Nước ối giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển và sống còn của thai nhi khi còn nằm trong bụng mẹ. Lượng nước ối quá nhiều hoặc quá ít đều có thể gây nguy hiểm cho mẹ bầu và thai nhi. Vậy đa ối ảnh hưởng gì đến thai nhi? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Trong suốt thai kỳ, thai nhi nằm trong tử cung của mẹ và được bao bọc xung quanh bởi nước ối. Nước ối giữ nhiều vai trò quan trọng đối với sự phát triển và sống còn của thai nhi. (1)
Nước ối như màng đệm bảo vệ thai nhi khỏi những chấn thương hay va chạm từ bên ngoài. Với đặc tính kháng khuẩn, nước ối giúp bảo vệ thai nhi khỏi các bệnh nhiễm trùng. Nước ối cũng cho phép thai nhi di chuyển và thực hiện vận động và nuốt. Những hoạt động này cần thiết cho sự phát triển của cơ xương, phổi và hệ tiêu hóa của thai nhi. (2)
Nước ối được sản xuất và thải trừ từ nhiều nguồn khác nhau và thay đổi tùy thuộc vào tuổi thai. Nước ối bắt đầu hình thành trong vài tuần đầu tiên của thai kỳ, được tạo thành từ ba nguồn gốc gồm thai nhi, màng ối và máu của mẹ. Thai giai đoạn giữa và cuối nước ối chủ yếu từ nước tiểu và dịch phổi của thai. Trong suốt thai kỳ, lượng nước ối sẽ tăng dần và đạt mức cao nhất vào đầu tam cá nguyệt thứ ba, khoảng 1 lít ở tuần thứ 36. Sau đó, lượng nước ối thường giảm xuống còn khoảng 0,5 lít vào tuần thứ 40. (3)
BS.CKI Ừng Quốc Thường, Bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết thai nhi thường xuyên nuốt nước ối, khi đi qua đường tiêu hóa nước ối được thận bài tiết ra ngoài dưới dạng nước tiểu, sau đó tiếp tục tái chế và lặp lại chu kỳ. Chính nhờ cơ chế này giúp lượng nước ối luôn được duy trì ở mức ổn định trong suốt thai kỳ, không quá ít hay quá nhiều. Khi cơ chế bị xáo trộn, lượng nước ối quá cao không thể điều chỉnh được có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và thai nhi.
Đa ối là tình trạng dư thừa lượng nước ối trong xoang ối, có thể gặp ở khoảng 1-4% tổng số các ca mang thai. Thường đa ối xảy ra trong ở tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba, sớm nhất là tuần thứ 16 của thai kỳ, được tình cờ phát hiện và chẩn đoán khi siêu âm thai thường quy. Để chẩn đoán đa ối, bác sĩ sẽ thực hiện siêu âm đo chỉ số ối (AFI) và độ sâu xoang ối lớn nhất (SDP). Khi đó lượng nước ối có thể lên đến 2 lít hoặc hơn, trường hợp nặng có thể lên đến 3 lít, gần ba lần so với lượng nước ối bình thường trong thai kỳ.
Đa ối thường gặp ở đa thai hoặc thai kỳ có một số bất thường ở hệ thần kinh trung ương của thai nhi như thai vô sọ, não úng thủy, thoát vị não màng não… Bệnh cũng có thể xảy ra do ảnh hưởng từ bệnh lý của mẹ như đái tháo đường thai kỳ, bất đồng nhóm máu Rh, bệnh lý của màng ối, bánh nhau dây rốn… khiến thai nhi to, phù nhau thai. Đa ối cũng có thể vô căn, không rõ nguyên nhân. Khi có chẩn đoán đa ối, bác sĩ sẽ chỉ định thêm một số xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân gây đa ối, từ đó lên kế hoạch theo dõi, kiểm soát thai kỳ chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho cả hai mẹ con.
Khi nghe chẩn đoán hầu hết các mẹ bầu đều lo lắng đa ối ảnh hưởng gì đến thai nhi? Bác sĩ Quốc Thường cho biết, đa ối làm tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong cho thai nhi và trẻ sơ sinh. Tình trạng đa ối xuất hiện càng sớm trong thai kỳ, lượng dịch ối càng cao càng tăng nguy cơ các biến chứng. Cụ thể là:
Thai kỳ kéo dài 40 tuần giúp thai nhi phát triển tối ưu. Trẻ sinh trước tuần thứ 37 được gọi là sinh non. Theo thống kê, trẻ sinh non gặp nhiều vấn đề sức khỏe hơn so với trẻ sinh đủ tháng.
Đa ối có thể làm tăng nguy cơ chuyển dạ sớm và sinh non do áp lực từ lượng nước ối dư thừa có thể khiến tử cung bị kích thích. Khoảng 18% trường hợp thai kỳ đa ối có tử cung bị kích thích gây chuyển dạ sớm. Ngoài ra, đa ối có thể dẫn đến tiền sản giật, đây cũng là một yếu tố nguy cơ gây chuyển dạ sớm.
Trường hợp mẹ chuyển dạ sớm, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng corticosteroids giúp hỗ trợ phổi trưởng thành cho thai nhi.
>>> Xem thêm: 8 dấu hiệu sắp sinh (chuyển dạ) mẹ cần ghi nhớ để đón con yêu
Khi lượng nước ối quá nhiều, thai nhi có thể di động nhiều hơn trong tử cung, tăng khả năng ngôi thai bất thường. Mọi trường hợp ngôi thai bất thường đều làm tăng nguy cơ sinh mổ vì sinh ngả âm đạo có thể không đảm bảo an toàn. Trẻ sinh mổ có nhiều khả năng gặp các vấn đề về hô hấp hơn, đặc biệt là nếu mẹ sinh mổ trước 39 tuần.
Mẹ bầu bị đa ối hoặc dư ối sẽ tăng nguy cơ thai nhi bị dây rốn quấn cổ do thai nhi khá di động trong tử cung, nhất là vào những tuần cuối thai kỳ.
Sa dây rốn là tình trạng dây rốn sa xuống cổ tử cung và chui vào ống sinh trước thai nhi, khiến dây rốn bị chèn ép giữa thành xương chậu hoặc bị sa ra bên ngoài âm đạo. Nguyên nhân bởi đa ối làm căng túi ối quá mức, có nguy cơ vỡ đột ngột kéo dây rốn sa theo. Lúc này việc cung cấp máu cho thai nhi bị ngắt quãng, nếu không mổ lấy thai khẩn cấp có thể gây suy thai dẫn đến tử vong thai nhi.
Khi chuyển dạ sinh, đa ối là một trong những nguyên nhân khiến chuyển dạ kéo dài làm thai nhi dễ bị suy thai, mẹ bị đờ tử cung dễ bị băng huyết sau sinh.
Thai kỳ có đa ối có nguy cơ thai chết lưu cao gấp đôi so với thai kỳ bình thường. Nếu những thai kỳ có lượng nước ối bình thường cứ 1.000 ca mang thai có 2 trường hợp thai chết lưu, thì ở thai kỳ có đa ối tỷ lệ này là 4/1.000. (4)
Sau khi nắm được đa ối có ảnh hưởng gì đến thai nhi, mẹ bầu cũng không nên quá hoang mang hay lo lắng vì theo thống kê, nguy cơ thai kỳ có đa ối gặp các biến chứng kể trên vẫn hiếm gặp. Tuy nhiên, không vì thế mà mẹ chủ quan. Khi có chẩn đoán đa ối, mẹ hãy tuân thủ đầy đủ những hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ để đảm bảo thai kỳ được theo dõi thai kỳ chặt chẽ.
Bác sĩ Quốc Thường chia sẻ, khi xác định tình trạng đa ối, bác sĩ có thể chỉ định thêm liệu pháp dung nạp glucose để tầm soát bệnh đái tháo đường ở mẹ; tìm các dấu hiệu trên siêu âm để loại trừ các tình huống như thiếu máu thai, phù thai hoặc các bất thường giải phẫu thai; tầm soát bệnh nhiễm trùng bào thai; cân nhắc chỉ định chọc ối và xét nghiệm di truyền trong trường hợp nghi ngờ thai có dị tật bẩm sinh.
Mục tiêu của việc điều trị đa ối là ngăn ngừa các biến chứng xảy ra có thể gây nguy hiểm cho thai nhi, cũng như giảm bớt các triệu chứng khó chịu ở mẹ do lượng nước ối quá nhiều. Bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng corticosteroids hỗ trợ phổi để bảo vệ thai nhi trong trường hợp mẹ có nguy cơ sinh non trước 34 tuần.
Phần lớn các trường hợp đa ối ở mức độ nhẹ, có thể không gây bất cứ triệu chứng hay vấn đề gì nên chỉ cần điều trị theo dõi. Đối với trường hợp đa ối mức độ trung bình hoặc nặng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thực hiện chọc ối để rút bớt lượng nước ối dư thừa ra ngoài, chỉ định cho sanh ở thời điểm thích hợp để đảm bảo an toàn cho mẹ và thai.
“Điều quan trọng nhất là cần xác định và kiểm soát chặt chẽ nguyên nhân gây đa ối. Tiên lượng của một thai kỳ có tình trạng đa ối phụ thuộc vào nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng, đa ối ở mức độ nhẹ, trung bình hay nặng. Đa số các trường hợp đa ối nhẹ và vô căn thường có tiên lượng tốt”, bác sĩ Quốc Thường chia sẻ thêm.
>>> Xem thêm: 3 mốc siêu âm thai định kỳ quan trọng mẹ bầu cần ghi nhớ
Bên cạnh thắc mắc đa ối có ảnh hưởng gì đến thai nhi, các mẹ bầu cũng băn khoăn thai kỳ có đa ối cần lưu ý những gì để tránh biến chứng nguy hiểm? Nhìn chung đa ối là tình trạng khá phổ biến trong thai kỳ, phần lớn các trường hợp đa ối ở mức độ nhẹ, không phải là vấn đề nghiêm trọng do đó mẹ bầu không nên quá lo lắng. Tuy nhiên, mẹ bầu bị đa ối cần có kế hoạch theo dõi chặt chẽ hơn trong suốt thai kỳ, đặc biệt là ở những tháng cuối để ngăn ngừa các biến chứng.
Chú ý theo dõi những dấu hiệu khác lạ của cơ thể như khó thở hoặc không thở được, bụng lớn đột ngột, sưng ở chi dưới, xuất hiện triệu chứng ợ nóng, khó tiêu, táo bón, đôi khi có các cơn co thắt tử cung… Khi đó, mẹ hãy lập tức đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, kiểm tra và có can thiệp điều trị kịp thời.
Ngoài việc tuân thủ các chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ, để cải thiện tình trạng đa ối mẹ bầu cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học, hợp lý, bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng, giảm căng thẳng trong công việc và cuộc sống. Dành nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn, không nên làm việc quá sức. Thăm khám theo dõi thai kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ. Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra, làm các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác nguyên nhân, nhờ đó bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp can thiệp hiệu quả, đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh và về đích thành công.
Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sở hữu hệ thống máy móc thiết bị hiện đại, quy tụ đội ngũ chuyên gia – bác sĩ giỏi chuyên môn giàu kinh nghiệm, phác đồ chuyên sâu và cá thể hóa… tùy vào từng trường hợp đa ối cụ thể mà bác sĩ sẽ hướng dẫn, lên kế hoạch chăm sóc và theo dõi thai kỳ thích hợp để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh và an toàn.
Để đặt hẹn thăm khám và tư vấn với các chuyên gia – bác sĩ Sản Phụ khoa tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, mẹ vui lòng liên hệ đến:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là giải đáp chi tiết cho thắc mắc “đa ối ảnh hưởng gì đến thai nhi”. Nếu có bất kỳ lo lắng nào về tình trạng đa ối khi mang thai, mẹ có thể đến ngay Trung tâm Sản Phụ khoa Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được các chuyên gia – bác sĩ giỏi hướng dẫn kế hoạch chăm sóc và theo dõi thai kỳ chặt chẽ!
