Bà Nam (74 tuổi, Việt kiều Mỹ) bất ngờ xuất hiện cơn khó thở dữ dội kèm huyết áp tăng vọt, trên nền nhiều bệnh như tim mạch và mạch máu đang âm thầm tiến triển.

Khoảng một tuần trước khi nhập khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ), bà Nam xuất hiện ho có đàm nhưng không quá nặng nên chủ yếu theo dõi tại nhà. Đến chiều ngày nhập viện, bà đột ngột cảm thấy mệt nhiều, đau đầu, khó thở tăng dần. Khi tự kiểm tra, huyết áp tâm thu ghi nhận ở mức gần 200 mmHg. Dù đã sử dụng thuốc hạ áp đang dùng hằng ngày nhưng các triệu chứng không cải thiện nên được người thân đưa đến bệnh viện.

Tại thời điểm nhập viện, các bác sĩ ghi nhận huyết áp 180/70 mmHg, nhịp thở tăng, người bệnh khó thở, đau ngực âm ỉ bên trái. Bà Nam có tiền sử bệnh hen, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu kéo dài nhiều năm. Đây đều là những yếu tố nguy cơ có thể khiến một đợt bệnh cấp tính trở nên phức tạp hơn, đặc biệt ở người cao tuổi.

ThS.BS Võ Thị Ánh Nhật, khoa Nội Tổng hợp, cho biết ngay sau khi tiếp nhận, ê-kíp điều trị triển khai đồng thời nhiều biện pháp nhằm kiểm soát cả cơn hen cấp lẫn tình trạng tăng huyết áp. Người bệnh được sử dụng thuốc hạ áp, khí dung giãn phế quản, thuốc kháng viêm đường thở và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để đánh giá toàn diện tình trạng tim mạch, hô hấp.

Kết quả X-quang ngực ban đầu cho thấy các tổn thương xơ rải rác ở hai đáy phổi cùng dấu hiệu bất thường tại màng phổi phải. Dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp kết quả cận lâm sàng, bác sĩ xác định người bệnh bị hen phế quản bội nhiễm, tức cơn hen cấp xuất hiện trên bệnh nền hen sẵn có, nguyên nhân do nhiễm trùng hô hấp.

Tại khoa Nội tổng hợp, người bệnh được chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, cá nhân hóa và phối hợp đa chuyên khoa bao gồm kháng sinh nhằm kiểm soát nhiễm khuẩn đường hô hấp, corticosteroid chống viêm, thuốc giãn phế quản dạng khí dung, thuốc long đàm cùng các thuốc kiểm soát huyết áp và rối loạn lipid máu.

Không chỉ tập trung vào triệu chứng chính của người bệnh khi nhập viện, các bác sĩ khoa Nội Tổng hợp đưa ra chiến lược điều trị phối hợp tối ưu bệnh lý đa chuyên khoa, theo dõi sát sao giúp đánh giá đúng tình trạng bệnh, tránh những tương tác có hại khi điều trị phối hợp.

Trong quá trình điều trị, để đánh giá rõ hơn tổn thương phổi trong quá trình điều trị và theo dõi lâu dài, người bệnh được cho chỉ định chụp CT phổi liều thấp, đây là kỹ thuật  không xâm lấn, an toàn, “liều thấp” tránh lo ngại cho bệnh nhân về phơi nhiễm tia X mà vẫn khảo sát được tổn thương phổi. Bên cạnh đó, siêu âm đánh giá động mạch cũng được thực hiện để đánh giá nguy cơ tim mạch, đột quỵ cho bệnh nhân một cách an toàn, hiệu quả và đơn giản.

Quá trình khảo sát toàn diện còn ghi nhận thêm nhiều dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch mạn tính. Điện tim cho thấy tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim. Hình ảnh CT phát hiện các mảng vôi hóa dọc động mạch chủ ngực và động mạch vành. Đây là những dấu hiệu cho thấy quá trình xơ vữa mạch máu đã diễn ra trong thời gian dài mà không biểu hiện triệu chứng rõ ràng.

Chỉ sau khoảng 12 giờ điều trị, huyết áp của bệnh nhân đã giảm từ mức 180 mmHg xuống còn 136/72 mmHg, tình trạng khó thở được cải thiện đáng kể.

Những ngày tiếp theo, tình trạng hô hấp của người bệnh cải thiện từng bước. Các cơn nặng ngực giảm dần, khó thở thuyên giảm. Đến ngày điều trị thứ 3, người bệnh không còn cảm giác nặng ngực hay khó thở, phổi thông khí tốt hơn rõ rệt.

Sau gần một tuần điều trị tích cực, các chỉ số viêm giảm mạnh, tình trạng nhiễm trùng hô hấp được kiểm soát. Người bệnh không còn ho, không khò khè, không sốt, có thể tự thở hoàn toàn bằng khí trời. Huyết áp ổn định quanh mức 115-120/70 mmHg, chức năng hô hấp cải thiện tốt, đủ điều kiện xuất viện và tiếp tục theo dõi ngoại trú.

Bác sĩ Nhật cho biết trường hợp này cho thấy bệnh lý hô hấp cấp tính ở người cao tuổi thường không xuất hiện đơn lẻ mà có thể liên quan mật thiết đến các bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa. Nếu không được kiểm soát tốt, các bệnh nền này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện những đợt cấp nghiêm trọng, kéo dài thời gian điều trị và làm gia tăng biến chứng.

Bên cạnh đó, bác sĩ nhấn mạnh nhiều tổn thương như xơ vữa động mạch cảnh, bệnh tim thiếu máu cục bộ hay vôi hóa động mạch thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Phần lớn người bệnh chỉ được phát hiện khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc trong quá trình điều trị một bệnh lý khác. Do đó, bên cạnh việc tuân thủ thuốc điều trị hằng ngày, bác sĩ khuyên người trung niên và cao tuổi cần duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra huyết áp, mỡ máu, tim mạch và chức năng hô hấp. Việc phát hiện sớm và kiểm soát tốt bệnh nền không chỉ giúp hạn chế nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim mà còn giúp cơ thể có khả năng vượt qua các đợt bệnh cấp tính một cách an toàn hơn.

*Tên người bệnh đã được thay đổi