Ông Tám (65 tuổi, TP.HCM) phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng khó thở, giảm oxy máu sau khi không đồng ý nhập viện điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính COPD đợt cấp dù đã được bác sĩ cảnh báo trước đó.

BS.CKII Mã Thanh Phong, Trưởng đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết người bệnh có tiền sử COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) nhóm E, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và di chứng lao phổi cũ.

COPD là bệnh lý khiến đường thở hẹp dần theo thời gian, gây ho kéo dài, khạc đàm và khó thở. Người bệnh được phân nhóm dựa trên triệu chứng và nguy cơ xuất hiện các đợt cấp. Trong đó, COPD nhóm E là nhóm nguy cơ cao nhất về đợt cấp, bao gồm những người từng phải nhập viện hoặc có nhiều đợt bệnh bùng phát trong thời gian gần. Đây cũng là nhóm có nguy cơ suy hô hấp, tái nhập viện và tử vong cao hơn so với các nhóm COPD khác.

Đợt cấp là tình trạng các triệu chứng hô hấp đột ngột nặng lên, vượt quá dao động thường ngày của bệnh. Những đợt cấp không chỉ khiến người bệnh khó thở hơn mà còn làm chức năng phổi suy giảm nhanh hơn, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ nhập viện trong tương lai.

Tái khám 2 ngày trước đó, bác sĩ đánh giá người bệnh xuất hiện đợt cấp COPD và khuyến cáo nhập viện để theo dõi, điều trị. Tuy nhiên, người bệnh lựa chọn tiếp tục dùng thuốc theo toa tại nhà.

Tại nhà, người bệnh xuất hiện khó thở nhiều. Dù đã tự phun khí dung tại nhà và ở một phòng khám, triệu chứng không cải thiện. Bệnh nhân sau đó được chuyển đến khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Khi nhập viện, độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) chỉ còn 86%, thấp hơn đáng kể so với mức bình thường từ 95% trở lên. Các bác sĩ ghi nhận tình trạng thở nhanh, phải gắng sức để hô hấp, xuất hiện nhiều tiếng ran bất thường ở hai phổi. Người bệnh được hỗ trợ oxy ngay tại khoa Cấp cứu trước khi chuyển điều trị nội trú tại khoa Nội Tổng hợp.

Bác sĩ Phong cho biết một quan niệm sai lầm khá phổ biến ở người mắc COPD là cho rằng chỉ cần tăng số lần khí dung hoặc tiếp tục dùng thuốc tại nhà khi khó thở xuất hiện. Trên thực tế, thuốc có vai trò kiểm soát bệnh nhưng không thể thay thế việc đánh giá y khoa trong các đợt cấp. Khi bác sĩ khuyến cáo nhập viện, điều đó đồng nghĩa người bệnh đã có nguy cơ diễn tiến nặng và cần được theo dõi sát để xử trí kịp thời nếu xuất hiện suy hô hấp hoặc biến chứng nhiễm trùng.

Kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng bạch cầu tăng lên 18.360 tế bào/µL, phản ánh tình trạng nhiễm trùng. Chỉ số CRP đạt 20 mg/L, cao gấp khoảng 4 lần giới hạn trên của mức bình thường. Hình ảnh X-quang ngực ghi nhận tình trạng dày thành phế quản, tổn thương xơ hóa và ứ khí ở hai phổi – đặc điểm ở người bệnh phổi mạn tính kéo dài.

Người bệnh được điều trị bằng oxy, thuốc giãn phế quản khí dung, corticoid, kháng sinh và thuốc long đàm. Đồng thời, bác sĩ kiểm soát các bệnh nền đi kèm gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh mạch vành mạn tính.

Trong quá trình điều trị, kết quả cấy đàm xác định vi khuẩn Escherichia coli là tác nhân gây viêm phổi. Dựa trên kết quả kháng sinh đồ, bác sĩ điều chỉnh phác đồ kháng sinh phù hợp hơn. Sau khi đổi thuốc, tình trạng ho, khò khè và khó thở của bệnh nhân giảm dần. Sau gần một tuần điều trị, người bệnh không còn sốt, giảm ho, giảm khò khè, thông khí phổi cải thiện và chỉ số oxy máu duy trì ổn định, được xuất viện.

Bác sĩ Phong khuyến cáo COPD là bệnh mạn tính cần được quản lý lâu dài, không chỉ bằng thuốc mà còn bằng việc tái khám định kỳ và tuân thủ các quyết định điều trị khi bệnh diễn tiến. Người bệnh không nên tự ý trì hoãn nhập viện hoặc thay đổi phác đồ điều trị khi xuất hiện đợt cấp. Các dấu hiệu như khó thở tăng nhanh, ho nhiều hơn, đàm đổi màu, khò khè kéo dài hoặc giảm oxy máu là những tín hiệu cần được đánh giá sớm tại cơ sở y tế. Bác sĩ nhấn mạnh việc không tuân thủ chỉ định điều trị trong đợt cấp vẫn có thể khiến bệnh diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn và dẫn đến nhập viện cấp cứu.

*Tên người bệnh đã được thay đổi