Thừa cân, béo phì là yếu tố nguy cơ gây khởi phát và tiến triển bệnh thận mạn. Việc kiểm soát tốt cân nặng, điều trị giảm cân hiệu quả không chỉ giảm được các bệnh đồng mắc mà còn làm chậm tiến triển bệnh thận, các biến cố tim mạch và tử vong.
Tại buổi hội thảo khoa học “Điều trị đa phương thức về béo phì” diễn ra tại Viện Nghiên cứu Tâm Anh (TAMRI) chiều ngày 22/4, các bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM đã nêu hiện trạng bệnh béo phì cũng như mối liên quan giữa béo phì và bệnh lý thận.
Bác sĩ CKI Mạch Thị Chúc Linh, khoa Nội thận – Lọc máu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, cho biết thừa cân, béo phì ảnh hưởng đến rất nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có thận. Thừa cân, béo phì làm tăng mức lọc cầu thận, tăng áp lực thành mao mạch cầu thận, tổn thương tế bào có chân dẫn đến bệnh thận mạn tính, suy thận giai đoạn cuối. Với những người mắc bệnh thận mạn tính chưa lọc máu, tình trạng thừa cân, béo phì này cũng làm tăng tiến triển bệnh.
Béo phì cũng làm tăng nguy cơ bị đái tháo đường, tăng huyết áp, đây là những nguyên nhân dẫn đến bệnh thận mạn tính, bệnh thận giai đoạn cuối.
Trong điều trị thay thế thận, tình trạng viêm mạn tính làm tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân béo phì lọc máu định kỳ, có kết quả điều trị kém hơn, tỷ lệ sống sót sau điều trị và nguy cơ tử vong, nguy cơ viêm phúc mạc cao hơn. Lý do ở bệnh nhân béo phì có tình trạng tăng áp lực trong ổ bụng, nguy cơ rò rỉ dịch cao hơn ở những người bình thường.
Béo phì là một trong những chống chỉ định ở bệnh nhân lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc). Bệnh nhân có BMI càng cao, chuyển hóa màng bụng càng cao, nguy cơ biến chứng liên quan đến viêm phúc mạc cao khiến chức năng thận còn lại, thể tích nước tiểu còn lại sẽ suy giảm nhanh hơn những người bình thường.
Béo phì là yếu tố chống chỉ định tương đối trong ghép thận ở cả người nhận và người hiến, vì sẽ gây khó khăn trong phẫu thuật, thời gian phẫu thuật kéo dài hơn, vết thương chậm lành hơn, nguy cơ huyết khối tĩnh mạch cao hơn, tăng nguy cơ biến cố tim mạch, thời gian nằm viện dài hơn, tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường sau ghép nhiều hơn.
“Béo phì là một yếu tố nguy cơ gây khởi phát và tiến triển bệnh thận mạn. Giảm cân, quản lý tốt cân nặng sẽ làm chậm diễn tiến bệnh thận mạn, các biến cố tim mạch và tử vong do nhiều nguyên nhân”, bác sĩ Linh nói.
Tại hội thảo, bác sĩ CKI Đoàn Minh Yên Hà cho biết béo phì và bệnh thận mạn có liên quan mật thiết đến nhau. Điều trị béo phì thành công sẽ bảo vệ thận.
Trong điều trị béo phì bằng thuốc, nhóm đồng vận GLP-1 và SGLT-2i được ưu tiên sử dụng trên bệnh nhân béo phì hoặc đái tháo đường type 2 có thừa cân, béo phì. Các thuốc điều trị giảm cân này ngoài tác dụng làm giảm nguy cơ mắc bệnh thận mạn qua cơ chế gián tiếp giảm cân, còn có tác dụng trực tiếp lên thận.
Về nhóm đồng vận GLP-1 tác động lên thận, các nghiên cứu trên bệnh nhân đái tháo đường type 2 có bệnh đồng mắc là tim mạch hoặc bệnh thận mạn cho thấy, GLP-1 làm giảm các biến cố thận, chủ yếu do giảm albumin niệu. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, GLP-1 làm giảm albumin mới khởi phát, giảm các biến cố cuối cùng của thận (bệnh thận giai đoạn cuối, thay thế thận và tử vong do nguyên nhân thận) trên cả nhóm bệnh nhân đái tháo thường và không đái tháo đường.
Nhóm thuốc SGLT-2i đã được chứng minh là có lợi đáng kể cho bệnh thận mạn dù có hoặc không có đái tháo đường.
Các thuốc điều trị giảm cân khác cần có nhiều nghiên cứu và theo dõi hơn trong tác động lên bệnh thận mạn, bác sĩ Hà cho biết.
Tại hội thảo, tiến sĩ bác sĩ Lâm Văn Hoàng cho biết béo phì có rất nhiều nguyên nhân, việc điều trị phải dựa vào cận lâm sàng để điều chỉnh cho từng người bệnh. Việc sử dụng các nhóm GLP-1, SGLT-2i và các thuốc kết hợp trong điều trị giảm cân đã được công nhận ở cả bệnh nhân có hoặc không có đái tháo đường, đồng thời cũng hiệu quả trong giảm các nguy cơ và diễn tiến của bệnh thận.
TTƯT, bác sĩ CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhận định thực tế từ béo phì dẫn đến các rối loạn chuyển hóa, các thuốc an toàn trong điều trị béo phì tác động trên bệnh nhân thận mạn đã được chứng minh ở các ca lâm sàng. Việc điều trị hiệu quả, an toàn cho người bệnh cần sự kết hợp chặt chẽ và nhuần nhuyễn giữa các chuyên khoa.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
