Chỉ sau 8 tháng kể từ ngày Bệnh viện Tâm Anh ký hợp đồng đặt mua hệ thống xạ trị proton điều trị ung thư gần 2000 tỷ đồng của Mevion (Mỹ), dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và các quan chức cấp cao của Mỹ, những hợp phần thiết bị đầu tiên của “siêu máy” đã có mặt tại TP.HCM.

Những cấu phần quan trọng đầu tiên của “siêu máy” xạ trị proton MEVION S250-FIT được thiết kế để lắp đặt trong khu vực boong-ke chuyên biệt âm sâu dưới đất của Bệnh viện Đa khoa và Ung bướu Tâm Anh Phú Mỹ Hưng, TP.HCM, là tiền đề quan trọng để tiếp tục xây lắp các hệ thống thiết bị phần nổi của hệ thống xạ trị siêu hiện đại này.

 

Các container chứa những hợp phần thiết bị quan trọng đầu tiên của “siêu máy” xạ trị proton MEVION S250-FIT được vận chuyển từ California, Mỹ đã được nhập cảnh, vận chuyển về đến Bệnh viện Tâm Anh vào khuya ngày 20/10.

TTND.TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung Bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết hệ thống xạ trị proton của Mevion là hệ thống proton duy nhất được FDA cấp phép, thiết kế tinh gọn để lắp đặt được trong các hầm xạ trị tiêu chuẩn hiện nay trên toàn thế giới. Do đó máy có thể được lắp đặt phù hợp với boong-ke chuyên biệt tại Bệnh viện Tâm Anh Phú Mỹ Hưng. Mặc dù vậy, với mục tiêu hoàn thành lắp đặt đưa vào sử dụng sớm nhất ngay khi Bệnh viện Tâm Anh Phú Mỹ Hưng đi vào hoạt động (dự kiến vào năm 2028), nên các chuyên gia cao cấp của Hãng Mevion, Mỹ, đã làm việc rất chi tiết với các chuyên gia của Việt Nam để khớp nối các mốc thời gian sản xuất, vận chuyển theo kế hoạch lắp đặt. Sau đợt tiếp nhận đầu tiên này, các hợp phần tiếp theo sẽ được về tới “chân công trình” vào khoảng đầu tháng 12/2026. Hệ thống máy móc thiết bị vô cùng hiện đại nên chế độ vận chuyển, bảo quản cũng hết sức nghiêm ngặt. Các kỹ thuật vận chuyển, hạ hầm được các chuyên gia hai nước tính toán chặt chẽ với độ chuẩn xác gần như tuyệt đối và yêu cầu khớp đúng tiến độ dự kiến hoàn hảo.

TTND.TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng cho biết thêm, hệ thống xạ trị proton MEVION S250-FIT đầu tiên trên thế giới đã được Bệnh viện Đại học Stanford của Mỹ chính thức ứng dụng vào tháng 4/2026, và Bệnh viện Tâm Anh là đơn vị thứ 2 trên toàn cầu và đầu tiên tại Châu Á đặt mua, thể hiện trên bản đồ đối tác chính thức của hãng Mevion.

Đoàn chuyên gia Tâm Anh trực tiếp thăm và làm việc tại nhà máy sản xuất hệ thống xạ trị proton Mevion tại Mỹ (ảnh dưới), và Bệnh viện Stanford, Mỹ và Bệnh viện Tâm Anh, Việt Nam là 2 đơn vị đầu tiên trên thế giới sử dụng siêu máy xạ trị proton trên bản đồ đối tác chính thức của Mevion (trên, trái).

Là hệ thống xạ trị proton toàn diện đầu tiên và duy nhất được thiết kế để lắp đặt vừa vặn trong hầm máy xạ trị tia X (LINAC) tiêu chuẩn, “siêu máy” xạ trị proton MEVION S250-FIT có thiết kế nhỏ gọn, loại bỏ hoàn toàn yêu cầu xây dựng các tòa nhà quy mô lớn phức tạp của các cỗ máy proton truyền thống, nhưng vẫn đạt yêu cầu siêu cao cấp về quá trình sản xuất, lắp đặt đồng bộ nhiều hệ thống cấu thành phức tạp, như hệ thống gia tốc proton, hệ thống tạo và điều khiển chùm tia xạ, hệ thống định vị bệnh nhân, hình ảnh, cơ khí chính xác cũng như các hệ thống điện điều khiển và nhiều lớp an toàn liên động.

“Những cấu phần đầu tiên về Việt Nam đánh dấu cột mốc quan trọng khi dự án chuyển từ bản vẽ, thiết kế và chuẩn bị hạ tầng sang giai đoạn hiện hữu bằng thiết bị thật, đánh dấu năng lực công nghệ xạ trị mới, tối tân nhất thế giới bắt đầu được hình thành tại Việt Nam. Đây cũng là dấu mốc kỷ lục của một trong những văn kiện được ký kết, công bố trong những hoạt động ngoại giao cấp cao của quốc gia được hiện thực hóa, triển khai thực chất, nhanh chóng phục vụ người bệnh trong thời gian tới”, BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết.

Trước đó, ngay từ sau khi hợp đồng ký kết, nhiều đoàn chuyên gia, bác sĩ Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã thăm và làm việc tại nhà máy của Hãng Mevion, trực tiếp trao đổi với các chuyên gia sản xuất và sử dụng trong điều trị bệnh nhân thực tế. Ba mục tiêu quan trọng được hai bên cam kết thực hiện đồng bộ và khẩn trương là song song tiến hành chuyển giao công nghệ sử dụng và lắp đặt; Đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ bác sĩ, kỹ sư vật lý y khoa tự chủ điều khiển vận hành. Đồng thời, kết nối với đơn vị ứng dụng đầu tiên là Bệnh viện Đại học Stanford, Mỹ để học hỏi, trao đổi kinh nghiệm triển khai ứng dụng xạ trị proton trong điều trị nhiều loại bệnh ung thư.

Các chuyên gia quốc tế đã công bố thông tin về các vấn đề xạ trị điều trị ung thư theo nguyên tắc y học chính xác dựa vào các dấu ấn sinh học để tạo hiệu quả cao nhất; nghiên cứu giảm phân liều, rút ngắn quá trình điều trị mà vẫn đạt hiệu quả; Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xạ trị giúp tăng hiệu quả, giảm độc tính đã được công bố chính thức trong Hội thảo khoa học về xạ trị proton tại Viện Ung thư Dana – Farber (Mỹ), nơi quy tụ các chuyên gia xạ trị trên thế giới.

Đại diện Hãng Mevion (Mỹ) đang giới thiệu về công nghệ “siêu dẫn” của “siêu máy” xạ trị proton MEVION S250-FIT cho các chuyên gia Bệnh viện Tâm Anh.

Các chuyên gia hãng Mevion hướng dẫn kỹ sư Nguyễn Thị Thể Lam, Khoa Xạ trị, Bệnh viện Tâm Anh TP.HCM, định vị vào ghế xạ trị tư thế ngồi của máy.

GS.BS Quỳnh Thư Lê, Chủ nhiệm bộ môn Xạ trị Ung thư, Đại học Stanford, kiêm Giám đốc chương trình Sinh học xạ trị thuộc Viện Ung thư Stanford cho biết xạ trị proton với năng lượng tia xạ được trí tuệ nhân tạo (AI) phân tích chuyên sâu để xác định chính xác vị trí của khối u (kể cả khối u kích thước siêu nhỏ hoặc ở vị trí rất khó) và dừng lại ngay tại vị trí khối u, tập trung gần như toàn bộ năng lượng để tiêu diệt khối u mà không đi xuyên qua phá hủy các vùng lân cận cũng như các cơ quan nằm phía sau khối u như xạ trị photon truyền thống (dùng tia X). Do đó, xạ trị proton tăng cao hiệu quả điều trị, giảm lượng bức xạ không cần thiết, giảm tối đa độc tính và tác dụng phụ lên cơ thể.

Trong giai đoạn đầu ứng dụng, theo giáo sư Quỳnh Thư, Stanford đặc biệt ưu tiên sử dụng xạ trị proton cho các bệnh nhân nhi và bệnh nhân trẻ tuổi – những người có nguy cơ cao gặp tác dụng phụ muộn từ xạ trị photon truyền thống (xạ trị bằng tia X). Proton cũng được sử dụng để tái điều trị cho những người bệnh thất bại với các phương pháp trước đó, đồng thời đang tập trung ứng dụng trên một số loại khối u điển hình như u não và ung thư vùng đầu cổ. Những bệnh nhân này thường được điều trị kết hợp với hóa trị, liệu pháp miễn dịch hoặc sau phẫu thuật (trong phác đồ bổ trợ).

Bé Stephen De La Torre, 7 tuổi, là người đầu tiên được xạ trị bằng “siêu máy” Xạ trị Proton tại Stanford Medicine, Bệnh viện Stanford (Mỹ).

Xạ trị photon (tia X) đưa liều xạ vào khối u nhưng vẫn “đi xuyên qua” cơ thể gây tổn thương mô lành; còn xạ trị proton với tia năng lượng biết “dừng đúng chỗ” để tiêu diệt khối u an toàn.

Stanford và Tâm Anh thống nhất thiết lập hợp tác và trao đổi chuyên môn, kinh nghiệm và tư vấn các tình huống lâm sàng, những bài học thực tế trong quá trình lắp đặt, triển khai xạ trị proton.

GS.BS Quỳnh Thư Lê và các chuyên gia Stanford chia sẻ kinh nghiệm đã vận hành “siêu máy” xạ trị proton tại Bệnh viện Tâm Anh trong tọa đàm khoa học “Tác động lâm sàng của xạ trị Proton”, diễn ra vào giữa tháng 9/2026 tại Việt Nam.

Các chuyên gia Stanford và đại diện Hãng Mevion tặng Tâm Anh mô hình máy xạ trị proton MEVION S250-FIT.

Dự kiến, từ cuối tháng 11/2026, đoàn bác sĩ, kỹ sư Bệnh viện Tâm Anh sẽ đến học tập tại Stanford; sau đó sẽ có thêm nhiều đợt đào tạo kế tiếp để các chuyên gia nắm vững kỹ thuật, vận hành xạ trị proton an toàn và đạt hiệu quả cao nhất tại Việt Nam.

“Chúng tôi mong học hỏi từ các trung tâm giàu kinh nghiệm như Stanford về công nghệ, quy trình lâm sàng, các tiêu chuẩn chất lượng, thực hành. Các chuyên gia của Stanford sẽ đến Tâm Anh để đào tạo và chuyên gia của Tâm Anh sẽ đến Stanford để quan sát lâm sàng và thực hành thực tế”, bác sĩ Xuân Dũng cho biết. Đặt mục tiêu người bệnh Việt Nam được tiếp cận với các phương pháp điều trị ung thư theo tiêu chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam với chi phí thấp hơn nhiều lần.

GS.TS.BS Billy W. Loo Jr., Giám đốc Xạ trị Hạt, đồng Giám đốc Xạ trị Ung thư Lồng ngực, Đại học Stanford, đánh giá cao tinh thần chủ động và quyết tâm của Bệnh viện Tâm Anh trong việc tiếp cận, nghiên cứu và triển khai công nghệ xạ trị proton tại Việt Nam. Đây là yếu tố then chốt để Tâm Anh hướng tới vai trò tiên phong tại khu vực, đưa các công nghệ và giải pháp tân tiến điều trị ung thư đến gần hơn với người bệnh.

Hệ thống xạ trị proton MEVION S250-FIT khi lắp đặt hoàn thiện sẽ mở ra cơ hội mới điều trị ung thư hiệu quả và an toàn cao tại Việt Nam.

Theo bác sĩ Xuân Dũng, ung thư là vấn đề sức khỏe cấp thiết được nhiều quốc gia đưa lên hàng đầu. Trong các vũ khí điều trị ung thư, xạ trị vẫn là vũ khí nền tảng quan trọng. Khoảng 60% người bệnh ung thư cần được xạ trị. Hiện nay, người bệnh Việt Nam muốn được sử dụng phương pháp điều trị hiện đại như xạ trị proton sẽ phải ra nước ngoài với thời gian chờ đợi nhiều tháng và chi phí rất cao, lên tới hàng chục tỷ đồng. Do đó, rất ít người bệnh ung thư Việt Nam có thể chi trả để sử dụng. Việc đầu tư đưa về Việt Nam hệ thống xạ trị proton MEVION S250-FIT thế hệ mới nhất của Mỹ góp phần hiện thực hóa các Nghị quyết 57, 72 của Bộ Chính trị về “Đột phá, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia” và “Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”.

Công nghệ xạ trị proton Mevion (Mỹ) khi được ứng dụng tại Bệnh viện Đa khoa và Ung bướu Tâm Anh trong thời gian tới sẽ mở ra cuộc cách mạng mới trong điều trị ung thư tại Việt Nam với hiệu quả cao tương đương thế giới và chi phí thấp hơn hàng chục lần, được hưởng đầy đủ bảo hiểm y tế theo quy định.