Phương pháp hóa trị liệu dựa trên platin được ứng dụng phổ biến trong điều trị ung thư. Liên quan đến phương pháp này, nhiều người thắc mắc hoá trị platin là gì, hoạt động và hiệu quả ra sao, có rủi ro gì không?
Hóa trị liệu dựa trên platin hay hóa trị liệu gốc platin được ứng dụng trong điều trị nhiều bệnh lý ung thư. Các loại thuốc này thuộc nhóm chất alkyl hóa, thường mang đến hiệu quả trong điều trị các bệnh ung thư tiến triển chậm. Nhóm thuốc này có thể được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với các thuốc hóa trị hoặc phương pháp điều trị khác như xạ trị hay liệu pháp nhắm mục tiêu để tối ưu hiệu quả. (1)
Hiện nay, có nhiều loại thuốc platin để đáp ứng với từng trường hợp bệnh khác nhau, đơn cử như (lưu ý, thông tin về thuốc dưới đây mang tính tham khảo, người bệnh chỉ dùng thuốc khi có sự chỉ định của bác sĩ):
Đây là loại thuốc hóa trị gốc platin đầu tiên được phê duyệt đưa vào sử dụng trong điều trị ung thư. Một số loại ung thư có thể đáp ứng tốt với cisplatin gồm:
Oxaliplatin là biến thể của cisplatin với cơ chế tác động tương tự nhưng ít tác dụng phụ hơn, có thể được bác sĩ chỉ định trong phác đồ điều trị các loại ung thư sau:
Carboplatin cũng là một loại thuốc hóa trị platin phổ biến, có thể được chỉ định trong điều trị các loại ung thư như:
Các phân tử platin có trong nhóm thuốc này liên kết với DNA của tế bào ung thư, gây ra các biến đổi làm cho các tế bào ung thư bị tổn thương. Điều này khiến quá trình phân chia tế bào ung thư bị gián đoạn. DNA bị tổn thương cũng kích hoạt quá trình chết tế bào theo chương trình (Apoptosis). Bằng cách kích hoạt apoptosis trong tế bào ung thư, các loại thuốc này cũng góp phần loại bỏ mô ung thư.
Các chuyên gia cho rằng, các loại thuốc hóa trị liệu dựa trên platin có thể kích thích quá trình chết tế bào sinh miễn dịch (ICD). Trong quá trình này, tế bào ung thư bị tiêu diệt bởi thuốc hóa trị, sau đó chúng ‘hướng dẫn’ hệ miễn dịch tấn công các tế bào ung thư còn lại. (2)
Theo các chuyên gia, hóa trị liệu dựa trên platin có hiệu quả cao trong điều trị nhiều loại ung thư. Đơn cử, thuốc Cisplatin là một trong những loại thuốc hóa trị hiệu quả cao trong điều trị ung thư buồng trứng với tỷ lệ đáp ứng ban đầu lên tới 80%.
Mặc dù có mức độ hiệu quả cao, tuy nhiên thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ như:
Một số phản ứng phụ ngắn hạn có thể xảy ra sau khi điều trị bằng phương pháp này, ví dụ như:
Về cơ bản, quy trình thực hiện hóa trị liệu dựa trên platin có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo, quy trình ở mỗi cơ sở y tế thường có sự khác biệt):
Một buổi hóa trị liệu có thể kéo dài khoảng vài phút đến vài giờ tùy trường hợp và thực hiện theo chu kỳ nhất định, người bệnh chỉ cần truyền thuốc vào một số ngày trong chu kỳ theo lịch hẹn với bác sĩ.
Trong đó, các chu kỳ của hóa trị thường kéo dài khoảng 2 – 6 tuần. Thông thường người bệnh ung thư cần thực hiện khoảng 4 – 8 chu kỳ hóa trị. Chu kỳ điều trị và các lưu ý khác được bác sĩ chuyên khoa trao đổi trực tiếp trong quá trình thăm khám.
Xem thêm: Mỗi đợt hóa trị kéo dài bao lâu? Thời gian 1 đợt truyền hóa trị
Một số câu hỏi thường gặp liên quan đến phương pháp này có thể bao gồm:
Trong một số trường hợp, thuốc hóa trị liệu dựa trên platin có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như thay đổi nhận thức hay bất thường về tim mạch. Để giảm thiểu nguy cơ xuất hiện biến chứng, người bệnh cần tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn điều trị từ bác sĩ, đồng thời thông báo ngay với bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong và sau thời gian điều trị.
Hiện chưa có nhiều bằng chứng cho thấy hóa trị liệu dựa trên platin có an toàn với phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú hay không. Vì thế, để đảm bảo an toàn, người bệnh cần thông báo với bác sĩ nếu đang mang thai hoặc cho con bú, bác sĩ sẽ cân nhắc và đưa ra chỉ định phù hợp dựa trên nhiều yếu tố.
Nhìn chung, trong thời gian hóa trị, người bệnh không nên tiêm vắc xin. Trường hợp tiêm vắc xin là cần thiết, nên tiêm ngay trước chu kỳ hóa trị tiếp theo để hệ miễn dịch có thời gian hồi phục tối ưu và đáp ứng với vắc xin, bởi nếu tiêm vắc xin trong giai đoạn giảm bạch cầu, phản ứng miễn dịch sẽ không đầy đủ. Người bệnh nên trao đổi kỹ với bác sĩ để được hướng dẫn.
Hóa trị liệu dựa trên platin đang được ứng dụng điều trị nhiều loại ung thư. Người bệnh nên tuân thủ chỉ định của bác sĩ, chọn cơ sở y tế uy tín, đảm bảo chuyên môn, nhân sự, trang thiết bị y tế, phương pháp điều trị, chất lượng thuốc… để hóa trị nhằm tối ưu hiệu quả, giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ.
