Nội soi đại tràng ảo đang trở thành lựa chọn sàng lọc ung thư đại tràng được nhiều người quan tâm nhờ tính ít xâm lấn và nhanh chóng. Vậy kỹ thuật này có ưu điểm gì nổi bật và tồn tại những hạn chế nào?
Nội soi đại tràng ảo là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, sử dụng công nghệ chụp cắt lớp vi tính (chụp CT) để khảo sát trực tràng và đại tràng từ bên ngoài cơ thể. Phương pháp này không cần đưa ống nội soi dài vào trong ruột như nội soi đại tràng truyền thống, mà dựa trên việc tái tạo hàng loạt hình ảnh lát cắt ngang thành hình ảnh 2D hoặc 3D, giúp bác sĩ đánh giá hình dạng lòng đại tràng và phát hiện các khối bất thường như polyp hoặc khối u.
Về bản chất đây là một kỹ thuật chụp CT chuyên biệt, còn được gọi là chụp CT đại tràng, nhằm phát hiện các bất thường như polyp, tổn thương niêm mạc, loét hoặc ung thư đại tràng… Việc kiểm tra khu vực này đóng vai trò rất quan trọng trong sàng lọc và chẩn đoán bệnh từ sớm.
So với nội soi đại tràng truyền thống, thì kỹ thuật này được đánh giá là ít xâm lấn hơn, không cần gây mê và thời gian thực hiện ngắn. Tuy nhiên, để đảm bảo hình ảnh thu được rõ nét và chính xác, người bệnh vẫn cần làm sạch ruột tương tự như khi nội soi thường.
Nội soi đại tràng ảo thường được chỉ định trong sàng lọc ung thư cho người từ 45 tuổi trở lên – độ tuổi bắt đầu có nguy cơ tăng dần mắc ung thư đại tràng. Bác sĩ có thể đề nghị nếu người bệnh: (1)
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để thực hiện nội soi ảo đại tràng. Phương pháp này không được khuyến cáo cho những người:
Việc lựa chọn nội soi đại tràng ảo cần được thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa dựa trên nhu cầu cá nhân của từng người, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ… để hạn chế tối đa biến chứng.
Quy trình nội soi đại tràng ảo gồm ba giai đoạn chính nhằm đảm bảo an toàn và độ chính xác của kết quả.
Khâu chuẩn bị trước khi nội soi đại tràng ảo đóng vai trò rất quan trọng, vì đại tràng cần được làm sạch hoàn toàn để hình ảnh chụp CT không bị che khuất bởi phân còn sót lại. Nếu ruột không sạch, kết quả có thể không chính xác hoặc phải thực hiện lại xét nghiệm. (2)
Thông thường, người bệnh sẽ được yêu cầu tuân theo chế độ ăn đặc biệt trước khi kiểm tra. Phần lớn trường hợp sẽ không được ăn thức ăn đặc, mà chỉ được uống các loại chất lỏng trong suốt như nước lọc, nước canh trong hoặc nước ép không có bã. Người bệnh có thể phải nhịn ăn uống hoàn toàn sau khi dùng thuốc nhuận tràng vào buổi tối trước ngày nội soi theo chỉ định.
Nếu người bệnh đang sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính, hãy thông báo cho bác sĩ ít nhất một tuần trước khi thực hiện. Một số loại thuốc có thể cần điều chỉnh liều hoặc tạm ngưng trong thời gian ngắn để đảm bảo an toàn và độ chính xác của kết quả xét nghiệm.
Trong quá trình nội soi đại tràng ảo, người bệnh sẽ mặc áo choàng và thường không cần dùng thuốc an thần hay gây mê. Bắt đầu với tư thế nằm nghiêng trên bàn khám, co đầu gối về phía ngực. Nhân viên y tế sẽ nhẹ nhàng đặt một ống thông nhỏ vào trực tràng. Qua ống này, đại tràng được bơm khí carbon dioxide để làm căng, giúp tạo ra hình ảnh rõ nét hơn. Người bệnh có thể cảm thấy chướng bụng, khó chịu nhưng hiếm khi đau. Nếu cảm giác đau quá mức, cần thông báo cho bác sĩ ngay lập tức.
Khi bàn khám di chuyển vào máy chụp CT, người bệnh sẽ được chụp ở nhiều tư thế khác nhau như nằm ngửa, nằm sấp hoặc nằm nghiêng, và có thể được yêu cầu nín thở trong vài giây. Toàn bộ quá trình nội soi đại tràng ảo thường chỉ kéo dài khoảng 15 phút, nhanh hơn đáng kể so với nội soi đại tràng truyền thống.
Sau khi nội soi đại tràng ảo, người bệnh có thể ra về và sinh hoạt bình thường. Một số trường hợp có thể cảm thấy đầy hơi hoặc xì hơi trong vài giờ đầu do lượng khí còn sót trong đại tràng; tình trạng này thường nhẹ và sẽ tự hết. Hình ảnh thu được sẽ được bác sĩ chẩn đoán hình ảnh phân tích và chuyển đến bác sĩ điều trị để sớm trao đổi kết quả với người bệnh.
Để đưa ra lựa chọn phù hợp, cần cân nhắc kỹ những ưu điểm và hạn chế của phương pháp này.
Một trong những ưu điểm lớn nhất của nội soi đại tràng ảo là tính ít xâm lấn và thực hiện nhanh chóng. Phương pháp này không cần đưa ống nội soi dài vào sâu trong đại tràng, giúp giảm cảm giác khó chịu cho người bệnh và hạn chế nguy cơ xảy ra biến chứng.
Bên cạnh đó, nội soi đại tràng ảo không cần gây mê hay sử dụng thuốc an thần, người bệnh tỉnh táo hoàn toàn và có thể trở lại sinh hoạt bình thường ngay sau khi kiểm tra. Ngoài ra, vì chụp CT bao phủ toàn bộ vùng bụng và chậu, phương pháp này có thể tình cờ phát hiện một số bất thường ở các cơ quan khác như gan, thận hoặc tuyến tụy.
Mặc dù được đánh giá là khá an toàn, nội soi ảo đại tràng vẫn tồn tại một số hạn chế. Phương pháp này có thể kém hiệu quả trong việc phát hiện các polyp nhỏ hoặc tổn thương phẳng. So với nội soi đại tràng, khả năng quan sát của nội soi đại tràng ảo đối với các polyp nhỏ dưới 5mm còn hạn chế nên dễ bị bỏ sót. Trong trường hợp phát hiện polyp hoặc tổn thương nghi ngờ, người bệnh vẫn cần thực hiện nội soi đại tràng thường quy (có gây mê) để sinh thiết hoặc cắt bỏ polyp, đồng nghĩa với việc có thể phải trải qua thêm một thủ thuật khác.
Về rủi ro, nội soi đại tràng ảo có sử dụng tia X, tuy nhiên liều phóng xạ thường ở mức thấp và được kiểm soát chặt chẽ. Liều phóng xạ trong CT colonography tương đối thấp và được kiểm soát theo các quy trình an toàn của chẩn đoán hình ảnh, thấp hơn so với một lần chụp CT thông thường. Nguy cơ thủng đại tràng do bơm khí có thể xảy ra nhưng rất hiếm và thấp hơn so với nội soi truyền thống.
Nội soi đại tràng ảo là một kỹ thuật chụp CT chuyên biệt có khả năng phát hiện polyp và ung thư đại tràng, đặc biệt là các tổn thương có kích thước lớn. Hình ảnh 3D độ phân giải cao cho phép bác sĩ quan sát toàn bộ chiều dài đại tràng và trực tràng, từ đó phát hiện những thay đổi bất thường.
Như đã đề cập, phương pháp này có độ chính xác cao trong sàng lọc ung thư đại tràng ở nhóm nguy cơ trung bình. Quá trình thực hiện nhanh chóng, không cần gây mê, giúp tăng khả năng tuân thủ sàng lọc ở những người e ngại nội soi thông thường.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nội soi đại tràng ảo chủ yếu mang tính chẩn đoán hình ảnh. Khi phát hiện tổn thương nghi ngờ ung thư, nội soi đại tràng truyền thống vẫn là tiêu chuẩn để xác định chẩn đoán và tiến hành điều trị.
Nội soi ảo và nội soi truyền thống đều giữ vai trò quan trọng trong sàng lọc và chẩn đoán các bệnh lý đại tràng. Nội soi đại tràng ảo sử dụng tia X kết hợp với máy CT để tái tạo hình ảnh, trong khi nội soi thường dùng ống mềm có gắn camera để quan sát trực tiếp lòng ruột.
Mặc dù có nhiều ưu điểm, nội soi đại tràng ảo không cho phép can thiệp điều trị ngay trong quá trình thực hiện. Ngược lại, nội soi đại tràng truyền thống có khả năng phát hiện tốt các polyp nhỏ, cho phép cắt polyp hoặc sinh thiết ngay lập tức. Do đó, khi kết quả nội soi ảo cho thấy bất thường, người bệnh thường vẫn cần tiếp tục nội soi truyền thống để xác nhận và điều trị.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Việc lựa chọn giữa hai phương pháp nên dựa trên nguy cơ cá nhân, tiền sử bệnh, mức độ chấp nhận thủ thuật của người bệnh và tư vấn của bác sĩ. Trong một số trường hợp, nội soi đại tràng ảo là giải pháp sàng lọc phù hợp, giúp phát hiện sớm ung thư đại tràng và nâng cao hiệu quả điều trị.
