Thoái hóa đốt sống lưng L5 S1 là một trong những vị trí thường gặp của bệnh thoái hóa cột sống lưng. Các triệu chứng ở giai đoạn đầu thường không rõ ràng, khiến người bệnh dễ bỏ qua và điều trị chậm trễ. Hậu quả làm suy giảm chức năng cột sống và chèn ép thần kinh, nguy hiểm nhất là yếu và liệt chi.
Thoái hóa đốt sống lưng L5 S1 xảy ra khi các cấu trúc ở đoạn nối giữa đốt sống lưng thứ 5 (L5) và đốt sống cùng thứ nhất (S1), gồm sụn khớp, đĩa đệm và dây chằng, bị hư hại và hao mòn theo thời gian. L5 – S1 là vùng chuyển tiếp giữa cột sống thắt lưng và xương cùng, chịu phần lớn trọng lượng cơ thể và lực tác động trong quá trình vận động. Vì phải chịu tải trọng trong thời gian dài, đây là một trong những vị trí dễ bị thoái hóa nhất của cột sống thắt lưng. Bệnh xảy ra phổ biến ở người cao tuổi, thường trên 50 – 60 tuổi, chủ yếu liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện sớm hơn do các yếu tố nguy cơ như chấn thương, thói quen sinh hoạt, nghề nghiệp hoặc di truyền.
Nguyên nhân gây thoái hóa cột sống lưng L5 S1 chủ yếu do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể. Đoạn L5 – S1 chịu áp lực lớn trong thời gian dài có thể làm giảm độ đàn hồi của đĩa đệm, bào mòn sụn khớp và góp phần hình thành gai xương. Hậu quả gây suy giảm chức năng của cột sống và dẫn đến thoái hóa.
Quá trình thoái hóa cột sống lưng L5 S1 có thể được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố nguy cơ như:
Nguy cơ mắc thoái hóa cột sống nói chung tăng lên theo độ tuổi, đặc biệt sau 50 – 60 tuổi.
Tình trạng này thường xảy ra ở những người làm công việc nhân viên văn phòng, tài xế, thợ may, công nhân bốc vác hoặc vận động viên. Những tư thế và thói quen có thể tiềm ẩn nguy cơ thoái hóa cột sống gồm:
Thường xuyên mang vác nặng
Xoay người đột ngột
Đứng hoặc ngồi ở một chỗ quá lâu
Ngồi bắt chéo chân hoặc ngồi xổm lâu
Ngồi khom lưng hoặc cúi đầu về phía trước quá mức
Ngủ nằm sấp, kê gối quá cao
Vận động quá sức, không khởi động trước khi tập luyện hoặc tập luyện không đúng kỹ thuật
Thừa cân, béo phì
Ít hoặc không vận động thể chất
Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt, không bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D và protein
Thường xuyên uống rượu bia và hút thuốc lá
Mang giày cao gót hoặc giày dép không vừa với chân
Đeo túi xách nặng hoặc chỉ đeo một bên vai
Chấn thương vùng lưng do té ngã, va đập, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, chấn thương thể thao…
Mắc bệnh xương khớp như thoát vị đĩa đệm, loãng xương, trượt đốt sống thắt lưng hoặc viêm cột sống dính khớp.
Gù vẹo cột sống bẩm sinh hoặc sinh hoạt sai tư thế
Tật nứt đốt sống
Thoái hóa cột sống thắt lưng L5 S1 có tốc độ tiến triển chậm, thường ít hoặc không gây ra triệu chứng trong giai đoạn đầu. Khi tổn thương tiến triển, người bệnh có thể nhận thấy những dấu hiệu sau:
Đau lưng dưới âm ỉ hoặc dữ dội, đặc biệt tăng lên khi vận động hoặc thay đổi thời tiết
Cơn đau có thể lan xuống mông, đùi, cẳng chân và bàn chân
Dáng đi bất thường, dễ mất thăng bằng và té ngã
Tê bì và yếu cơ ở chân
Gặp khó khăn khi nhấc chân khỏi mặt đất, cúi người, xoay hông…
Thoái hóa cột sống lưng L5 S1 không ảnh hưởng đến tính mạng nhưng có thể làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nếu không được kiểm soát, tổn thương sẽ tiến triển nặng, gây suy giảm chức năng cột sống và chèn ép thần kinh. Điều này tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm như:
Đau lưng dưới kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và vận động
Hạn chế khả năng vận động của lưng và chi dưới, khó thực hiện các động tác cúi, ngửa hoặc xoay người
Chèn ép rễ thần kinh gây đau kèm theo tê bì và dị cảm ở vùng mông, đùi, cẳng chân, thậm chí lan đến bàn chân
Thoát vị đĩa đệm, gai cột sống, biến dạng cột sống
Chèn ép tủy sống, có thể dẫn đến rối loạn đại tiểu tiện, yếu cơ, thậm chí bại liệt
Trước tiên, người bệnh cần cung cấp thông tin về triệu chứng, thời điểm khởi phát và tần suất của cơn đau, vị trí đau, bệnh sử, thói quen sinh hoạt… Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá độ cong của cột sống, kiểm tra tư thế và vùng da quanh khu vực bị ảnh hưởng, biên độ vận động khớp, phản xạ thần kinh… Dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp cận lâm sàng phù hợp để xác định chính xác nguyên nhân và loại trừ những bệnh lý có biểu hiện tương tự. Những phương pháp thường được áp dụng gồm:
Chụp X-quang cột sống: hỗ trợ phát hiện tổn thương dù nhỏ nhất ở các đoạn cột sống bị hẹp, sự bất thường của đĩa đệm và sự hình thành gai xương.
Chụp cộng hưởng từ (MRI): cung cấp hình ảnh chi tiết về thần kinh, cơ bắp, đĩa đệm, dây chằng và gân, giúp bác sĩ phát hiện và đánh giá mức độ thoái hóa cột sống.
Chụp cắt lớp vi tính (CT): giúp bác sĩ xác định vị trí và nguyên nhân gây thoái hóa.
Điện cơ đồ (EMG): có thể được chỉ định khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ chèn ép rễ thần kinh.
Xét nghiệm máu: có thể được thực hiện để loại trừ bệnh lý liên quan đến nhiễm trùng hoặc bệnh tự miễn.
Điều trị thoái hóa đốt sống lưng L5 S1 phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Tùy theo trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp như:
Sử dụng thuốc: Những loại thuốc có thể được kê đơn gồm thuốc giảm đau (như Paracetamol), thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) và thuốc giãn cơ. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ để phòng tránh tác dụng phụ ngoài ý muốn.
Vật lý trị liệu: Thực hiện các bài tập kéo giãn và tăng cường sức mạnh cột sống phù hợp; kết hợp các liệu pháp như điện xung, sóng ngắn, xung kích, laser công suất cao, tia hồng ngoại… theo chỉ định của bác sĩ.
Phẫu thuật: Có thể được cân nhắc trong trường hợp chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh nghiêm trọng, hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác.
Tham khảo thêm: Thoái hóa cột sống lưng có chữa được không?
Vận động thể chất đều đặn góp phần giảm đau, cải thiện chức năng cột sống và tăng cường sức mạnh cơ. Tuy nhiên, người bệnh cần tránh những bài tập có động tác khó hoặc những môn thể thao cường độ cao như nâng tạ, bóng đá, bóng rổ và bóng chuyền. Những môn thể thao có thể tham khảo gồm đi bộ, đạp xe, bơi lội và yoga. Chú ý khởi động kỹ trước khi bắt đầu, tập luyện vừa sức, thực hiện đúng kỹ thuật và nghỉ ngơi hợp lý.
Tham khảo chi tiết: 7 bài tập dành cho bệnh nhân thoái hóa cột sống lưng
Người bị thoái hóa cột sống thắt lưng L5 S1 cần lưu ý về tư thế sinh hoạt và làm việc như sau:
Đi lại hoặc giãn cơ tại chỗ sau mỗi 45 – 60 phút làm việc
Giữ lưng thẳng, vai thả lỏng
Điều chỉnh chiều cao của bàn ghế phù hợp
Nằm nghiêng hoặc nằm ngửa khi ngủ, chọn gối có độ nâng đỡ vừa phải
Mang vác vật nặng đúng tư thế
Người bệnh cần tránh những hoạt động khiến tổn thương nghiêm trọng hơn như:
Đứng hoặc ngồi quá lâu
Cúi người để khiêng vác vật nặng
Xoay người đột ngột
Cúi đầu và khom lưng trong thời gian dài
Mang giày cao gót quá lâu
Đeo túi ở một bên vai
Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ và cân bằng giữa các nhóm chất
Bổ sung các thực phẩm giàu canxi, vitamin D, protein, omega-3 như sữa và chế phẩm từ sữa, cá hồi, thịt nạc, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây
Uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày
Hạn chế tiêu thụ thực phẩm nhiều đường, chất béo, thực phẩm chế biến sẵn, nội tạng động vật
Tránh uống rượu bia
Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ khám và điều trị thoái hóa cột sống thắt lưng và các bệnh lý về cơ xương khớp uy tín. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và tận tâm như TTƯT.TS.BS.CKII Lê Văn Tuấn, ThS.BS.CKII Hồ Hữu Dũng, ThS.BS.CKII Trần Anh Vũ, TS.BS Chế Đình Nghĩa, ThS.BS Nguyễn Quang Tôn Quyền, Ths.BS.CKI Lê Đình Khoa, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, ThS.BS Mai Hoàng Dương…
Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng hệ thống trang thiết bị và công nghệ hiện đại vào quy trình thăm khám, chẩn đoán và điều trị đa dạng bệnh lý xương khớp. Bệnh viện hiện đang sở hữu nhiều hệ thống máy móc, thiết bị tối tân nhập khẩu từ nước ngoài như máy chụp cắt lớp vi tính CT 768 lát cắt, CT 1975 lát cắt và “siêu máy” CT hơn 100.000 lát cắt; hệ thống máy cộng hưởng từ Magnetom Amira BioMatrix; máy đo mật độ xương… Điều này góp phần phát hiện sớm tổn thương, xác định nguyên nhân chính xác nhằm điều trị kịp thời và tối ưu.
Bệnh viện xây dựng cơ sở vật chất khang trang, khu vực nội trú đầy đủ tiện nghi và khu vực phục hồi chức năng hiện đại. Quy trình thăm khám khoa học, hỗ trợ đặt lịch hẹn trực tuyến, áp dụng đầy đủ bảo hiểm y tế cùng đội ngũ nhân viên chăm sóc khách hàng nhiệt tình và chu đáo. Tất cả mang đến sự tiện lợi và thoải mái khi thăm khám và điều trị ở Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thoái hóa đốt sống lưng L5 S1 cần được phát hiện và điều trị sớm để cải thiện chất lượng cuộc sống, hạn chế biến chứng. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc, vật lý trị liệu, điều chỉnh lối sống hoặc phẫu thuật khi cần thiết.
