Nhiều người bệnh vẫn thường lầm tưởng rằng phẫu thuật bằng robot nghĩa là máy móc sẽ tự mình thực hiện toàn bộ ca mổ. Tuy nhiên trên thực tế, robot không thể tự đưa ra quyết định hay tự tiến hành thao tác nếu thiếu đi sự điều khiển của con người. Vậy bác sĩ phẫu thuật bằng robot thực chất là ai? Họ được đào tạo bài bản như thế nào và hành trình để trở thành một phẫu thuật viên robot chuyên nghiệp ra sao?
Bác sĩ phẫu thuật bằng robot chính là “thuyền trưởng” trực tiếp vận hành hệ thống robot trong suốt quá trình mổ. Khác với suy nghĩ thông thường rằng robot sẽ thay thế con người, thực tế đây là một công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp các thao tác trở nên linh hoạt, chính xác và an toàn tuyệt đối ngay cả trong những không gian hẹp nhất. Dù hiện đại đến đâu, robot cũng không thể tự vận hành hay thay thế được nền tảng kiến thức chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực chiến dày dạn của người bác sĩ.
Để trở thành một phẫu thuật viên robot, người bác sĩ cần nhiều hơn là chỉ tấm bằng y khoa. Họ phải là những chuyên gia ngoại khoa có nền tảng vững chắc, sở hữu nhiều năm kinh nghiệm trong phẫu thuật nội soi truyền thống. Sau đó, họ tiếp tục trải qua các chương trình đào tạo robot chuyên biệt vô cùng khắt khe và phải đạt được chứng nhận đủ điều kiện mới có thể thực hiện phẫu thuật robot độc lập.
Chia sẻ về vấn đề này, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM cho biết: “Một bác sĩ có thể học cách điều khiển robot trong vài tháng, nhưng để thực sự làm chủ công nghệ này, họ cần tích lũy kinh nghiệm phẫu thuật nội soi suốt nhiều năm”. Hiện nay, ông là Proctor – chuyên gia đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam được hãng Intuitive Surgical (Hoa Kỳ) công nhận năng lực đào tạo, thẩm định và chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật robot Da Vinci Xi cho các bệnh viện trong khu vực ASEAN.
Bên cạnh tài năng của bác sĩ, sự thành công của một ca mổ còn đến từ sự phối hợp nhịp nhàng của cả một hệ thống. Đó là sự hiệp đồng giữa bác sĩ chính, ê-kíp phụ mổ, bác sĩ gây mê hồi sức, cùng đội ngũ điều dưỡng và kỹ thuật viên. Song song đó, nền tảng bệnh viện với trang thiết bị hiện đại, hệ thống chẩn đoán tiên tiến và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt cũng là những yếu tố then chốt giúp mang lại kết quả điều trị tốt nhất cho người bệnh.
Trong phòng mổ, bác sĩ là người “cầm lái” và đưa ra mọi quyết định chuyên môn quan trọng. Robot đóng vai trò là một “trợ lý” hoàn hảo, giúp tăng cường độ chính xác và khả năng quan sát cho phẫu thuật viên. Cần khẳng định rằng, robot không thể tự động hóa quy trình hay thay thế tư duy phản biện của bác sĩ trong những tình huống lâm sàng.
Quy trình vận hành sẽ thay đổi tùy thuộc vào hệ thống robot và chuyên khoa cụ thể. Ví dụ, với hệ thống robot Da Vinci Xi tiên tiến, phẫu thuật viên sẽ không đứng trực tiếp tại bàn mổ. Thay vào đó, bác sĩ ngồi tại buồng điều khiển (console), quan sát toàn bộ phẫu trường qua hình ảnh 3D sắc nét được phóng đại gấp 10-15 lần. Từ đây, bác sĩ điều khiển các cánh tay robot thực hiện từng thao tác tinh vi, đồng thời giữ kết nối liên tục với toàn bộ ê-kíp để đảm bảo ca mổ diễn ra suôn sẻ.
Khi bệnh nhân đã sẵn sàng và hệ thống robot được kết nối, phẫu thuật viên sẽ bắt đầu làm việc tại buồng điều khiển, nằm cách bàn mổ khoảng vài mét. Đây chính là trung tâm chỉ huy, nơi mọi cử động của bác sĩ được truyền tải chính xác đến robot.
Tại đây, bác sĩ được hỗ trợ bởi hệ thống hình ảnh 3D cực kỳ chi tiết, giúp nhìn rõ từng mạch máu và sợi thần kinh nhỏ nhất. Thông qua các tay cầm chuyên dụng và bàn đạp chân, bác sĩ có thể điều khiển camera và dụng cụ phẫu thuật một cách linh hoạt, đạt độ chính xác mà mắt thường và tay người khó lòng thực hiện được.
Hệ thống robot Da Vinci Xi sẽ chuyển đổi mọi cử động của bác sĩ thành những thao tác tương ứng của cánh tay robot theo thời gian thực với độ chuẩn xác tuyệt đối. Điểm đặc biệt của công nghệ này là khả năng lọc bỏ rung động tự nhiên của tay người và cho phép dụng cụ xoay tới 540 độ – một biên độ mà cổ tay con người không thể đạt tới. Nhờ vậy, bác sĩ có thể bóc tách khối u hay khâu nối các cấu trúc tinh vi ở những vị trí hiểm hóc nhất một cách nhẹ nhàng.
Tầm nhìn là lợi thế vượt trội của robot Da Vinci Xi khi cung cấp hình ảnh phóng đại gấp 10-15 lần với độ sâu trung thực. Điều này giúp phẫu thuật viên đánh giá chính xác ranh giới khối u, từ đó thực hiện bóc tách và cầm máu chuẩn xác, giúp bảo tồn tối đa các mô lành và chức năng sinh lý cho người bệnh sau mổ.
Phẫu thuật robot là một bản giao hưởng của sự phối hợp. Trong khi bác sĩ chính tập trung điều khiển robot, bác sĩ phụ mổ luôn túc trực tại bàn mổ để hỗ trợ thay dụng cụ và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bệnh nhân.
Đồng thời, đội ngũ gây mê hồi sức sẽ theo dõi sát sao từng chỉ số sinh tồn, trong khi các kỹ thuật viên đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru. Sự kết hợp giữa công nghệ đỉnh cao và đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm chính là chìa khóa tạo nên sự an tâm cho mỗi ca phẫu thuật.
Hành trình để một bác sĩ có thể đứng tên độc lập trong một ca mổ robot là một quá trình rèn luyện bền bỉ, kéo dài nhiều năm với những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.
Trước khi chạm tay vào robot, bác sĩ phải là một phẫu thuật viên nội soi lão luyện. Họ cần am tường về giải phẫu học và thành thạo các kỹ năng bóc tách, khâu nối phức tạp. Quan trọng hơn cả là khả năng giữ bình tĩnh và quyết đoán trong những tình huống ngặt nghèo – những phẩm chất mà máy móc không thể thay thế được tư duy lâm sàng.
Khi đã đủ điều kiện chuyên môn, bác sĩ sẽ bước vào chương trình huấn luyện robot chuyên sâu. Giai đoạn này bao gồm học lý thuyết, thực hành trên hệ thống mô phỏng ảo, luyện tập cách kết nối robot (docking) và xử lý các tình huống giả lập trong không gian hẹp.
Tiếp đó, họ sẽ tham gia vào các ca mổ thực tế dưới sự kèm cặp sát sao của các chuyên gia đầu ngành để tích lũy kinh nghiệm thực tiễn trước khi bước vào kỳ thẩm định cuối cùng.
“Bài thi tốt nghiệp” chính là những ca mổ thẩm định trực tiếp. Tại đây, mọi kỹ năng từ điều khiển robot, phối hợp ê-kíp đến khả năng đảm bảo an toàn cho bệnh nhân đều được các chuyên gia đánh giá toàn diện. Chỉ những người vượt qua thử thách này mới nhận được chứng nhận phẫu thuật robot độc lập.
Ngay cả khi đã được cấp chứng chỉ, các bác sĩ vẫn không ngừng học hỏi, cập nhật công nghệ mới và duy trì số lượng ca mổ thường xuyên để giữ vững phong độ và nâng cao tay nghề.
Việc lựa chọn đúng bác sĩ và cơ sở y tế là yếu tố quyết định đến sự thành công của ca mổ. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng mà người bệnh nên lưu tâm:
Bác sĩ phải có chứng nhận năng lực phẫu thuật robot độc lập từ hãng sản xuất.
Ưu tiên bác sĩ có bề dày kinh nghiệm trong chuyên khoa và luôn chủ động cập nhật các kỹ thuật tiên tiến.
Bệnh viện cần có sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, hệ thống robot hiện đại và ê-kíp hỗ trợ chuyên sâu.
Bác sĩ tư vấn tận tình, trung thực và xây dựng lộ trình điều trị riêng biệt, phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân.
Tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, đội ngũ bác sĩ phẫu thuật robot được đào tạo chuyên sâu và đồng bộ ở nhiều lĩnh vực như Tiết niệu, Sản Phụ khoa, Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Tiêu hóa, Thần kinh và Cơ xương khớp…
Với mong muốn mang đến công nghệ điều trị tốt nhất, bệnh viện đã thực hiện thành công gần 500 ca phẫu thuật robot, xử lý hiệu quả nhiều trường hợp bệnh lý phức tạp. Đặc biệt, có gần 400 ca trong số đó được thực hiện bằng hệ thống robot Da Vinci Xi thế hệ mới nhất.
Hệ thống “biệt đội robot” tại Tâm Anh hiện nay bao gồm những cái tên hàng đầu thế giới:
Robot phẫu thuật Da Vinci Xi thế hệ mới – “Đỉnh cao của phẫu thuật xâm lấn tối thiểu”, được ứng dụng trong nhiều chuyên khoa như Tiết niệu, Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Sản Phụ khoa, Tiêu hóa,…
Robot AI Modus V Synaptive – Đột phá trong phẫu thuật thần kinh – cột sống phức tạp, được ứng dụng trong phẫu thuật thần kinh – sọ não – cột sống.
Robot AI CUVIS-Joint – Robot thay khớp chủ động hoàn toàn, được ứng dụng trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, chuyên thay khớp gối và khớp háng.
Robot cầm tay cơ học – Ưu thế vượt trội trong phẫu thuật nội soi, được ứng dụng trong các phẫu thuật bệnh lý tiêu hóa, lồng ngực, tiết niệu, phụ khoa,…
Cánh tay Robot hỗ trợ chụp mạch, can thiệp, nút mạch Artis Pheno, được ứng dụng trong can thiệp tim mạch, nút mạch khối u gan, u xơ tử cung, u tuyến tiền liệt và hỗ trợ phẫu thuật Hybrid.
Robot Philips Azurion Robotic Ceiling FlexArm, được ứng dụng trong hỗ trợ chụp mạch, can thiệp tim mạch, các bệnh lý thần kinh và bệnh mạch máu ngoại biên.
Bệnh viện không chỉ chú trọng vào máy móc mà còn tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Từ quy trình thăm khám đến chăm sóc hậu phẫu đều được chuẩn hóa để mang lại trải nghiệm tốt nhất cho người bệnh. Tâm Anh cũng định hướng trở thành trung tâm robot phẫu thuật tích hợp, dẫn đầu trong cả điều trị, nghiên cứu và hợp tác quốc tế.
Hiện nay, Việt Nam có 6 hệ thống Da Vinci Xi đang hoạt động, và Tâm Anh tự hào là đơn vị đầu tiên sở hữu cùng lúc 2 hệ thống thế hệ thứ 4 hiện đại này. Đội ngũ tại đây có 12 chuyên gia hàng đầu làm chủ công nghệ phẫu thuật robot ở đa dạng các chuyên khoa.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Đúng như lời PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên: “Ngay cả khi đã làm chủ robot, quá trình học tập vẫn không dừng lại”. Sự phát triển không ngừng của công nghệ và nỗ lực bền bỉ của các bác sĩ phẫu thuật bằng robot chính là nền tảng giúp bệnh nhân có thêm nhiều cơ hội được điều trị bằng những kỹ thuật tiên tiến nhất thế giới ngay tại Việt Nam.
