Gan thô là dấu hiệu bất thường thường được phát hiện qua siêu âm. Tình trạng này cần được đánh giá để xác định nguyên nhân, bởi một số bệnh gan mạn tính nếu không được kiểm soát có thể tiến triển và gây biến chứng nghiêm trọng.
Gan thô (nhu mô gan thô – Coarse Liver) là thuật ngữ mô tả tình trạng cấu trúc gan bị biến đổi bất thường, các tế bào gan tổn thương và bị thay thế bởi mô xơ. Quá trình này khiến bề mặt gan trở nên sần sùi và làm suy giảm nghiêm trọng chức năng gan, đặc biệt là khả năng chuyển hóa và thải độc.
Gan thô là dấu hiệu tổn thương gan mạn tính, là hậu quả của nhiều bệnh lý về gan, xảy ra trong thời gian dài nhưng không được chẩn đoán, điều trị hiệu quả.
Gan thô trên siêu âm không phải là một bệnh riêng, mà là dấu hiệu cho thấy cấu trúc nhu mô gan có thể thay đổi. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Gan nhiễm mỡ (Fatty Liver Disease – FLD) là tình trạng tích tụ quá nhiều chất béo trong tế bào gan, vượt quá 5-10% tổng trọng lượng gan. Bệnh lý này có thể dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị sớm, hiện nay, bệnh lý này là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến thô gan. Khi người bệnh phát hiện mắc gan nhiễm mỡ, nhiều trường hợp đã ở giai đoạn tiến triển, tổn thương gan đủ đến mức gây ra gan thô.
Các trường hợp viêm gan do virus, đặc biệt là viêm gan B và viêm gan C, nếu không được điều trị và kiểm soát đúng cách có thể tiến triển thành viêm gan mạn tính. Tình trạng viêm kéo dài khiến tế bào gan dần bị phá hủy và thay thế bằng mô xơ, dẫn đến hiện tượng gan thô.
Xơ gan (Cirrhosis) là hệ quả của quá trình tổn thương gan kéo dài, đặc trưng bởi sự hình thành các mô sẹo ở gan. Mô sẹo phát triển dày đặc trên bề mặt và bên trong nhu mô khiến cấu trúc gan trở nên bất thường, cứng và thô ráp, ảnh hưởng chức năng gan nghiêm trọng. Hiện nay, số trường hợp mắc bệnh xơ gan đang có dấu hiệu gia tăng, nhiều ca có liên quan đến virus, viêm gan nhiễm mỡ, lạm dụng rượu bia, thuốc men…
Ngoài những bệnh lý kể trên, nguyên nhân gây thô gan còn có thể do một số bệnh lý di truyền, bệnh lý tự miễn… làm tổn thương gan và gây ra hậu quả tương tự.
Gan thô hình thành khi tế bào gan bị tổn thương kéo dài, dẫn đến biến dạng cấu trúc mô gan. Ban đầu, các yếu tố gây hại (virus, rượu, mỡ, chất độc hại…) khiến tế bào gan tổn thương và viêm lan tỏa. Quá trình viêm kích thích các tế bào gan chuyển dạng thành tế bào sợi và tăng sinh collagen. Theo thời gian, mô sợi tích tụ, chia cắt nhu mô gan thành các nốt tái tạo nhỏ, làm bề mặt gan sần sùi, cấu trúc thô ráp và chức năng thải độc, chuyển hóa của gan bị suy giảm nghiêm trọng.
Tình trạng thô gan tiến triển âm thầm, biểu hiện trong giai đoạn đầu thường mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với những bệnh lý khác nên một số người bệnh có thể chủ quan, bỏ qua việc thăm khám. Khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng, các triệu chứng mới bắt đầu biểu hiện rõ nét. Một số dấu hiệu cảnh báo gan thô có thể bao gồm:
Bên cạnh khai thác tiền sử bệnh và kiểm tra các dấu hiệu lâm sàng, quá trình chẩn đoán gan thô còn bao gồm xét nghiệm chức năng gan và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại.
Siêu âm ổ bụng giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc và kích thước gan. Hình ảnh nhu mô gan thô trên siêu âm có thể cho thấy bờ gan không đều hoặc phát hiện các tổn thương khác đi kèm (nếu có) như lách to, dịch ổ bụng, biến đổi mạch máu… Kết quả siêu âm gan thô thường chỉ mang tính chất gợi ý, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một số xét nghiệm chuyên sâu hơn để đánh giá mức độ tổn thương gan.
Xét nghiệm chức năng gan là bước sàng lọc ban đầu, thường được kết hợp với siêu âm để có kết luận chính xác về tình trạng gan. Có nhiều phương pháp xét nghiệm chức năng gan khác nhau như xét nghiệm nồng độ ALT/AST/ALP, xét nghiệm nồng độ Albumin và protein toàn phần, xét nghiệm nồng độ Bilirubin… Để đảm bảo cho kết quả xét nghiệm chính xác, người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ.
Fibroscan là phương pháp không xâm lấn, đo đàn hồi mô gan bằng sóng rung động để đánh giá giai đoạn tiến triển gan thô, đánh giá mức độ xơ hóa gan. Hiện nay, đây là phương pháp về chẩn đoán hình ảnh, thường được sử dụng để đánh giá mức độ xơ hoá gan.
Khi người bệnh được chẩn đoán mắc thô gan, điều này thường đồng nghĩa với việc tổn thương gan đã ở mức nặng, chức năng gan đã suy giảm nghiêm trọng. Trên thang đo về độ nguy hiểm, tình trạng gan thô được các chuyên gia đánh giá ở mức cao. Mô xơ phát triển dày đặc dẫn đến suy gan, nhiễm độc toàn thân, người bệnh thậm chí có nguy cơ tử vong nếu sức khỏe gan không được kiểm soát đúng cách.
Gan thô hầu như không thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị theo chỉ định của bác sĩ, diễn tiến tổn thương gan có thể chậm lại, giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.
Để chữa trị bệnh gan thô hiệu quả cần xác định được nguyên nhân. Dựa vào tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp điều trị thích hợp, mục tiêu là loại bỏ hoặc kiểm soát các tác nhân gây tổn thương gan.
Người bệnh điều trị theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc hoặc dừng liệu trình khi chưa được bác sĩ tư vấn. Nguyên nhân gây thô gan ở mỗi trường hợp có thể khác nhau, do đó phương pháp điều trị cũng có thể khác nhau, sẽ do bác sĩ cân nhắc và quyết định.
Bên cạnh kế hoạch điều trị y khoa, người bị gan thô còn cần điều chỉnh lối sống, ăn uống và sinh hoạt khoa học để góp phần cải thiện sức khỏe:
Theo dõi sức khỏe định kỳ là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị gan thô. Người bệnh cần tái khám theo chỉ định của bác sĩ để kiểm tra tình trạng gan, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết, đồng thời phát hiện và điều trị sớm các biến chứng của gan thô (nếu có).
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Gan thô có thể đưa đến bệnh lý rất phức tạp và nguy hiểm, có nguy cơ dẫn đến tử vong. Tầm soát định kỳ để có thể phát hiện và can thiệp bệnh kịp thời là yếu tố quan trọng giúp người bệnh quản lý sức khỏe hiệu quả, đặc biệt ở người mắc các bệnh lý về gan.
