Rượu bia là thức uống quen thuộc trong các buổi gặp gỡ hàng ngày nhưng ít ai nghĩ đến những tác động lâu dài đối với sức khỏe. Thực tế, lạm dụng rượu bia không chỉ gây hại cho gan mà còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh ung thư nguy hiểm. Vậy uống nhiều rượu bia gây ung thư gì và vì sao một thức uống quen thuộc lại có thể âm thầm làm tăng nguy cơ bệnh lý? Hãy cùng tìm hiểu qua những thông tin dưới đây.
Rượu (ethanol) đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm 1 các chất gây ung thư ở người. Điều này đồng nghĩa với việc có bằng chứng khoa học chắc chắn rằng rượu có thể gây ung thư.
Các cơ chế chính gồm:
Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan, đại trực tràng và ung thư vú. Nguy cơ chủ yếu liên quan đến ethanol và acetaldehyde, các chất có thể làm tổn thương DNA, gây viêm mạn tính và rối loạn hoạt động tế bào. Dưới đây là các loại ung thư có nguy cơ tăng cao khi tiêu thụ rượu bia thường xuyên hoặc quá mức và cơ chế tác động cụ thể:
Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan mạn tính, tiến triển từ gan nhiễm mỡ đến viêm gan, xơ gan và cuối cùng là ung thư gan. Acetaldehyde sinh ra trong quá trình chuyển hóa rượu, gây độc trực tiếp lên tế bào gan và làm hỏng DNA. Ngoài ra, stress oxy hóa kéo dài còn thúc đẩy quá trình viêm và tăng sinh tế bào bất thường. (1)
Uống nhiều rượu bia có thể làm tổn thương lớp niêm mạc thực quản khiến tế bào dễ bị kích thích và biến đổi thành ác tính. Acetaldehyde từ rượu khi tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc thực quản sẽ gây đột biến gen và thúc đẩy hình thành tế bào ung thư. Nguy cơ này tăng mạnh nếu người bệnh đồng thời hút thuốc lá do tác động hiệp đồng giữa hai yếu tố.
Rượu kích thích và làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày và tạo điều kiện cho viêm mạn tính phát triển. Đồng thời, nó làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn H. pylori, một tác nhân quan trọng gây ung thư dạ dày. Việc uống rượu kéo dài còn làm rối loạn môi trường axit và enzyme tiêu hóa.
Rượu ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột, làm mất cân bằng và làm tăng phản ứng viêm trong niêm mạc ruột. Thức uống này cũng cản trở hấp thu folate, một dưỡng chất quan trọng giúp bảo vệ DNA khỏi tổn thương. Những thay đổi này làm tăng nguy cơ hình thành túi polyp và lâu dài có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng.
Rượu làm tăng nồng độ estrogen trong máu, từ đó kích thích sự phát triển của tế bào ung thư vú. Ngay cả khi uống rượu ở mức thấp đến trung bình thì nguy cơ ung thư vú ở nữ giới vẫn có thể tăng theo thời gian. Ngoài ra, thức uống này còn ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa hormone và chức năng miễn dịch.
Rượu tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc vùng đầu, cổ làm tổn thương và làm tăng tính thấm của tế bào. Điều này giúp các chất gây ung thư khác, đặc biệt từ thuốc lá dễ dàng xâm nhập vào cơ thể và gây hại. Việc uống rượu thường xuyên còn gây viêm mạn tính, làm tăng nguy cơ ung thư ở các vị trí này.
Rượu đóng vai trò như một dung môi hòa tan, làm tăng tính thấm của màng tế bào niêm mạc họng và thực quản. Trạng thái này khiến các mô nội mạc dễ dàng hấp thụ sâu hơn các chất có khả năng gây ung thư khác có trong môi trường hoặc trong khói thuốc lá, nhân đôi tốc độ đột biến gen bẹt.
Hiện nay, các nghiên cứu đều cho thấy: không có mức uống rượu bia nào được chứng minh là an toàn đối với nguy cơ ung thư. Ngay cả khi tiêu thụ rượu ở mức thấp nhất, rượu vẫn có thể làm tăng nguy cơ gây bệnh, điển hình như với ung thư như vú và ung thư đường tiêu hóa.
Nguy cơ ung thư tăng theo lượng rượu tiêu thụ. Nếu bạn thường xuyên uống rượu, uống với mức độ tiêu thụ lớn thì nguy cơ tích lũy càng cao do acetaldehyde, stress oxy hóa và rối loạn sửa chữa DNA diễn ra kéo dài. Ngược lại, việc giảm lượng rượu hoặc ngừng uống sẽ giúp giảm nguy cơ mắc ung thư theo thời gian.
Một số tổ chức y tế đưa ra ngưỡng tiêu thụ rượu nhằm giảm thiểu (không phải loại bỏ hoàn toàn) nguy cơ:
Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế Việt Nam):
Quy đổi: Một đơn vị cồn ≈ 10g cồn nguyên chất tương đương ~400ml bia, 150ml rượu vang hoặc 50ml rượu mạnh 40 độ đối với 2 đơn vị.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) /Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu (NIAAA):
Quy đổi: Một ly rượu tiêu chuẩn tương đương: ~350ml bia (~5%), 150ml rượu vang (~12%) hoặc 45ml rượu mạnh (~40%).
Lưu ý: Các mức trên chỉ mang tính giới hạn để giảm nguy cơ, không phải mức an toàn tuyệt đối. Nguy cơ ung thư vẫn có thể xuất hiện ngay cả khi uống trong giới hạn khuyến nghị.
Không phải ai uống rượu bia cũng có mức nguy ung thư cơ giống nhau vì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố đi kèm. Ví dụ:
Để hạn chế nguy cơ ung thư liên quan đến rượu, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:
Nếu cần tư vấn thêm về nguy cơ ung thư hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan đến rượu bia, bạn có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ kịp thời.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Có thể thấy, với thắc mắc uống nhiều rượu bia gây ung thư gì thì không chỉ có một đáp án mà nguy cơ gây ung thư liên quan đến nhiều cơ quan trong cơ thể như gan, hệ tiêu hóa, vú và vùng đầu, cổ. Quan trọng hơn, nguy cơ này hoàn toàn có thể giảm bớt nếu mỗi người chủ động kiểm soát lượng rượu tiêu thụ và duy trì lối sống lành mạnh. Hiểu đúng để thay đổi sớm chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
