Tăng huyết áp hay huyết áp cao là một trong những bệnh lý ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, đột tử. Để kiểm soát chỉ số huyết áp ở ngưỡng bình thường, điều trị nội khoa kết hợp duy trì lối sống lành mạnh thường được chỉ định. Tuy nhiên nhiều người cho rằng uống thuốc huyết áp trong thời gian dài có thể gây hại thận. Vậy thực hư uống thuốc huyết áp có ảnh hưởng đến thận không? BS.CKI Hoàng Thị Bình, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp chi tiết trong bài viết sau.
Nghiên cứu gần đây từ Đại học Y khoa Virginia cho thấy việc sử dụng các loại thuốc huyết áp có thể ảnh hưởng đến chức năng thận. Thuốc hạ huyết áp, đặc biệt là nhóm thuốc ức chế hệ thống Renin – Angiotensin như thuốc ức chế men chuyển ACEi, thuốc chẹn thụ thể angiotensin II là lựa chọn đầu tay trong điều trị tăng huyết áp. Các loại thuốc này được chứng minh lâm sàng giúp ngăn ngừa nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ. Tuy nhiên, dữ liệu thực nghiệm trên mô hình động vật và người cho thấy việc dùng thuốc lâu dài có thể liên quan đến việc tăng tình trạng xơ cứng mạch thận. (1)
Tăng huyết áp và suy thận có mối quan hệ nhân – quả. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương hệ thống mạch máu trong cơ thể, bao gồm mạch máu dẫn đến thận. Sự thiếu hụt lượng máu cung cấp đến thận làm ảnh hưởng đến chức năng thận. Tình trạng này kéo dài có thể gây suy thận.
Ngược lại, thận đóng vai trò ổn định huyết áp thông qua hệ thống Renin – Angiotensin (chức năng nội tiết của thận). Khi thận bị tổn thương kéo theo rối loạn hệ thống Renin – Angiotensin, khiến huyết áp tăng cao.
BS.CKI Hoàng Thị Bình nhấn mạnh: Bên cạnh tác dụng phụ của thuốc điều trị huyết áp, bản chất căn bệnh tăng huyết áp cũng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận và ngược lại, chức năng thận suy yếu cũng là tác nhân gây tăng huyết áp. Do đó để kiểm soát chỉ số huyết áp ở ngưỡng bình thường cũng như hạn chế ảnh hưởng đến chức năng thận, người bệnh cần theo dõi, tuân thủ các hướng dẫn điều trị mà bác sĩ chuyên khoa chỉ định.
Dùng thuốc hạ huyết áp đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh, phòng ngừa biến chứng tim mạch. Tuy nhiên việc sử dụng sai cách có thể gây ảnh hưởng đến chức năng thận. Để đảm bảo an toàn khi dùng thuốc hạ huyết áp, người bệnh cần lưu ý:
Việc tuân thủ phác đồ dùng thuốc điều trị huyết áp là yếu tố quan trọng tiên quyết. Người bệnh tuyệt đối không tự ý tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc, đặc biệt ở các trường hợp có bệnh nền thận mạn hoặc suy giảm chức năng thận. Việc điều chỉnh thuốc chỉ nên thực hiện sau khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Để kiểm soát huyết áp hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của thận, việc kết hợp duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò bổ trợ quan trọng, quyết định đến hiệu quả phác đồ điều trị. Các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì chế độ ăn ít muối (dưới 5g muối/ngày), duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục 30-60 phút mỗi ngày với cường độ phù hợp, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, giảm thiểu căng thẳng… nhằm tối ưu hiệu quả điều trị huyết áp cao. (2)
BS.CKI Hoàng Thị Bình cho biết, lối sống lành mạnh góp phần giảm nhu cầu phải tăng liều hoặc phối hợp sử dụng nhiều loại thuốc, qua đó hạn chế tác động bất lợi đến chức năng thận.
Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung bất kỳ loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng nào. Việc sử dụng các thực phẩm chức năng bổ thận, tăng cường sinh lý có thể làm tăng huyết áp hoặc tương tác với thuốc điều trị huyết áp. Vì vậy người bệnh cần cân nhắc kỹ, trao đổi với bác sĩ nhằm đảm bảo các loại thuốc, thực phẩm chức năng không ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị huyết áp.
Trong quá trình điều trị, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ tổn thương thận như khó ngủ, thiếu năng lượng hoặc khó tập trung, cơ thể mệt mỏi, suy giảm thể lực, đi tiểu thường xuyên, nước tiểu có bọt, bọng mắt, phù chân, da khô và ngứa dai dẳng, chán ăn… người bệnh cần đi khám sớm để kiểm tra chức năng thận và có sự điều chỉnh thuốc kịp thời.
Khi chỉ số huyết áp được kiểm soát, người bệnh tăng huyết áp thường bỏ qua tái khám theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên các chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần tái khám đúng kế hoạch, định kỳ 1-3 tháng/lần. Việc theo dõi và điều chỉnh phác đồ giúp duy trì hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ tác dụng phụ khi dùng thuốc huyết áp trong thời gian dài.
Trên đây là những thông tin giải đáp cho thắc mắc uống thuốc huyết áp có ảnh hưởng đến thận không mà nhiều người thắc mắc. Việc điều trị huyết áp là quá trình kéo dài, vì vậy người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa.
