Mạc treo nâng đỡ ruột và kết nối với một số cơ quan khác, chia sẻ các hạch bạch huyết, mạch máu, dây thần kinh với chúng.
Mạc treo là gì?
Mạc treo là một nếp gấp mô bên trong ổ bụng, nối ruột với thành sau của bụng, gắn với các cơ quan như lách, gan, tuyến tụy. Mạc treo mang các hạch bạch huyết, mạch máu và dây thần kinh phục vụ những cơ quan này.
Giải phẫu mạc treo trong cơ thể người
Thông tin về giải phẫu mạc treo trong cơ thể người về cơ bản như sau:
1. Vị trí và cấu trúc tổng thể của mạc treo
Mạc treo bắt đầu ở phía sau bụng, gần động mạch mạc treo tràng trên. Mạc treo kéo dài theo hình xoắn ốc bao phủ toàn bộ ruột. Mạc treo của người trưởng thành khi duỗi thẳng ra dài khoảng 1,8 mét. (1)
Mạc treo là một cấu trúc liên tục nhưng cũng có cấu trúc phân nhánh để kết nối với nhiều cơ quan khác. Một số phần neo ruột vào thành bụng phía sau, trong khi những phần khác giữ các cơ quan nhưng không cố định.
2. Các thành phần chính trong mạc treo
Mạc treo chủ yếu là mô mỡ, cùng với mô liên kết, mô bạch huyết, mạch máu và dây thần kinh. Mạc treo có màng trung mô bao quanh và màng Toldt (màng mô liên kết) nối mạc treo với thành bụng.
Phân loại mạc treo theo giải phẫu
Theo giải phẫu, mạc treo được phân loại như sau:
Mạc treo ruột non nối với ruột non, xuất phát từ gốc mạc treo (rễ mạc treo) và là phần nối với những cấu trúc phía trước cột sống. Mạc treo ruột non là một cấu trúc di động.
Mạc treo ruột kết phải gắn vào thành bụng sau, giữ cố định phần bên phải của đại tràng.
Mạc treo đại tràng ngang gắn vào đại tràng ngang, nằm giữa hai đoạn uốn cong của đại tràng và là cấu trúc di động.
Mạc treo ruột kết trái gắn vào thành bụng sau, giữ cố định phần bên trái của đại tràng.
Mạc treo đại tràng sigma nối đại tràng sigma với thành chậu sau, giúp đại tràng sigma có thể di động và bám vào thành bụng theo hình chữ V ngược.
Mạc treo trực tràng gắn vào ⅓ trên của trực tràng.
Mạc treo nằm ở phía sau khoang bụng, chủ yếu được cấu tạo từ các mô liên kết
Chức năng sinh lý của mạc treo
Chức năng của mạc treo vẫn còn đang được nghiên cứu nhưng về cơ bản có thể bao gồm:
1. Cố định và duy trì vị trí ruột
Mạc treo neo giữ ruột để ruột không bị xoắn hoặc xẹp. Mạc treo hình thành trước các cơ quan tiêu hóa khác trong quá trình phát triển của con người. Những cơ quan như lách, gan, tuyến tụy phát triển bên trong và duy trì kết nối suốt đời.
2. Cung cấp máu
Mạc treo đóng vai trò là đường dẫn cho các cấu trúc thần kinh mạch máu. Những động mạch treo trên và dưới xuất phát từ động mạch chủ bụng, chạy trong mạc treo để cung cấp máu cho các tạng trong ổ bụng. Những mạch máu này cũng phân nhánh để cấp máu cho chính mạc treo.
Động mạch treo tràng trên cung cấp máu cho các cơ quan của ruột giữa, từ nhú tá tràng chính đến hai phần ba đầu của đại tràng ngang.
Động mạch treo tràng dưới cung cấp máu cho các cơ quan của ruột sau – một phần ba đoạn cuối của đại tràng ngang, góc lách, đại tràng xuống, đại tràng sigma, trực tràng.
3. Vai trò miễn dịch và chống viêm
Mạc treo chứa các hạch bạch huyết giúp chống lại nhiễm trùng. Do chứa nhiều loại tế bào miễn dịch và có thể ‘bẫy’ các tác nhân gây bệnh, ví dụ như vi khuẩn, virus. Các hạch bạch huyết trong mạc treo có thể lấy mẫu vi khuẩn từ ruột, tạo ra phản ứng miễn dịch khi cần.
Các mạch máu, dây thần kinh, hạch bạch huyết chung cho phép các cơ quan gửi tín hiệu qua mạc treo. Các hạch bạch huyết ở đó giữ lại vi trùng, mạc treo sản xuất protein C-reactive (CRP) giúp điều hòa tình trạng viêm.
Các bệnh lý liên quan đến mạc treo
Mạc treo có thể có liên quan đến một số bệnh lý dưới đây:
1. Bệnh Crohn
Nhiều nghiên cứu liên kết mạc treo với bệnh Crohn – một bệnh viêm ruột. Một số nghiên cứu còn cho rằng bệnh Crohn có thể bắt đầu từ mạc treo. Trong bệnh Crohn, mạc treo thường bị dày lên, khiến việc cầm máu trở nên khó khăn.
2. Các tình trạng viêm tại mạc treo
Viêm mạc treo xơ cứng: đây là tình trạng viêm kéo dài dẫn đến hình thành sẹo, tắc nghẽn dòng chảy máu.
Viêm mô mỡ mạc treo: đây là tình trạng viêm lớp mỡ, thường ít nghiêm trọng hơn so với viêm mạc treo xơ cứng.
Một số bệnh lý có thể liên quan đến mạc treo, cần được chẩn đoán, điều trị kịp thời
3. Thiếu máu mạc treo
Huyết khối tĩnh mạch treo tràng trên có thể dẫn đến thiếu máu mạc treo. Thiếu máu mạc treo cũng có thể xảy ra do hình thành xoắn ruột – một vòng xoắn của ruột non khi quấn quanh chính nó và bao bọc mạc treo quá chặt, có thể gây thiếu máu.
4. Xoắn ruột và biến chứng mạc treo
Xoay ruột bất toàn: đây là một dị tật bẩm sinh, xảy ra do sự phát triển không đúng cách của ruột trước khi sinh, thường cần phẫu thuật để điều trị.
Xoắn ruột: sự xoắn vặn của ruột và mạc treo dẫn đến tình trạng tắc nghẽn nguy hiểm.
5. U và bệnh lý về hạch mạc treo
U nang mạc treo: thường lành tính nhưng có thể khiến người bệnh đau bụng dữ dội (khi u nang mạc treo chảy máu).
Viêm hạch mạc treo: là tình trạng viêm các hạch bạch huyết tại mạc treo, khiến người bệnh bị đau ở phần dưới bên phải của bụng.
6. Các bệnh lý liên quan đến mỡ nội tạng ở mạc treo
Phần lớn mỡ bụng được tích trữ ở mạc treo dưới dạng mỡ nội tạng. Quá nhiều mỡ nội tạng làm gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh lý như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh động mạch vành, béo phì, đột quỵ, hội chứng chuyển hóa.
7. Bệnh lý khác
Ung thư: khối u có thể hình thành trong mạc treo hoặc di căn đến mạc treo từ những cơ quan lân cận.
Nhiễm trùng: vi trùng có thể ẩn náu trong các hạch bạch huyết và tái phát, sau đó gây bệnh.
Thoát vị: mô mạc treo đẩy xuyên qua các điểm yếu ở thành bụng.
Do có liên kết với nhiều cơ quan, mạc treo còn liên quan đến nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Tóm lại, mạc treo đóng vai trò quan trọng trong hệ tiêu hóa, những vấn đề sức khỏe liên quan đến mạc treo cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Mỗi người nên chủ động bảo vệ mạc treo thông qua nhiều cách, đơn cử như duy trì lượng mỡ nội tạng ở mức phù hợp bằng việc hạn chế dùng thực phẩm chế biến sẵn, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, quản lý căng thẳng…
Cập nhật lần cuối: 16:28 18/11/2026
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
Professional, C. C. M. (2026, August 10). Mesentery. Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/body/mesentery