Bị hạ đường huyết đột ngột phải làm sao? Hướng dẫn sơ cứu đúng cách

Hạ đường huyết đột ngột là khi lượng đường trong máu giảm nhanh, có thể gây hoa mắt, run rẩy, vã mồ hôi, thậm chí mất ý thức nếu không được xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm dấu hiệu và thực hiện đúng cách sơ cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Bài viết dưới đây, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách sơ cứu đúng cách khi bị hạ đường huyết đột ngột.

Hạ đường huyết đột ngột là gì?

Hạ đường huyết đột ngột là tình trạng nồng độ glucose (đường) trong máu giảm nhanh xuống dưới mức bình thường, thường dưới 70 mg/dL (3.9 mmol/L). Do glucose là nguồn năng lượng chính của cơ thể, đặc biệt là não bộ, nên khi đường huyết giảm quá thấp, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như run rẩy, vã mồ hôi, đói cồn cào, chóng mặt, buồn nôn hoặc tim đập nhanh.

Tình trạng này thường gặp ở người mắc đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết, nhưng cũng có thể xảy ra ở người khỏe mạnh do bỏ bữa, vận động quá sức hoặc sử dụng rượu bia. Nếu không được xử trí kịp thời, hạ đường huyết đột ngột có thể dẫn đến lú lẫn, co giật, hôn mê và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Tại sao lại bị hạ đường huyết đột ngột?

• Đối với người bệnh đái tháo đường
  • Sử dụng quá liều insulin hoặc thuốc uống kích thích tiết insulin.
  • Tiêm insulin nhưng bỏ bữa, ăn quá muộn hoặc ăn ít carbohydrate hơn dự tính.
  • Tập thể dục, vận động với cường độ cao mà không bổ sung đủ năng lượng.
  • Uống rượu bia hoặc sử dụng thuốc không đúng hướng dẫn điều trị.
  • Không điều chỉnh liều thuốc phù hợp khi thay đổi chế độ ăn hoặc mức độ vận động.
• Đối với người không mắc bệnh tiểu đường
  • Hạ đường huyết phản ứng sau ăn do cơ thể tiết quá nhiều insulin.
  • Uống nhiều rượu bia khi bụng đói.
  • Nhịn ăn kéo dài hoặc bỏ bữa thường xuyên.
  • Suy dinh dưỡng, ăn uống không đầy đủ.
  • Mắc các bệnh lý nền như bệnh gan, bệnh thận, rối loạn nội tiết hoặc rối loạn chuyển hóa.

Dấu hiệu nhận biết cơn hạ đường huyết đột ngột

Cơn hạ đường huyết đột ngột thường xuất hiện nhanh và có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng trong thời gian ngắn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo giúp người bệnh xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm.

• Giai đoạn nhẹ:
  • Đột ngột vã mồ hôi lạnh.
  • Tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực.
  • Chân tay run rẩy, bủn rủn.
  • Cảm giác đói cồn cào, xót ruột.
  • Mệt mỏi, choáng váng.
• Giai đoạn nặng:
  • Đau đầu, hoa mắt, nhìn mờ.
  • Lú lẫn, khó tập trung.
  • Thay đổi cảm xúc, tâm trạng bất thường.
  • Tê bì vùng môi, lưỡi.
  • Nói khó hoặc phản ứng chậm.
  • Co giật, mất ý thức hoặc bất tỉnh (cần được cấp cứu ngay).

Hạ đường huyết đột ngột có nguy hiểm không?

Có. Hạ đường huyết đột ngột là tình trạng khá nguy hiểm nếu không được bổ sung đường kịp thời. Khi lượng đường trong máu giảm quá thấp, não bộ và các cơ quan quan trọng sẽ không được cung cấp đủ năng lượng để hoạt động, dẫn đến lú lẫn, co giật, mất ý thức, hôn mê và thậm chí đe dọa tính mạng trong những trường hợp nghiêm trọng.

Hướng dẫn sơ cứu hạ đường huyết đột ngột

Khi xuất hiện các dấu hiệu hạ đường huyết đột ngột, người bệnh cần xử trí càng sớm càng tốt để đưa đường huyết trở lại mức an toàn. Một trong những cách xử trí được khuyến cáo là quy tắc 15-15, gồm các bước sau:

• Bổ sung ngay khoảng 15g carbohydrate hấp thu nhanh như viên glucose, nước trái cây, nước ngọt có đường hoặc mật ong.
• Chờ khoảng 15 phút để cơ thể hấp thu.
• Kiểm tra lại đường huyết hoặc đánh giá triệu chứng. Nếu đường huyết vẫn dưới 70 mg/dL hoặc các triệu chứng chưa cải thiện, tiếp tục bổ sung thêm 15g carbohydrate.
• Lặp lại các bước trên cho đến khi đường huyết bình thường trở lại.
• Sau khi ổn định, nên ăn thêm bữa phụ hoặc bữa chính có chứa tinh bột để hạn chế hạ đường huyết tái phát.

Một số thực phẩm tương đương khoảng 15g carbohydrate gồm:

• 2-3 viên glucose.
• 1/2 ly nước trái cây.
• 1/2 ly nước ngọt có đường.
• 1 ly sữa.
• 5-6 viên kẹo.
• 1 muỗng canh đường/mật ong.

Lưu ý, nên ưu tiên các loại đường hấp thu nhanh và tránh dùng thực phẩm nhiều chất béo như sô cô la, bánh kẹo có nhân kem hoặc các loại hạt vì có thể làm chậm quá trình hấp thu glucose. Nếu người bệnh xuất hiện tình trạng lơ mơ, co giật, mất ý thức hoặc không thể ăn uống, cần gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

Biện pháp phòng ngừa tình trạng tụt đường huyết bất ngờ

Tụt đường huyết bất ngờ có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày và tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được kiểm soát tốt. Để hạn chế tình trạng này, người bệnh nên duy trì thói quen theo dõi đường huyết và tuân thủ kế hoạch điều trị do bác sĩ hướng dẫn.

• Dùng thuốc đúng chỉ định: Người bệnh đái tháo đường cần sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết đúng liều lượng, đúng thời điểm, không tự ý thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Không bỏ bữa: Duy trì lịch trình ăn uống đều đặn, tránh nhịn đói hoặc bỏ bữa. Nếu cần, có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để giúp đường huyết ổn định hơn.
• Mang theo thực phẩm chứa đường: Khi ra ngoài, nên chuẩn bị sẵn kẹo ngọt, bánh ngọt, viên glucose hoặc nước trái cây để xử trí kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu hạ đường huyết.
• Kiểm tra đường huyết thường xuyên: Theo dõi đường huyết định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường và điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động hoặc thuốc điều trị phù hợp.

>> Tìm hiểu thêm: Cách kiểm soát đường huyết không cần dùng tới thuốc

Bị hạ đường huyết đột ngột là tình trạng cần được nhận biết và xử trí kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm như mất ý thức, co giật hoặc hôn mê. Nếu bị hạ đường huyết đột ngột nhiều lần hoặc xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng, người bệnh nên thăm khám sớm tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được bác sĩ chẩn đoán, xác định nguyên nhân và tư vấn điều trị phù hợp.