Bệnh gout và bệnh thận thường xảy ra đồng thời với nhau nên nhiều người lo lắng liệu bệnh gút có liên quan đến thận không, mối liên hệ giữa thận và gout như thế nào và người bệnh gout cần làm gì để tránh ảnh hưởng đến thận?
Bệnh gout và bệnh thận có thể tác động quá lại, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của nhau. Gout (hay gút) là bệnh rối loạn chuyển hóa do sự tích tụ của axit uric gây ra. Axit uric được hình thành từ quá trình phân hủy purin (chất có sẵn trong cơ thể hoặc thực phẩm). Sau khi hình thành, hầu hết các axit uric được thận lọc và đào thải qua nước tiểu. Tuy nhiên, nếu một người nạp quá nhiều thực phẩm chứa purin hoặc chức năng thận không đảm bảo, có thể ảnh hưởng đến khả năng đào thải axit uric.
Lúc này, axit uric sẽ tích tụ, biến thành các tinh thể urat và lắng đọng trong khớp, gây viêm khớp từng đợt. Nếu không được can thiệp sớm, axit uric có thể hình thành sỏi thận ở một số đối tượng, gây cản trở thận loại bỏ chất thải, tăng nguy cơ nhiễm trùng, hình thành sẹo thận, nguy cơ dẫn đến bệnh thận mạn tính hay suy thận [1].
Bệnh gút có ảnh hưởng đến thận không, ảnh hưởng như thế nào? Nếu người bệnh gout không được can thiệp kịp thời và đúng cách, có thể dẫn đến một số biến chứng về thận bao gồm:
Bệnh gout và bệnh thận, đặc biệt là sỏi thận có mối liên hệ nhất định. Khi mắc bệnh gout, lượng axit uric dư thừa tích tụ có thể kết tủa tại thận tạo thành các viên sỏi urat. Đây là một trong 4 loại sỏi thận thường gặp, gây cản trở quá trình lọc tại thận. Người bệnh bị sỏi thận có thể không xuất hiện triệu chứng hoặc có các triệu chứng như đau quặn từng cơ từ vùng hông lưng lan xuống bẹn, tiểu máu, đôi khi có thể tiểu ra cục sỏi…
Để chẩn đoán tình trạng sỏi thận, bác sĩ thường sử dụng các biện pháp hình ảnh học như siêu âm bụng, chụp X – quang, chụp CT… Trong các trường hợp này, người bệnh cần kiểm soát tốt bệnh gout nhằm hạn chế hình thành thêm sỏi urat, đồng thời can thiệp loại bỏ sỏi thận thông qua các biện pháp như điều chỉnh lối sống, dùng thuốc hoặc phẫu thuật lấy sỏi theo chỉ định của bác sĩ.
Bệnh gout diễn ra trong thời gian dài có thể gây tổn thương thận, diễn tiến thành bệnh thận mạn. Đây là tình trạng thận suy giảm dần chức năng theo thời gian, không đủ khả năng loại bỏ hết chất thải và dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Bệnh thận mạn do gout có thể tiến triển suy thận giai đoạn cuối, ảnh hưởng đến tim, phổi, xương… tăng nguy cơ tử vong. Để chẩn đoán bệnh thận mạn, bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận, xét nghiệm nước tiểu đánh giá tình trạng bất thường trong nước tiểu…
Một số tác dụng phụ của thuốc điều trị gout có thể ảnh hưởng đến thận như: Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có thể gây suy giảm chức năng thận nếu dùng lâu; allopurinol khi dùng ở bệnh nhân suy thận cấp có thể gia tăng nguy cơ dị ứng thuốc… Việc sử dụng thuốc không theo toa cũng có thể gây các biến chứng nguy hiểm cho thận. Vì vậy, người bệnh gút và thận có vấn đề nên dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, bao gồm thuốc không kê đơn.
Bệnh gout và bệnh thận có thể được kiểm soát tốt nếu người bệnh tuân thủ kế hoạch điều trị từ bác sĩ, đồng thời lưu ý một số yếu tố như:
Tùy vào triệu chứng cụ thể, mức độ nghiêm trọng và thể trạng người bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp như thuốc chống viêm không steroid, thuốc cortisone dạng uống hoặc tiêm, thuốc ức chế sản xuất axit uric… Tuy nhiên, một số thuốc có thể ảnh hưởng đến thận nếu dùng không đúng cách. Do đó, người bệnh cần thăm khám và dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc, điều chỉnh liều thuốc hoặc ngừng/đổi thuốc khi chưa tham vấn bác sĩ.
Người bệnh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, đảm bảo đầy đủ và cân bằng dưỡng chất cho cơ thể. Đồng thời, tích cực bổ sung carbs phức từ rau củ, trái cây, ngũ cốc; bổ sung protein từ thịt nạc, thịt gà bỏ da, sữa ít béo, đậu lăng… Đồng thời, hạn chế hoặc tránh các thực phẩm giàu purin và natri như:
Ngoài ra, người bệnh gout cần bổ sung đủ từ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày dựa trên nhu cầu thực tế của cơ thể.
Tập thể dục không chỉ hỗ trợ tăng cường sức khỏe các khớp bị ảnh hưởng do gout mà còn giúp cải thiện cân nặng, một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh gout. Béo phì đã được chứng minh là có thể làm tăng tỷ lệ mắc bệnh gout, vì vậy người bệnh cần chủ động kiểm soát cân nặng thông qua ăn uống và tập luyện.
Mỗi người nên tập thói quen tập thể dục đều đặn, ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải [2]. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tham vấn bác sĩ để được hướng dẫn thêm các bài tập phù hợp cho bệnh gout.
Thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích là tác nhân hình thành hoặc làm trầm trọng thêm nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh gout và bệnh thận. Do đó, trong và sau quá trình điều trị, người bệnh cần tránh xa các tác nhân gây hại này.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết trên đã giải đáp phần nào mối quan hệ giữa bệnh gout và bệnh thận. Bệnh thận có thể khiến axit uric không được đào thải đúng cách gây nên bệnh gout. Ngược lại, bệnh gout có thể gây tổn thương, ảnh hưởng đến chức năng thận. Dù mắc bệnh gout, bệnh thận hay đồng mắc cả hai bệnh, bạn cũng cần thăm khám trực tiếp để được xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, cải thiện tình trạng bệnh nhanh chóng, tránh biến chứng nguy hiểm.
