Nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết phát hiện bệnh gì?

Nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết là “tiêu chuẩn vàng” giúp tầm soát sớm ung thư và phát hiện các bệnh viêm nhiễm đường tiêu hóa. Vậy, quy trình nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết diễn ra thế nào? Phát hiện được những bệnh gì?

Nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết là gì?

Nội soi trực tràng ống mềm là kỹ thuật đưa một ống soi mềm qua hậu môn vào trực tràng để quan sát niêm mạc. Khác với nội soi thông thường, trong quá trình thực hiện, bác sĩ có thể dùng dụng cụ chuyên dụng để lấy một mẫu mô nhỏ (sinh thiết) tại vùng nghi ngờ bất thường.

Khi nào bác sĩ chỉ định nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết?

Nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết được chỉ định cho các trường hợp sau:

1. Nghi ngờ ung thư trực tràng hoặc tổn thương tiền ung thư

Những người trên 50 tuổi hoặc có tiền sử gia đình bị ung thư đại trực tràng có thể được bác sĩ khuyên nội soi tầm soát định kỳ. Nếu trong quá trình nội soi phát hiện khối u hoặc polyp, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết để kiểm tra bản chất của tổn thương. Nhờ đó, một số trường hợp ung thư trực tràng ở giai đoạn đầu có thể được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

2. Phát hiện polyp trực tràng

Khi nội soi phát hiện polyp trực tràng, bác sĩ sẽ cắt bỏ hoặc lấy mẫu mô ngay. Mẫu này được gửi đi xét nghiệm để kiểm tra tế bào, nhằm phát hiện sớm ung thư hoặc các dấu hiệu tiền ung thư.

3. Chẩn đoán viêm trực tràng và bệnh viêm ruột mạn tính

Bác sĩ có thể chỉ định nội soi trực tràng ống mềm khi nghi ngờ viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn. Phương pháp này giúp quan sát trực tiếp vùng viêm, vết loét trên niêm mạc để đánh giá mức độ tổn thương. Đồng thời, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để phân tích. Nếu có tổn thương nghi ngờ lao ruột, như hạt trắng hoặc vết loét nông, mẫu mô cũng sẽ được sinh thiết để kiểm tra có sự hiện diện của vi khuẩn lao hay không.

4. Chảy máu trực tràng chưa rõ nguyên nhân

Đi ngoài ra máu là trường hợp phổ biến được chỉ định nội soi trực tràng. Nội soi giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chảy máu là do loét, polyp, khối u hay tổn thương mạch máu. Sau đó, bác sĩ tiến hành sinh thiết để loại trừ nguy cơ ung thư.

5. Theo dõi tổn thương đã biết trước đó

Với người bệnh đã được chẩn đoán tổn thương trực tràng trước đó (như sau cắt polyp, có loạn sản nặng), nội soi ống mềm có sinh thiết được sử dụng để đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm tình trạng tái phát hoặc nguy cơ biến chứng.

6. Hình ảnh nội soi nghi ngờ nhưng chưa chẩn đoán được

Trong một số trường hợp, nội soi thông thường chỉ cho thấy hình ảnh niêm mạc gồ ghề, ổ loét bất thường, tổn thương không rõ bản chất. Chưa đủ cơ sở để chẩn đoán. Lúc này, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết tại các vị trí nghi ngờ để đưa ra kết luận chính xác nhất.

Quy trình thực hiện

1. Chuẩn bị trước khi nội soi

Trước thủ thuật, người bệnh cần phải làm sạch đường tiêu hóa bằng cách hạn chế ăn thực phẩm giàu chất xơ, uống thuốc nhuận tràng hoặc thụt tháo đại tràng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu nội soi gây mê, phải có người nhà đi cùng để đảm bảo an toàn vì thuốc mê có thể gây chóng mặt, yếu chân tay trong vài giờ sau thủ thuật.

2. Kỹ thuật nội soi và lấy mẫu sinh thiết

Kỹ thuật nội soi và lấy mẫu sinh thiết được tiến hành theo những bước sau:

Bước 1: Mời người bệnh vào phòng, hướng dẫn thay quần áo đúng quy cách để nội soi trực tràng
Bước 2: Hướng dẫn người bệnh nằm lên cáng làm thủ thuật đúng tư thế
Bước 3: Bác sĩ giải thích về quy trình nội soi và trấn an người bệnh trước khi tiến hành thủ thuật. Đồng thời kiểm tra lại máy soi trước khi làm thủ thuật
Bước 4: Thông báo cho người bệnh khi bắt đầu làm thủ thuật, hướng dẫn người bệnh phối hợp trong quá trình làm thủ thuật
Bước 5: Bác sĩ tiến hành thủ thuật nội soi theo quy trình chuẩn, quan sát niêm mạc hậu môn, trực tràng. Tiến hành bấm bằng kìm sinh thiết khi có tổn thương nghi ngờ. Ra y lệnh chụp ảnh minh họa tổn thương
Bước 6: Rút máy, kết thúc thủ thuật. Kỹ thuật viên hướng dẫn người bệnh thay quần áo, vệ sinh máy và các dụng cụ theo đúng quy trình khử khuẩn.

3. Thời gian thực hiện và theo dõi sau thủ thuật

Thông thường, tổng thời gian thực hiện nội soi thường kéo dài từ 20 – 40 phút, bao gồm:

• 5 – 10 phút để bác sĩ đưa ống mềm vào và quan sát niêm mạc trực tràng.
• 2 – 5 phút nếu bác sĩ phát hiện bất thường và cần bấm sinh thiết. Tuy nhiên, người bệnh không cần quá lo lắng vì việc sinh thiết thường không gây đau nghiêm trọng do niêm mạc đại trực tràng không có dây thần kinh cảm giác đau.
• 5 – 10 phút chuẩn bị, bao gồm việc thay đồ, thiết lập tư thế và gây mê (nếu có).

Nếu nội soi có gây mê, người bệnh có thể cần nằm lại phòng lưu bệnh từ 30 – 60 phút để thuốc mê hết tác dụng hoàn toàn. Đồng thời, nhân viên y tế sẽ theo dõi liên tục trên monitoring về tình trạng huyết động và độ bão hòa oxy. Người bệnh có thể cảm thấy hơi lơ mơ, buồn ngủ nhẹ.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng, chướng bụng, buồn nôn, chảy máu,… cần báo ngay cho nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong vòng 24 giờ sau khi gây mê.

Xem thêm: Nội soi trực tràng ống mềm không sinh thiết

Nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết phát hiện được những bệnh gì?

Dưới đây là những bệnh lý có thể phát hiện được khi tiến hành nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết:

1. Nhóm bệnh ung thư và tiền ung thư

• Ung thư trực tràng: Xác định khối u ác tính, phân loại tế bào ung thư, mức độ xâm lấn.
• Polyp trực tràng: Bác sĩ sẽ bấm sinh thiết hoặc cắt bỏ polyp để kiểm tra xem đó là polyp lành tính hay có chứa tế bào nghịch sản tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành ung thư.

2. Nhóm bệnh viêm đại trực tràng

• Viêm loét đại trực tràng chảy máu (UC): Một bệnh viêm loét mãn tính có tính chất tự miễn.
• Bệnh Crohn: Viêm xuyên thành ống tiêu hóa, sinh thiết giúp tìm ra các u hạt đặc trưng.
• Viêm trực tràng do bức xạ: Thường gặp ở những người bệnh từng xạ trị vùng chậu.
• Viêm trực tràng do nhiễm trùng: Do vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc virus (như CMV, lao hậu môn trực tràng).

3. Nhóm bệnh lý cấu trúc và mạch máu

• Trĩ nội: Đánh giá mức độ sưng viêm hoặc chảy máu của các búi trĩ.
• Rò hậu môn – trực tràng: Phát hiện các lỗ rò thông ra ngoài hoặc vào các cơ quan lân cận.
• Loét đơn độc trực tràng: Những vết loét thường do thói quen rặn quá mức hoặc sa trực tràng.
• Túi thừa trực tràng: Nội soi có thể phát hiện các túi thừa bị viêm.

4. Các tổn thương khác

• Bệnh túi thanh mạc (Pneumatosis): Sự xuất hiện của các bóng khí trong thành ruột.
• Dị vật trực tràng: Phát hiện và hỗ trợ lấy các vật lạ mắc kẹt trong đường tiêu hóa.
• Nhiễm nấm: Thường gặp ở người có hệ miễn dịch suy giảm.

Rủi ro và biến chứng có thể gặp

Một số rủi ro và biến chứng có thể gặp phải trong quá trình nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết, gồm:

• Đau hoặc khó chịu trong và sau soi: Do bác sĩ phải bơm khí để căng giãn trực tràng trong quá trình nội soi, người bệnh có thể cảm thấy đau quặn bụng nhẹ. Cảm giác này có thể tự biến mất sau vài giờ.
• Xuất huyết: Người bệnh có thể chảy máu tại chỗ sinh thiết hoặc vị trí cắt polyp. Hầu hết trường hợp thường chảy máu nhẹ, được kiểm soát hoặc kẹp cầm máu ngay trong lúc soi. Hiếm khi xảy ra trường hợp chảy máu nặng. Nếu có, bác sĩ sẽ tiến hành truyền dịch hoặc can thiệp chuyên sâu hơn.
• Thủng ruột: Đây là rủi ro thường gặp nhất (chiếm khoảng 0.14% – 0.2%). Vị trí thủng thường nằm ở đại tràng Sigma. Đa số các trường hợp thủng sẽ cần phải mổ để khâu lại vết rách. Song, bác sĩ có thể cân nhắc không phẫu thuật nếu đại tràng của người bệnh đã được thụt tháo cực kỳ sạch trước đó. Thay vào đó, người bệnh sẽ được điều trị bảo tồn bằng cách hút sạch dịch thừa trong ruột ra ngoài, dùng kháng sinh, truyền dịch và dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch để ruột có thời gian tự hồi phục.
• Biến chứng do gây mê (nếu có): Khi sử dụng thuốc mê, người bệnh có thể gặp phản ứng phụ như tụt huyết áp, nhịp tim nhanh hoặc chậm, buồn nôn, nôn mửa.

Tóm lại, nội soi trực tràng ống mềm có sinh thiết là thủ thuật quan trọng giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả các bệnh lý nguy hiểm ở đường tiêu hóa. Người trên 50 tuổi, có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ như đi ngoài ra máu, táo bón kéo dài, đau tức vùng hậu môn,.. nên đến bệnh viện có chuyên khoa Tiêu hóa để được bác sĩ thăm khám và chỉ định thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán cần thiết.