TP.HCM – Sáu năm mong con, anh Tiến bàng hoàng phát hiện mình vừa có khối u tuyến yên, vừa mắc giãn tĩnh mạch thừng tinh, điều trị hơn hai năm mới được làm cha ở tuổi 40.

Giữa năm 2022, anh Tiến sốc khi kết quả tinh dịch đồ cho thấy không có tinh trùng. Xét nghiệm máu của anh ghi nhận chỉ số prolactin (hormone do tuyến yên sản xuất) tăng cao bất thường. Các bác sĩ lập tức khảo sát sâu hơn, chụp cộng hưởng từ MRI phát hiện có khối u kích thước 16x13x9 mm ở tuyến yên – cơ quan giữ vai trò chỉ huy hệ nội tiết.

Một năm tiếp đó là quãng thời gian vợ chồng anh đấu tranh tâm lý, chuẩn bị tinh thần cho hành trình điều trị dài và không ít rủi ro. Cuối cùng, họ quyết định rời Hà Nội, vào TP.HCM tìm cơ hội làm cha mẹ. Tháng 6/2023, cả hai đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh TP.HCM) và bắt đầu chặng đường hồi sinh hy vọng.

Bác sĩ Lê Xuân Nguyên cho biết, khối u có thể gây chèn ép vào cuống tuyến yên, ngăn cản chất ức chế tiết prolactin đến vùng dưới đồi dẫn đến hormone này tăng cao mất kiểm soát. Nồng độ prolactin dư thừa lại “đè” lên hệ nội tiết sinh sản, làm giảm các hormone hướng sinh dục như GnRH, LH, FSH.

“Hệ quả là tinh hoàn giảm sản xuất testosterone và tinh trùng. Nếu tình trạng kéo dài, mô tinh hoàn không được nuôi dưỡng đầy đủ, dần teo nhỏ và mất khả năng sinh tinh,” bác sĩ Nguyên giải thích.

Ngoài ra, anh Tiến còn mắc bệnh lý giãn tĩnh mạch thừng tinh, tăng áp lực và nhiệt độ ở tinh hoàn, là yếu tố kép ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng. Đây là “tác động kép” khiến tình trạng vô tinh của anh thêm trầm trọng.

Bác sĩ Nguyên hội chẩn liên chuyên khoa với các bác sĩ Trung tâm Khoa học Thần kinh và bác sĩ khoa Nội tiết – Đái tháo đường của bệnh viện, xác định kích thước khối u tuyến yên ở mức trung bình, chưa chèn ép gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh và thị giác. Phương pháp điều trị có thể phẫu thuật hoặc dùng thuốc. Sau khi cân nhắc, anh Tiến chọn điều trị nội khoa bằng thuốc nội tiết nhằm thu nhỏ khối u, khôi phục hoạt động của tuyến yên và giúp tinh hoàn lấy lại khả năng sản xuất tinh trùng.

Sau 6 tháng dùng thuốc, xét nghiệm tinh dịch đồ của anh Tiến ghi nhận tín hiệu khả quan: xuất hiện 1-2 tinh trùng di động trong mẫu tinh dịch. Các bác sĩ gom được 5 mẫu và tiến hành trữ đông.

Đầu năm 2024, vợ chồng anh trở lại bệnh viện để tiếp tục điều trị. Người vợ được kích thích buồng trứng, chọc hút thu được 18 noãn trưởng thành. Cùng thời điểm, anh Tiến được lấy thêm mẫu tinh trùng tươi.

Tuy nhiên, quá trình xử lý gặp nhiều khó khăn. Chuyên viên phôi học lọc rửa tinh trùng tươi, rã đông các mẫu tinh trùng trữ, nhưng phần lớn tinh binh dị dạng, chỉ thu được 13 tinh trùng đủ tiêu chuẩn để tiêm vào bào tương noãn. Dù nuôi cấy trong hệ thống tủ động học time-lapse tối ưu mọi điều kiện nhưng toàn bộ phôi phát triển bất thường, ngừng phát triển ở giai đoạn sớm.

Bế tắc và mất phương hướng, vợ chồng anh ngừng điều trị trong nửa năm. Khi trở lại IVF Tâm Anh, xét nghiệm chỉ số prolactin của anh Tiến tăng cao trở lại.  Các bác sĩ tiếp tục phối hợp liên chuyên khoa, điều chỉnh phác đồ nội tiết chuyên sâu hơn để kiểm soát prolactin, tạo nền tảng ổn định cho lần điều trị thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) tiếp theo.

Bác sĩ Nguyên cùng ThS.BS.CKII Dương Quang Huy, Trưởng đơn vị Nam học, IVF Tâm Anh TP.HCM thực hiện phẫu thuật điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh cho anh Tiến. Ca mổ giúp giảm áp lực, giảm nhiệt độ vùng tinh hoàn và cải thiện tưới máu nuôi mô tinh hoàn.

Tái khám sau 6 tháng phẫu thuật, dù tinh dịch đồ của anh chưa thật sự ổn định, các chỉ số nội tiết đã cải thiện và cân bằng hơn. Đây là tín hiệu cho thấy khả năng sinh tinh của tinh hoàn đang dần hồi phục.

Đầu tháng 6/2025, canh Tiến được thực hiện vi phẫu micro-TESE. Nhờ hệ thống kính vi phẫu hiện đại, độ phóng đại gấp 30 lần, các bác sĩ tìm thấy vài ống sinh tinh còn khả năng hoạt động. Chuyên viên phôi học xé mẫu mô ống sinh tinh, soi tìm dưới hệ thống kính hiển vi đảo ngược độ phóng đại gấp 200 lần, tìm thấy 15 tinh trùng chất lượng.

Vợ anh Tiến tiếp tục kích thích buồng trứng và chọc hút noãn, thu được 29 cụm noãn. Kết quả thụ tinh và nuôi cấy phôi thu được 7 phôi ngày 3, tiếp tục nuôi đến ngày 5 (giai đoạn phôi nang) thu được 3 phôi, trong đó 1 phôi loại 4 chất lượng kém phải hủy, hai phôi còn lại chất lượng tốt.

Trước khi chuyển phôi, người vợ được điều trị kiểm soát lạc nội mạc tử cung, đồng thời bác sĩ Nguyên xây dựng phác đồ giúp niêm mạc tử cung đạt điều kiện tốt nhất. Một phôi chất lượng cao được chuyển và làm tổ thành công. Thai kỳ hiện 17 tuần, phát triển khỏe mạnh. Phôi còn lại được trữ đông, mở ra cơ hội sinh thêm con trong tương lai.

Anh Tiến được chỉ định tái khám mỗi 6 tháng một lần để tiếp tục điều trị ức chế u tuyến yên bằng thuốc. Nếu khối u tăng kích thước hoặc gây chèn ép ảnh hưởng thị lực, bác sĩ sẽ cân nhắc can thiệp phẫu thuật triệt để.

Bác sĩ Nguyên khuyến cáo nam giới khi có các dấu hiệu như giảm ham muốn, rối loạn cương, biểu hiện suy sinh dục, giảm thị lực; hoặc những bất thường vùng kín như đau, sưng, teo nhỏ… cần đi khám sớm để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.

Các cặp vợ chồng sau một năm chung sống không có thai cũng nên kiểm tra sức khỏe sinh sản toàn diện. Nam giới thường được làm tinh dịch đồ, xét nghiệm nội tiết, khám vùng kín và xét nghiệm di truyền khi cần thiết. Nữ giới có thể được đánh giá dự trữ buồng trứng, siêu âm tử cung – vòi trứng và thực hiện các xét nghiệm liên quan. Phát hiện sớm bất thường giúp bác sĩ xây dựng phác đồ tối ưu, tăng cơ hội có con và giảm chi phí điều trị cho người bệnh.

*Tên người bệnh đã được thay đổi