Đau đầu, nóng bừng mặt, anh Minh (35 tuổi, Hà Nội) đi khám phát hiện tăng huyết áp độ 2. Lối sống kém lành mạnh kéo dài như hút thuốc, thiếu ngủ, ít vận động và béo bụng… góp phần làm bệnh xuất hiện sớm.

Anh Minh (35 tuổi, Hà Nội) cao 1,72 m, nặng 72 kg, chỉ số BMI ở mức thừa cân nhẹ nhưng vòng eo tới 100 cm, thuộc nhóm béo bụng. Anh có thói quen hút thuốc lá từ năm 16 tuổi, khoảng 5-10 điếu/ngày. Nhiều năm qua, công việc kinh doanh khiến anh thường xuyên làm việc đến khuya, ngủ không đủ giấc (trung bình 6 tiếng/ngày) và ít có thời gian vận động.

Gần đây, anh Minh xuất hiện những cơn đau đầu, nóng bừng mặt. Khi tự đo huyết áp tại nhà, anh ghi nhận chỉ số khoảng 145/90 mmHg.

Thăm khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, huyết áp anh Minh lên tới 161/102 mmHg ở tay phải và 151/97 mmHg ở tay trái (trong khi mức huyết áp bình thường ở người trưởng thành chỉ dưới 120/80 mmHg).

BSCKII.BSNT Lê Anh Tuấn, khoa Tim mạch, cho biết huyết áp của anh Minh thuộc nhóm tăng huyết áp độ II, cao hơn đáng kể so với ngưỡng khuyến cáo. Do bệnh xuất hiện sớm ở tuổi 35, bác sĩ chỉ định thực hiện thêm các xét nghiệm nhằm đánh giá nguy cơ tim mạch, mức độ ảnh hưởng của tăng huyết áp lên các cơ quan đích, đồng thời tìm kiếm những nguyên nhân tiềm ẩn. Kết quả siêu âm tim chưa ghi nhận tình trạng phì đại thất trái hay tổn thương cơ tim, cho thấy bệnh được phát hiện ở giai đoạn tương đối sớm.

Theo bác sĩ Tuấn, tăng huyết áp ở người trẻ không phải lúc nào cũng xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà có thể liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố lối sống và chuyển hóa. Trong đó, hút thuốc lá làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch; thiếu ngủ kéo dài làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và các hormone điều hòa huyết áp; thừa cân, béo bụng là dấu hiệu của mỡ nội tạng làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tăng huyết áp. Những yếu tố này có thể âm thầm làm huyết áp tăng dần trong nhiều năm và chỉ được phát hiện khi người bệnh xuất hiện triệu chứng bất thường.

Nếu không được kiểm soát kịp thời, tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương lên tim, não, thận và mạch máu. Theo thời gian, người bệnh đối mặt với nguy cơ phì đại cơ tim, suy tim, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy thận mạn.

Anh Minh được tư vấn thay đổi lối sống, bỏ thuốc lá, tăng cường vận động, thực hiện chế độ ăn lành mạnh, giảm cân, cải thiện giấc ngủ và điều trị hạ huyết áp theo phác đồ phù hợp. Sau một tuần, huyết áp giảm xuống 118/70 mmHg, các cơn đau đầu không còn xuất hiện. Hai tuần sau, huyết áp duy trì ở mức 120/76 mmHg, người bệnh ổn định sức khỏe.

Theo bác sĩ Tuấn, tăng huyết áp là bệnh mạn tính nên anh Minh vẫn cần duy trì điều trị và tái khám định kỳ để theo dõi huyết áp cũng như đánh giá nguy cơ tim mạch. Việc tự ý dừng thuốc khi thấy huyết áp đã ổn định hay bỏ qua tái khám có thể khiến huyết áp âm thầm tăng trở lại, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.

Nhiều người vẫn cho rằng tăng huyết áp là bệnh của tuổi trung niên và người cao tuổi. Tuy nhiên, thực tế ngày càng ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh ở độ tuổi 30 – 40, liên quan đến các yếu tố lối sống hiện đại như hút thuốc lá, thừa cân béo bụng, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối và chất béo, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài. Theo Khuyến cáo của Phân hội Tăng huyết áp, Hội Tim mạch Việt Nam, những người trưởng thành được chẩn đoán tăng huyết áp trước 40 tuổi cần thực hiện các xét nghiệm sàng lọc tăng huyết áp thứ phát. Nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát bao gồm Hội chứng ngừng thở khi ngủ, cường Aldosterone tiên phát, các bệnh lý thận, u tủy thượng thận, lạm dụng rượu, hẹp eo động mạch chủ … Đáng lo ngại, bệnh thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu tái diễn, nóng bừng mặt, chóng mặt hoặc hồi hộp, huyết áp có thể đã tăng cao từ trước.

Bác sĩ Tuấn khuyến cáo người có yếu tố nguy cơ tim mạch nên đo huyết áp định kỳ, kể cả khi còn trẻ và cảm thấy khỏe mạnh. Đặc biệt, người trẻ có các triệu chứng kể trên, nhất là khi kèm hút thuốc lá, thừa cân béo bụng, ngủ ít hoặc ngáy ngủ kéo dài, cần đi khám sớm thay vì chờ đến khi xảy ra biến chứng.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.