn thân.
Một số loại thực phẩm có thể bảo vệ, hỗ trợ chức năng tuyến tụy nhưng số khác có thể gây kích thích phản ứng viêm, tổn thương tế bào tụy hoặc làm tăng nguy cơ viêm tụy. Vì vậy, dinh dưỡng phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh về tụy, giúp bảo vệ tế bào tụy và duy trì hoạt động bình thường của cơ thể. Vậy ăn gì để tốt cho tuyến tụy?
Thực phẩm tốt cho tuyến tụy là các loại thực phẩm giúp giảm viêm, hạn chế gánh nặng tiêu hóa và hỗ trợ chức năng nội tiết của tuyến tụy, bao gồm thực phẩm ít chất béo xấu, giàu chất xơ, chất chống oxy hóa và có chỉ số đường huyết thấp, giúp ổn định enzym tiêu hóa và kiểm soát đường huyết. Nhóm thực phẩm này có thể bao gồm:
Rau xanh và các loại củ ít tinh bột như cải bó xôi, bông cải xanh, bí đỏ, cà rốt, rau chân vịt… là nguồn thực phẩm tốt cung cấp vitamin C, carotenoid, flavonoid và chất xơ hòa tan. Nhóm dưỡng chất này có thể giúp giảm viêm, hỗ trợ cải thiện hoạt động của hệ tiêu hóa và làm chậm quá trình hấp thu glucose, qua đó giảm nhu cầu tiết insulin sau bữa ăn, bảo vệ hoạt động tuyến tụy.
Các loại trái cây ít đường, giàu chất xơ như táo, việt quất, kiwi, bưởi… là nhóm thức ăn tốt cho tuyến tụy theo đánh giá của các chuyên gia. Trái cây tươi góp phần làm giảm gánh nặng hoạt động ở tuyến tụy, đồng thời chứa nhiều enzyme tự nhiên và chất chống oxy hóa, có vai trò hỗ trợ tiêu hóa và bảo vệ mô tụy khỏi tổn thương.
Ngũ cốc nguyên cám và các loại đậu như yến mạch, gạo lứt, đậu lăng… là nhóm thực phẩm giàu chất xơ, không gây tăng đường huyết đột ngột khi tiêu thụ. Các khoáng chất khác có trong ngũ cốc và đậu hạt cũng đóng vai trò quan trọng đối với quá trình chuyển hóa glucose, không làm tăng gánh nặng chuyển hóa tại tuyến tụy.
Chất béo không bão hòa có đặc tính chống viêm, có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng viêm tụy và tăng cường chức năng của mạch máu nuôi tụy. Đặc biệt, omega-3 còn có tác dụng giúp giảm triglyceride máu, qua đó giảm nguy cơ viêm tụy do rối loạn mỡ máu. Có thể bổ sung chất béo tốt, omega-3 qua các loại thực phẩm tốt cho tuyến tụy như cá hồi, hạt lanh, quả bơ, dầu oliu…
Protein nạc dễ tiêu hóa là loại protein có hàm lượng chất béo thấp nhưng vẫn cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. Nguồn protein này có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tái tạo mô tụy, thích hợp cho người bệnh viêm tụy hoặc suy tụy. Có thể bổ sung protein nạc ít chất béo qua các loại cá, thịt gà bỏ da, đậu hũ, trứng… Ngoài ra, nên hạn chế thịt đỏ và các loại thức ăn chế biến sẵn do có đặc tính dễ gây viêm, không có lợi cho sức khỏe tuyến tụy. (1)
Nên ăn gì để bổ tụy hay tốt cho tụy? Một số loại gia vị và thảo mộc như nghệ, gừng, tỏi, quế… có tác dụng kháng viêm, chống oxy hóa, kích thích tiêu hóa và giảm gánh nặng hoạt động ở tụy. Nhóm thực phẩm này có thể được sử dụng hằng ngày trong chế biến món ăn, vừa giúp kích thích vị giác, vừa mang lại lợi ích sức khỏe.
Bên cạnh các loại thực phẩm tốt cho tuyến tụy, một số nhóm thực phẩm khác có thể làm tăng gánh nặng và gây rối loạn chức năng của tụy. Nếu tiêu thụ thường xuyên, có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy, suy tụy, ảnh hưởng sức khỏe toàn thân.
Theo đó, một số thực phẩm các chuyên gia khuyên nên hạn chế, đặc biệt ở người đang mắc các bệnh về tụy như:
Các món chiên rán và thức ăn nhanh như khoai tây chiên, gà rán… chứa nhiều chất béo bão hòa. Để hỗ trợ quá trình tiêu hóa nhóm thực phẩm này, tụy cần tăng cường tiết lipase. Điều này có thể dẫn đến tình trạng quá tải men tụy nếu lượng thức ăn cần tiêu thụ quá nhiều hoặc ăn thường xuyên.
Thực phẩm nhiều dầu mỡ cũng có thể làm tăng triglyceride máu – một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm tụy cấp tính và các bệnh lý khác về tụy. Vì vậy, bảo vệ sức khỏe tuyến tụy bằng cách hạn chế sử dụng thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc tiêu thụ lượng hợp lý theo hướng dẫn của chuyên gia.
Đường trắng và tinh bột tinh chế trong các loại nước ngọt, kẹo và bánh ngọt, mì ăn liền… có thể gây tăng đường huyết. Lúc này tuyến tụy cần tăng tiết insulin để điều hòa, cân bằng quá trình chuyển hóa. Tiêu thụ đường tinh luyện và thực phẩm chứa nhiều carbohydrate trong thời gian dài làm tăng nguy cơ tiểu đường, tích tụ mỡ tại tụy (tụy nhiễm mỡ) và suy giảm chức năng tụy.
Theo thống kê, rượu là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tụy. Các thành phần trong rượu, bia có thể gây tổn thương trực tiếp đến tế bào tụy, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, xơ hóa tụy. Vì thế, các chuyên gia khuyến nghị nên tránh uống rượu bia hoàn toàn hoặc giảm tối đa tần suất sử dụng để bảo vệ chức năng tuyến tụy.
Người mắc bệnh về tụy cần xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Chế độ ăn không chỉ dựa trên sở thích, mong muốn của người bệnh mà cần tuân theo thể trạng, giai đoạn bệnh.
Để kiểm soát hiệu quả các bệnh lý liên quan đến tuyến tụy như viêm tụy, rối loạn tiêu hóa hay đái tháo đường, việc kết hợp dinh dưỡng hợp lý với theo dõi y khoa chuyên sâu là rất quan trọng. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh có thể đặt lịch khám tại chuyên khoa Tiêu hóa và Dinh dưỡng để được bác sĩ tư vấn chế độ ăn phù hợp, hướng dẫn theo dõi chức năng tụy và xây dựng kế hoạch chăm sóc toàn diện, cá nhân hóa theo từng tình trạng cụ thể.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Lựa chọn thực phẩm tốt cho tuyến tụy theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh về tụy. Mỗi người, đặc biệt những người có nguy cơ hoặc đang mắc bệnh lý ở tụy cần hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm không phù hợp để bảo vệ sức khỏe. Duy trì thói quen ăn uống hợp lý kết hợp với lối sống khoa học góp phần đáng kể trong việc bảo vệ chức năng tụy, hỗ trợ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
