Chỉ trong 15 phút, các bác sĩ Đơn vị Giải phẫu bệnh phải xác định các hạch có ung thư di căn chưa và diện cắt sau núm vú có tổn thương không để kíp mổ tiếp tục lựa chọn phương pháp điều trị.
7 giờ ngày 15/4, bệnh nhân đang nằm trên bàn mổ lúc này là chị N.T.N.P. (40 tuổi, quận Tân Phú). Thạc sĩ bác sĩ Huỳnh Bá Tấn và bác sĩ CKI Đỗ Anh Tuấn, khoa Ngoại Vú, BVĐK Tâm Anh TP.HCM bắt đầu cuộc phẫu thuật cắt bỏ ung thư vú trái và tái tạo bằng vạt da cơ thẳng bụng cho chị.
Với phẫu thuật cắt bỏ ung thư vú, bác sĩ cần sinh thiết hạch gác cửa xem xét ung thư có di căn hạch chưa. Nếu chưa di căn, bác sĩ không phải nạo hạch, tránh biến chứng phù bạch huyết: phù tay, đau nhức, hạn chế khả năng vận động của cánh tay.
Chưa kể, để phẫu thuật tái tạo bằng vạt da cơ thẳng bụng, bác sĩ phẫu thuật cần sinh thiết mô sau núm vú. Nếu mô có tế bào ung thư, ê kíp cần cắt núm vú; nếu mô không có tế bào ung thư, ê kíp giữ lại núm vú cho người bệnh, để kết quả thẩm mỹ được tối ưu.
Bác sĩ Tấn tiêm chất màu xanh (xanh methylen) vào cạnh quầng vú trái của người bệnh. Chất màu dẫn lưu theo đường bạch huyết đến hạch vùng nách. Ê kíp rạch da, tìm các hạch bắt màu xanh ở nách, đồng thời cắt mô sau núm vú gửi đến phòng giải phẫu bệnh.
7 giờ 15, thạc sĩ bác sĩ Lê Thị Linh, Đơn vị Giải phẫu bệnh, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM nhận 3 mẫu bệnh phẩm, “chạy đua” với thời gian để cho kết quả nhanh chóng, chính xác cho bác sĩ phẫu thuật.
Bác sĩ Linh khẩn trương lọc bỏ mỡ xung quanh hạch, sau đó, cắt hạch thành 4 lát mỏng khoảng 2mm, đặt vào các giá đỡ. Bác sĩ rưới gel chuyên dụng (OCT Compound) nhằm cố định các lát bệnh phẩm, sau đó đặt giá đỡ vào khay -50 độ C của máy cắt lạnh CryoStar NX70 (nhập khẩu chính hãng từ Anh quốc). Chỉ trong 60 giây, mẫu hoàn toàn đông cứng sẵn sàng cho bước cắt tiêu bản.
Bên trong phòng mổ, ê kíp bác sĩ khoa Ngoại Vú tiếp tục cắt mô, đoạn nhũ cho người bệnh. Thỉnh thoảng, bác sĩ Tấn nhìn đồng hồ, đếm thời gian.
Anh Đinh Quốc Tuấn, kỹ thuật viên khoa Giải phẫu bệnh đưa mẫu vào khay cắt, bấm nút bào tự động với độ dày 10 micromet. Khi các hạch và mô sau núm vú trên khay lộ đều, rõ, đủ, anh điều chỉnh mặt cắt độ dày 5 micromet. Anh Tuấn liền đưa mẫu cắt mỏng như một sợi tơ vào miếng meca trong suốt (lam kính), cố định bằng cồn và nhanh chóng nhuộm màu tiêu bản bằng phương pháp nhuộm Hematoxylin-Eosin với quy trình nhuộm khoảng 3 phút. 10 phút sau khi nhận được mẫu, tiêu bản được cắt từ khối hạch nách đầu tiên được đưa tới bàn bác sĩ để đọc kết quả.
Bác sĩ CKI Nguyễn Văn Thái, Phó Đơn vị Giải phẫu bệnh, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, đặt từng lam kính lên khay kính hiển vi. Bằng chuyên môn và kinh nghiệm nhiều năm trong nghề, bác sĩ Thái xem xét kĩ và cẩn thận từng mảnh cắt. 7 giờ 30 phút, bác sĩ Thái tháo găng tay, nhấc điện thoại gọi đến phòng mổ. “2 hạch gác cửa nhận được không có tế bào ác tính di căn và mô sau núm vú lành tính” – bác sĩ Thái nói.
Phía bên phòng mổ, bác sĩ Tấn nhận thông tin, quyết định tiếp tục phẫu thuật mà không nạo hạch nách, giữ núm vú, tái tạo bằng vạt da cơ thẳng bụng.
Bác sĩ chỉ cắt mô tuyến vú bên dưới, chừa lại toàn bộ da và quầng vú, núm vú. Ê kíp rạch hình elip ở vùng bụng dưới người bệnh, cắt qua các mô mỡ đến lớp cơ, bóc tách lấy vạt TRAM. Bác sĩ Tấn tạo đường hầm từ vùng bụng đến vú trái, sau đó, luồn vạt TRAM cuống lên tạo thành ngực mới cho người bệnh. Ê kíp đặt ống dẫn lưu và khâu vết thương. Sau 6 tiếng, bác sĩ Tấn đặt dao xuống khay: “Cuộc phẫu thuật thành công”.
Sau cuộc phẫu thuật, khi còn hơi nhức đầu, chị P. vội đặt tay và cảm nhận ngực vẫn như nguyên vẹn, cánh tay trái không đau nhức. Chị nhớ lại, ở tuổi 40, từng thẫn thờ, gục đầu xuống bàn khi bác sĩ thông báo chị bị ung thư vú ở giai đoạn 1, phải nạo hạch nách và đoạn nhũ. Chị được tư vấn bệnh có thể điều trị khỏi nhưng phải đối mặt với khuyết ngực, vết sẹo dài và cánh tay yếu, sưng phù, đau nhức. Chị quyết định đến khoa Ngoại Vú, BVĐK Tâm Anh TP.HCM để được kiểm tra, tư vấn và điều trị.
Bác sĩ Thái cho biết, sinh thiết lạnh (sinh thiết cắt lạnh hay sinh thiết tức thì) là phương pháp xét nghiệm nhanh mô bệnh học, cho kết quả trong vòng 15 – 30 phút, chính xác đến 92%.
Sinh thiết lạnh được thực hiện song song với cuộc phẫu thuật, xác định khối u, mô cơ thể, hạch là lành hay ác tính giúp phẫu thuật viên đưa ra hướng xử trí phù hợp, tăng tỷ lệ thành công cho ca phẫu thuật và quá trình điều trị về sau. Ngoài ra, phương pháp này còn giúp bác sĩ xác định mặt cắt rìa trong phẫu thuật u ác tính còn tế bào ác tính không, lên kế hoạch điều trị tiếp theo phù hợp. Như vậy, người bệnh chỉ cần trải qua 1 lần phẫu thuật đã có thể giải quyết được 2 vấn đề là sinh thiết chẩn đoán và phẫu thuật điều trị bệnh.
Nếu không có sinh thiết lạnh, bác sĩ phẫu thuật khó đưa ra quyết định chính xác. Đôi khi, bác sĩ phải quyết định dựa trên kinh nghiệm của mình, người bệnh có nguy cơ phải mổ lại nhiều lần.
Với sinh thiết lạnh hạch gác cửa, được thực hiện với người bệnh ung thư vú ở giai đoạn sớm, như trường hợp chị P. Bác sĩ khám chưa thấy hạch nách sưng và kết quả siêu âm, nhũ ảnh chưa thấy bất thường.
Hạch gác cửa là hạch chốt chặn đầu tiên trên con đường dẫn lưu bạch huyết của tế bào ác tính. Nếu hạch gác cửa có tế bào ác tính, nguy cơ tế bào ác tính lan rộng sang các hạch khác ở nách cao, khi đó bác sĩ phải nạo vét hạch nách.
Trước đây, hầu hết người bệnh ung thư vú dù ở giai đoạn sớm hay trễ đều phải nạo bỏ tất cả hạch nách, kiểm tra có di căn không. Nạo tất cả hạch nách dễ gây biến chứng phù bạch huyết cánh tay: phù tay, đau, hạn chế khả năng vận động của cánh tay. Người bệnh có khả năng giảm hoặc mất cảm giác ở vùng nách và mặt trong cánh tay do các dây thần kinh bị tổn thương trong quá trình nạo hạch. Các vùng da xung quanh có thể tê rần, ngứa, giảm cảm giác… Sức khỏe tinh thần người bệnh cũng bị ảnh hưởng, xu hướng xuất hiện triệu chứng trầm cảm nhiều hơn người không phù bạch huyết. Tình trạng sưng tấy cũng ảnh hưởng đến ngoại hình, mặc trang phục. Phù bạch huyết cánh tay không thể chữa khỏi, chỉ giảm nhẹ triệu chứng. “Ở người ung thư vú giai đoạn sớm, chưa di căn hạch nách vẫn bị nạo hạch dẫn đến biến chứng phù tay “oan uổng”” – bác sĩ Tấn nói.
Số lượng hạch cắt bỏ trong sinh thiết hạch gác cửa ít hơn so với bóc tách toàn bộ hạch nách nên ít rủi ro biến chứng hơn. Một nghiên cứu trên 125 người bệnh ung thư vú. Trong đó 77 người sinh thiết hạch gác cửa và 48 người bóc tách toàn bộ hạch nách. Kết quả ghi nhận 2,6% người trong nhóm sinh thiết hạch gác cửa bị phù bạch huyết; 27% người trong nhóm bóc tách hạch nách bị phù bạch huyết.
Trường hợp chị P., bác sĩ Tấn lấy thêm mô sau núm vú sinh thiết lạnh để xem xét có giữ lại núm vú hay không cho cuộc phẫu thuật tái tạo. Với kết quả lành tính, chị P. được giữ lại núm vú, tái tạo ngực mới trọn vẹn. Trước đây, nếu không được sinh thiết, người bệnh dù tái tạo cũng phải cắt núm vú. Đến khi vết thương lành và tình trạng bệnh kiểm soát tốt, bác sĩ mới tái tạo núm vú bằng cách dùng vùng da vú, ghép 1 nửa núm vú bên còn lại, xăm… để tạo hình núm vú mới.
Theo bác sĩ Tấn, sự phối hợp song song giữa sinh thiết lạnh và phẫu thuật giúp phẫu thuật viên đưa ra quyết định kịp thời và chính xác, nhờ đó, người bệnh được điều trị đảm bảo an toàn về bệnh lý và thẩm mỹ.
Mỗi ngày, Đơn vị Giải phẫu bệnh nhận các mẫu sinh thiết lạnh đánh giá tính chất mô u, rìa cắt, hạch,… Với tính chất của và vai trò của sinh thiết tức thì đòi hỏi bác sĩ đọc kết quả phải có chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng quyết định để cung cấp kết quả nhanh chóng, chính xác nhất. “Chúng tôi thực hiện trong tâm thế cả ê kíp phẫu thuật và người bệnh đang đợi mình” – bác sĩ Thái tâm sự.
Hệ thống BVĐK Tâm Anh với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm với tất cả các chuyên khoa cùng Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189:2012 giúp việc phát hiện, tầm soát, chẩn đoán bệnh tuyến vú nhanh chóng, điều trị kịp thời theo phác đồ chuẩn Bộ Y tế và luôn cập nhật những kiến thức mới từ y khoa thế giới.
Hệ thống BVĐK Tâm Anh tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “UNG THƯ VÚ: CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI GIÚP PHÁT HIỆN SỚM VÀ ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ CAO”.
Chương trình được phát sóng lúc 20h ngày 9/5 (Thứ Năm):
Với sự tham gia của các chuyên gia tại BVĐK Tâm Anh TP.HCM:
Ngay bây giờ, độc giả có thể gửi câu hỏi cho chuyên gia tại đây.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
