Bộ Y tế đang xây dựng hành lang pháp lý, cơ chế tài chính khuyến khích, thúc đẩy các cơ sở y tế mạnh dạn đổi mới công nghệ, triển khai kỹ thuật cao nhưng vẫn bảo đảm an toàn, chất lượng điều trị và quyền lợi người bệnh. Trong xu hướng đó, Hệ thống BVĐK Tâm Anh tiếp tục tăng tốc làm chủ phẫu thuật robot điều trị ung thư và các bệnh lý phức tạp ở nhiều chuyên khoa.
Trong chương trình Talkshow “Trung tâm Robot” phẫu thuật thế hệ mới: Bước tiến điều trị bệnh khó và ung thư phức tạp” do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tổ chức ngày 15-5 vừa qua, TS.BS Vương Ánh Dương Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết hệ thống y tế Việt Nam đang có bước phát triển mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và phẫu thuật robot. Có 200 kỹ thuật mới đã được cập nhật vào danh mục chuyên môn như robot phục hồi chức năng, robot phẫu thuật ngoại khoa, nội soi, chẩn đoán hình ảnh… Hiện còn hơn 500 danh mục kỹ thuật đang chờ bổ sung.
Theo TS Dương, trong số các kỹ thuật mới được cập nhật có nhiều công nghệ điển hình đang triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh như robot Da Vinci Xi trong điều trị ung thư và các bệnh phức tạp, robot CUVIS-Joint trong thay khớp và robot Modus V Synaptive phẫu thuật sọ não, cột sống và tủy sống… Đây được xem là bước phát triển đồng bộ của ngành y tế trong xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vào khám chữa bệnh.
TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, một trong những chuyên gia đầu tiên ứng dụng cả 2 dòng robot Da Vinci Si và Xi trong điều trị ung thư và các bệnh thận – tiết niệu phức tạp tại Việt Nam, cho rằng hành trình phát triển phẫu thuật robot trong nước là bước tiến đáng ghi nhận của ngành y tế.
Theo ông, tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, phẫu thuật robot hiện được triển khai ở nhiều chuyên khoa như tiết niệu, tiêu hóa, gan mật tụy, lồng ngực, sản phụ khoa, thần kinh-sọ não, chấn thương chỉnh hình… Riêng hệ thống robot Da Vinci Xi, sau hơn một năm triển khai êkíp đã phẫu thuật thành công hơn 340 ca. Trong điều trị ung thư tiết niệu, robot hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác hơn, bảo tồn mô lành tốt hơn, giảm mất máu, giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục. Theo ông, hiệu quả điều trị ung thư cũng được cải thiện rõ rệt so với nhiều phương pháp trước đây.
“Nếu trước đây phẫu thuật robot từng bị xem là kỹ thuật “xa xỉ”, khó triển khai tại Việt Nam, thì nay nhận thức của xã hội, người bệnh và cơ quan quản lý đã thay đổi đáng kể”, ông nói.
PGS Chuyên nói thêm để vận hành hiệu quả một hệ thống robot không chỉ cần máy móc hiện đại mà còn đòi hỏi quy trình chuẩn hóa, hệ thống gây mê hồi sức, kỹ sư y sinh, kỹ thuật viên và phối hợp đa chuyên khoa.
Không chỉ ứng dụng trong điều trị ung thư, AI và robot đang làm thay đổi cách tiếp cận ở nhiều chuyên khoa. TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết trong 10 năm qua, phẫu thuật thần kinh đã chuyển mạnh từ mổ mở sang xâm lấn tối thiểu bằng robot, hướng đến an toàn hơn, phục hồi nhanh hơn và cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân.
Theo bác sĩ Tấn Sĩ, robot AI Modus V Synaptive và hệ thống định vị thần kinh hiện giúp phẫu thuật viên mô phỏng trước cuộc mổ, xác định “hành lang an toàn” để hạn chế tối đa tổn thương mô lành, tránh biến chứng thần kinh sau mổ. Nhờ đó, nhiều trường hợp phức tạp, không thể mổ trước đây nay đã được phẫu thuật thành công qua đường mổ nhỏ với độ chính xác cao, hồi phục ngoạn mục.
Ở lĩnh vực cơ xương khớp, ThS.BS.CKI Đặng Khoa Học, Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình Tổng quát, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết tình trạng thoái hóa khớp đang gia tăng và trẻ hóa. Các công nghệ chẩn đoán hiện đại tại bệnh viện như MRI, CT ứng dụng AI đã hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nhiều trường hợp có thể bảo tồn khớp tự nhiên thay vì thay khớp sớm.
Trong các ca phẫu thuật phức tạp, robot AI CUVIS-Joint và hệ thống định vị còn giúp giảm sai số do thao tác chủ quan, tăng độ chính xác và cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh.
Theo PGS Chuyên, để xây dựng mô hình “Trung tâm Robot” đa chuyên khoa, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã đầu tư đồng bộ từ nhân lực, hạ tầng đến quy trình chuyên môn, quản lý chất lượng theo chuẩn quốc tế.
Theo ông, trong những năm gần đây, không ít kiều và khách quốc tế đến Việt Nam điều trị mỗi năm nhờ chất lượng chuyên môn ngày càng nâng cao cùng chi phí hợp lý hơn so với nhiều quốc gia khác. “Mục tiêu cuối cùng vẫn là người bệnh được điều trị an toàn nhất và có chất lượng sống tốt nhất”, PGS Vũ Lê Chuyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng “nút thắt” lớn nhất trong phát triển các trung tâm phẫu thuật robot hiện nay không chỉ ở công nghệ mà còn phụ thuộc vào nhân lực, cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận của người bệnh. Để AI và robot phát huy hiệu quả, cần đồng bộ từ hành lang pháp lý, đào tạo nhân lực, đầu tư hạ tầng đến chuẩn hóa quy trình điều trị và thanh toán BHYT.
Theo đó, TS Dương nhận định AI và robot hiện chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, còn quyết định điều trị vẫn thuộc về người thầy thuốc. Theo ông, thách thức lớn là xây dựng mô hình phù hợp với từng địa phương và bảo đảm người dân được tiếp cận công bằng với dịch vụ y tế công nghệ cao.
Trong khi đó, PGS Chuyên cho rằng để phát triển hệ sinh thái phẫu thuật robot bền vững cần giải quyết ba vấn đề cốt lõi gồm nhân lực, quy trình chuẩn hóa và tài chính y tế. Ông nhấn mạnh không phải bệnh lý nào cũng cần mổ robot, do đó cần hướng dẫn chuyên môn rõ ràng để tránh lạm dụng kỹ thuật.
Bác sĩ Tấn Sĩ nhấn mạnh việc phát triển trung tâm robot cần đi cùng chiến lược dài hạn về con người, trang thiết bị và tính đồng bộ giữa các hệ thống công nghệ để phát huy tối đa hiệu quả điều trị.
Theo TS Dương, Bộ Y tế đã xây dựng nhiều cơ chế quản lý dựa trên Luật Khám chữa bệnh và Nghị định 96/2023 nhằm tạo cơ sở cho các bệnh viện triển khai kỹ thuật mới, kể cả những kỹ thuật lần đầu áp dụng tại Việt Nam.
Hiện đã có hơn 50 kỹ thuật phẫu thuật robot được cấp phép triển khai và tiếp tục cập nhật thêm các kỹ thuật ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, theo TS Dương, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nhân lực. “Không phải có máy là có thể triển khai kỹ thuật. Quan trọng nhất là đội ngũ phải được đào tạo bài bản và thực sự làm chủ công nghệ”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, trước khi một kỹ thuật robot được đưa vào thực hành, Bộ Y tế sẽ thành lập hội đồng chuyên môn đa lĩnh vực để thẩm định toàn bộ hệ thống liên quan nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh. Với AI trong y tế, Bộ Y tế đang tiếp tục xây dựng các quy định chuyên biệt để hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy công nghệ phát triển an toàn, hiệu quả hơn.
TS Dương cho biết định hướng y tế giai đoạn 2026 – 2035 sẽ tập trung phát triển công nghệ cao, nâng năng lực hệ thống y tế và từng bước đưa chất lượng điều trị của Việt Nam tiệm cận các nước trong khu vực, qua đó giảm tình trạng người bệnh ra nước ngoài chữa trị
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
