U dây thần kinh số 7: Triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị

U dây thần kinh số 7 thường là khối u lành tính nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn chức năng thần kinh. Do đó, người bệnh nên đi khám ngay khi có triệu chứng bất thường, để được chẩn đoán và can thiệp điều trị sớm.

U dây thần kinh số 7 là gì?

U dây thần kinh số 7, còn được gọi là u bao Schwann dây thần kinh mặt là một loại khối u hiếm gặp, thường là lành tính, phát triển từ các tế bào Schwann (tế bào thực hiện chức năng bao bọc và bảo vệ dây thần kinh sọ số 7).

Cấu trúc dây thần kinh này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các cơ mặt giúp biểu lộ cảm xúc, truyền tín hiệu vị giác từ 2/3 trước của lưỡi, điều khiển các tuyến nước mắt và tuyến nước bọt. Khối u có thể xuất hiện ở bất kỳ đoạn nào của dây thần kinh số 7, từ phần bắt đầu tại thân não cho đến các nhánh ngoại biên trên khuôn mặt.

Triệu chứng u dây thần kinh số 7

Các triệu chứng của khối u dây thần kinh số 7 rất đa dạng, phụ thuộc vào kích thước, tốc độ phát triển và vị trí của khối u. Một số dấu hiệu phổ biến gồm: (1)

• Yếu hoặc liệt cơ mặt: Người bệnh thường có dấu hiệu yếu dần ở cơ mặt, có thể tiến triển đến liệt hoàn toàn một bên. Biểu hiện thường thấy là cười không đối xứng, khó nhắm mắt hoặc cơ mặt bị chảy xệ. Điều này xảy ra do khối u chèn ép hoặc xâm lấn vào các sợi dây thần kinh, gây cản trở quá trình truyền tín hiệu đến cơ mặt.
• Mất thính lực: Khối u nằm gần ống tai trong hoặc góc cầu tiểu não có thể gây mất thính lực dần dần ở một bên tai do ảnh hưởng đến đường dẫn truyền âm thanh.
• Ù tai: Cảm giác tai có tiếng kêu vo ve, ù ù hoặc tiếng rè, thường xuất hiện nếu khối u ảnh hưởng đến dây thần kinh ốc tai.
• Vấn đề thăng bằng: Nếu khối u phát triển gần hệ thống tiền đình, người bệnh có thể bị chóng mặt, quay cuồng, mất thăng bằng.
• Co giật hoặc giật cơ mặt: Một số người bệnh có biểu hiện co giật cơ mặt không kiểm soát được, gọi là co thắt nửa mặt, có thể xảy ra từng đợt hoặc liên tục.
• Rối loạn vị giác: Dây thần kinh số 7 có liên quan đến vị giác. Do đó, khối u hình thành ở cấu trúc này có thể làm giảm hoặc thay đổi cảm giác vị giác ở ⅔ trước của lưỡi.
• Khô mắt hoặc khô miệng: Nếu dây thần kinh số 7 bị tổn thương ở khu vực điều khiển tuyến lệ và tuyến nước bọt, người bệnh có thể bị khô mắt (viêm kết giác mạc) hoặc khô miệng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám bác sĩ ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau:

• Yếu hoặc liệt cơ mặt kéo dài: Bất kỳ dấu hiệu bất đối xứng nào trên khuôn mặt cũng có thể là triệu chứng cảnh báo tổn thương dây thần kinh số 7, đặc biệt là khi không có nguyên nhân rõ ràng.
• Mất thính lực hoặc ù tai đột ngột: Mất thính lực một bên hoặc xuất hiện tiếng ù trong tai không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu cảnh báo u dây thần kinh số 7 hoặc các tổn thương liên quan, cần đi khám để được chẩn đoán chính xác.
• Mất thăng bằng hoặc chóng mặt kéo dài: Mất thăng bằng hoặc chóng mặt kéo dài có thể là triệu chứng cảnh báo các tổn thương liên quan đến dây thần kinh sọ, đặc biệt là khi đi kèm với các dấu hiệu bất thường khác.
• Co giật hoặc giật cơ mặt liên tục: Co giật mặt liên tục hoặc tăng tần suất theo thời gian có thể là dấu hiệu cho thấy khối u đang phát triển.

Nguyên nhân gây bệnh u dây thần kinh mặt số 7

Nguyên nhân gây u dây thần kinh số 7 vẫn chưa được xác định chính xác, nhưng thường liên quan đến các yếu tố nguy cơ sau:

• Yếu tố di truyền: Những người mắc bệnh u sợi thần kinh loại 2 (Neurofibromatosis type 2 – NF2) – một dạng rối loạn di truyền hiếm gặp, có nguy cơ cao phát triển các khối u thần kinh, bao gồm cả u dây thần kinh số 7.
• Tiếp xúc với bức xạ: Những người từng điều trị xạ trị ở vùng đầu và cổ có nguy cơ hình thành các khối u lành tính ở bao dây thần kinh.
• Đột biến tế bào: Các đột biến tự phát trong tế bào Schwann có thể kích thích sự phát triển bất thường, dẫn đến sự hình thành khối u.

Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp xảy ra ngẫu nhiên mà không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.

Bệnh u dây thần kinh số 7 có nguy hiểm không?

Mặc dù hầu hết các khối u dây thần kinh số 7 là lành tính và phát triển chậm, nhưng trong một số trường hợp vẫn có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như:

• Rối loạn chức năng thần kinh: Nếu không điều trị, khối u có thể dẫn đến liệt mặt vĩnh viễn, ảnh hưởng đến khả năng biểu lộ cảm xúc, nói chuyện và nhắm mắt, gây viêm loét giác mạc.
• Vấn đề thính giác: Một số trường hợp có thể gây mất thính lực không hồi phục và làm giảm chất lượng cuộc sống.
• Tăng áp lực nội sọ: Nếu khối u phát triển quá lớn, nó có thể chèn ép lên não bộ, gây đau đầu, buồn nôn và các biến chứng nguy hiểm khác.

Vì vậy, việc phát hiện và điều trị kịp thời rất quan trọng để tránh các biến chứng nguy hiểm.

Cách chẩn đoán khối u thần kinh sọ số 7

Để chẩn đoán khối u thần kinh sọ số 7, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các phương pháp sau: (2)

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu thần kinh như sức mạnh cơ mặt, phản xạ giác mạc và chức năng thính giác.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đây là phương pháp tối ưu giúp xác định kích thước, vị trí và đặc điểm của khối u.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Được sử dụng trong một số trường hợp để đánh giá tác động của khối u lên xương sọ.

Cách điều trị u dây thần kinh số 7

Đối với tình trạng u dây thần kinh số 7, phương pháp điều trị được chỉ định tùy thuộc vào kích thước khối u và triệu chứng gặp phải: (3)

• Theo dõi định kỳ: Nếu khối u nhỏ và không gây triệu chứng nghiêm trọng, bác sĩ có thể khuyên người bệnh theo dõi bằng MRI định kỳ.
• Phẫu thuật: Nếu khối u lớn hoặc gây chèn ép nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để loại bỏ một phần hoặc toàn bộ khối u.
• Xạ trị: Phương pháp xạ trị định vị có thể được chỉ định thực hiện trong các trường hợp không thể can thiệp phẫu thuật hoặc nhằm mục đích kiểm soát sự phát triển của khối u.

Triển vọng điều trị, phục hồi u dây thần kinh mặt như thế nào?

Tiên lượng và khả năng phục hồi u dây thần kinh mặt phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nếu phát hiện sớm, khả năng phục hồi sau phẫu thuật hoặc xạ trị là tương đối cao. Trong một số trường hợp, tổn thương dây thần kinh có thể không hồi phục hoàn toàn, dẫn đến liệt mặt vĩnh viễn hoặc mất thính lực. Quá trình phục hồi chức năng có thể cần kết hợp vật lý trị liệu để cải thiện cử động cơ mặt.

Có thể phòng ngừa bệnh u thần kinh số 7 không?

Không có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu cho tình trạng u dây thần kinh số 7 do không thể xác định được nguyên nhân chính xác. Tuy nhiên, với những trường hợp có tiền sử gia đình mắc bệnh NF2 hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ khuyến khích nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để giúp phát hiện sớm khối u và can thiệp kịp thời.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

U dây thần kinh số 7 thường là lành tính, tiến triển chậm nhưng vẫn cần quan tâm khám, theo dõi, điều trị. Ngay khi nhận thấy triệu chứng bất thường, người bệnh nên đi khám ngay để được chẩn đoán và can thiệp điều trị sớm.