Phẫu thuật cắt đại tràng phải là một phương pháp điều trị quan trọng trong nhiều bệnh lý về đường tiêu hóa. Quy trình phẫu thuật cắt đại tràng phải nội soi diễn ra như thế nào?

Phẫu thuật cắt đại tràng phải là phẫu thuật cắt bỏ phần ruột già bên phải, bao gồm: hồi tràng, manh tràng, đại tràng lên, một phần đại tràng ngang bên phải và mạc treo tương ứng. Phẫu thuật có thể được thực hiện bằng phương pháp mổ hở hoặc mổ nội soi ít xâm lấn.
Phẫu thuật cắt đại tràng phải có thể được thực hiện trong một số trường hợp sau:
Các bệnh lý trên có thể gây tổn thương đại tràng phải nghiêm trọng và cần phẫu thuật để điều trị triệt để.
Quy trình thực hiện phẫu thuật cắt đại tràng phải nội soi có thể diễn ra như sau (thông tin mang tính tham khảo):
Phẫu thuật được tiến hành sau khi người bệnh được gây mê nội khí quản. Người bệnh nằm ngửa, hai tay đặt sát bên hông. Bác sĩ đặt ống thông bàng quang và ống sonde mũi dạ dày để giảm áp trong bụng trước khi tạo khoang phúc mạc. Ống thông dạ dày được rút ra sau khi ca phẫu thuật kết thúc. Ống thông bàng quang được đưa vào để theo dõi lượng nước tiểu trong suốt ca phẫu thuật và thường được rút ra trong vòng 12 giờ sau phẫu thuật. (1)
Ca phẫu thuật được thực hiện bằng kỹ thuật 4 trocar:
Người bệnh được đặt ở tư thế đầu cao, nghiêng nhẹ sang trái. Ruột non được gạt xuống dưới và sang trái để lộ rõ vùng đại tràng phải.

Bắt đầu từ đoạn giữa của đại tràng ngang. Bác sĩ dùng dao siêu âm tách dần phần đại tràng ngang bên phải cho đến góc gan. Trong quá trình này cần tránh làm tổn thương dạ dày, tá tràng, túi mật.
Sau khi hạ góc gan của đại tràng, bác sĩ tiếp tục phẫu tích xuống vùng hố chậu phải để tách mạc Told. Thông thường chỉ cần dùng gạc nội soi nhẹ nhàng đẩy lớp mô liên kết lỏng phía sau phúc mạc của mạc treo đại tràng phải.
Khi phẫu tích, các cơ quan nằm sau phúc mạc sẽ dần lộ ra và tách khỏi thành bụng sau. Khi nhìn rõ tá tràng, bác sĩ dùng panh kẹp gạc đẩy mạc treo đại tràng sang trái và xuống dưới để bộc lộ toàn bộ khung tá tràng đến gần góc Treitz. Những mạch máu nhỏ sẽ được cầm máu cẩn thận. Một miếng gạc nhỏ được đặt phía trên gối dưới tá tràng để làm mốc.
Phụ mổ dùng panh kẹp vào đáy manh tràng, nâng góc hồi manh tràng lên trên và lệch sang trái. Bác sĩ tiếp tục bóc tách bằng dao siêu âm kết hợp gạc phẫu tích.
Tại vị trí này cần nhận diện rõ niệu quản và động mạch chậu phải để tránh tổn thương. Việc giải phóng được tiếp tục cho đến khi gặp mốc gối dưới tá tràng đã đánh dấu trước đó. Khi kết thúc bước này, phần đại tràng phải dự kiến cắt bỏ đã được tách hoàn toàn khỏi các cấu trúc xung quanh.
Mạc treo của đoạn hồi tràng và đại tràng phải sẽ được cắt bằng dao điện hoặc dao siêu âm. Các mạch máu lớn như nhánh hồi manh tràng, động mạch đại tràng phải, nhánh đại tràng ngang được kẹp và cắt bằng kìm khóa mạch (Hem-o-lok).
Một số trường hợp có thể áp dụng kỹ thuật phẫu tích theo hướng từ trong ra ngoài.
Bác sĩ mở mạc treo để bộc lộ các mạch máu nuôi đại tràng phải và đoạn cuối hồi tràng, gồm: động mạch đại tràng phải, nhánh hồi manh tràng và nhánh nuôi đại tràng ngang.
Sau khi nhận diện rõ các mạch máu, bác sĩ tiếp tục bóc tách mạc treo đại tràng khỏi các cơ quan phía sau phúc mạc như tá tràng, thận, niệu quản phải. Phẫu tích được thực hiện cho đến sát thành bụng bên phải rồi dừng lại. Sau đó các mạch nuôi sẽ được kẹp và cắt.
Các bước tách đại tràng ngang, góc gan, mạc Told và góc hồi manh tràng được thực hiện tương tự phương pháp đã mô tả ở trên.
Bác sĩ mở một đường nhỏ trên thành bụng phía trên rốn, thường tận dụng vị trí đặt trocar trước đó. Vết rạch đủ rộng để đưa khối đại tràng ra ngoài. Sau khi bảo vệ mép vết mổ, bác sĩ dùng panh Babcock đưa đoạn đại tràng đã phẫu tích ra khỏi ổ bụng.
Tiếp theo, xác định vị trí cắt đại tràng ngang sao cho đảm bảo loại bỏ hoàn toàn khối u và các hạch lân cận, đồng thời giữ lại đoạn ruột có nguồn máu nuôi tốt.
Đại tràng phải và khoảng 20cm hồi tràng sẽ được cắt bỏ. Sau đó bác sĩ khâu mạc treo và tạo miệng nối giữa hồi tràng và đại tràng theo kiểu side-to-side hoặc end-to-side. Trong nhiều trường hợp có thể sử dụng máy khâu nối tự động.
Cuối cùng, một ống dẫn lưu được đặt ở rãnh đại tràng phải và đưa ra ngoài qua lỗ trocar ở hố chậu phải. Thành bụng được đóng lại, kết thúc ca phẫu thuật.
Hậu phẫu, người bệnh được chuyển về phòng hồi sức. Đội ngũ y tá sẽ theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn (huyết áp, mạch, nhiệt độ), mức độ đau, số lượng dịch truyền, nước tiểu. Thông thường, ống thông mũi – dạ dày có thể được rút ra trong vài giờ đầu nếu bệnh nhân không nôn ói. Tuy nhiên catheter bàng quang cần được để lại cho đến khi người bệnh tự đi tiểu được.
Thuốc giảm đau được sử dụng để hỗ trợ giảm đau giai đoạn hậu phẫu. Dự phòng huyết khối bằng cách mang vớ y khoa, tiêm heparin dưới da,…. tiếp tục duy trì trong giai đoạn ngay sau mổ. Nếu thể trạng người bệnh tốt, bác sĩ sẽ cho ngồi dậy, đi lại nhẹ nhàng sau vài giờ để kích thích nhu động ruột và phòng tránh biến chứng phổi.

Trong 1 – 2 ngày đầu sau mổ, người bệnh nên ăn ít hoặc chỉ uống vài ngụm nước để giúp ruột nghỉ ngơi, chờ nhu động hồi phục. Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi các chức năng cơ bản và tiến hành siêu âm hoặc X-quang nếu nghi ngờ có biến chứng.
Đến ngày thứ 2 – 3, nếu người bệnh đã tự đi lại được, nhu động ruột đang cải thiện (đã xì hơi), bác sĩ có thể cho ăn chế độ lỏng nhẹ (cháo loãng) hoặc thức ăn dễ tiêu.
Sau khoảng 1 – 2 tuần, khi sức khỏe ổn định, người bệnh có thể xuất viện. Nhân viên y tế sẽ hướng dẫn chế độ nghỉ ngơi, hạn chế vận động gắng sức, không nâng vật nặng trong 4 – 6 tuần đầu hậu phẫu để vết mổ liền chắc. Bác sĩ sẽ kê toa bổ sung chất xơ và thuốc tái tạo niêm mạc đại tràng nếu cần và hẹn tái khám để theo dõi sự lành miệng nối cũng như đánh giá chức năng tiêu hóa.

Trong vài tháng đầu sau phẫu thuật, người bệnh có thể bị tiêu chảy hoặc táo bón từng đợt, tùy vào khối lượng ruột đã cắt bỏ. Chế độ ăn nên chia thành nhiều bữa nhỏ, uống đủ nước và bổ sung vitamin – muối khoáng để bù trừ nếu cần. Đặc biệt, nếu cắt bỏ nhiều đoạn hồi tràng, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc hấp thu vitamin B₁₂. Do đó, cần được theo dõi định kỳ. Trong trường hợp thiếu B₁₂, bác sĩ có thể chỉ định tiêm định kỳ để tránh thiếu máu.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, phẫu thuật cắt đại tràng phải là phương pháp điều trị không thể thiếu trong nhiều bệnh lý nghiêm trọng của đại tràng, đặc biệt là ung thư và các tổn thương phức tạp ở vùng hồi – manh tràng. Nhờ sự phát triển của kỹ thuật và trang thiết bị hiện đại, quá trình phẫu thuật ngày càng an toàn, giúp giảm biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả điều trị tối ưu, người bệnh cần được thăm khám sớm, tuân thủ chỉ định của bác sĩ và lựa chọn cơ sở y tế uy tín khi thực hiện phẫu thuật cắt đại tràng phải, đơn cử như Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.