Việc phải xác nhận thông tin nhiều lần đôi khi khiến người bệnh cảm thấy phiền hà, song đây là yêu cầu quan trọng để bảo vệ người bệnh, giảm thiểu sai sót y khoa.

Quy tắc định danh ba yếu tố

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhận dạng không đúng người bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. WHO đã ban hành bộ giải pháp an toàn người bệnh, trong đó xác định đúng người bệnh là một trong những giải pháp giảm thiểu sai sót y khoa trên toàn thế giới. Tổ chức Joint Commission International (JCI) cũng đưa tiêu chí “Cải thiện độ chính xác trong xác định danh tính người bệnh” là mục tiêu số 1 trong 5 Mục tiêu An toàn Người bệnh quốc tế (IPSG).

Có thể thấy, thực hành các bước xác định danh tính người bệnh không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là bước bảo vệ đầu tiên trong chuỗi an toàn y khoa.

ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, Giám đốc Quản lý Chất lượng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, hệ thống an toàn tại Tâm Anh được xây dựng dựa trên nguyên tắc nhiều lớp để đảm bảo đúng người, đúng dịch vụ, đúng thời điểm. Hiện, tổ chức JCI yêu cầu nhận diện bằng 2 yếu tố, tuy nhiên tại Việt Nam nói chung và Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nói riêng đang áp dụng định danh người bệnh bằng 3 yếu tố gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh (bắt buộc) và giới tính hoặc địa chỉ.

Đặc biệt, quy trình này sử dụng phương pháp xác nhận chủ động bằng câu hỏi mở. Thay vì hỏi “Bác có phải là Nguyễn Văn A không?” khiến người bệnh xác nhận theo quán tính, đội ngũ nhân viên y tế sẽ đặt câu hỏi, chẳng hạn như “dạ vì sự an toàn cho người bệnh, bác cho con hỏi họ và tên của bác là gì ạ?” để người bệnh trả lời và nhân viên đối chiếu.

Tại phòng phẫu thuật, BS.CKII Lưu Kính Khương, Trưởng khoa Gây mê hồi sức, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của Bảng kiểm an toàn phẫu thuật (Surgical Safety Checklist), được thực hiện nghiêm ngặt tại 3 thời điểm then chốt để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người bệnh.

Đặc biệt, trước khi khởi mê (Sign in), ê-kíp phẫu thuật đối chiếu thông tin nhận diện và kiểm tra tiền sử dị ứng, các nguy cơ liên quan cùng tình trạng trang thiết bị. Trước khi rạch da (Time out), toàn bộ ê-kíp cùng dừng lại để xác nhận lại người bệnh, vị trí, phương pháp phẫu thuật và việc sử dụng kháng sinh (nếu có). Trước khi người bệnh rời phòng mổ (Sign out), ê-kíp kiểm tra lần cuối nhằm bảo đảm dụng cụ, gạc, kim được kiểm đếm đầy đủ và bệnh phẩm được ghi nhãn chính xác. Sau đó, người bệnh được theo dõi tại phòng hồi tỉnh và được điều dưỡng hồi tỉnh bàn giao cho điều dưỡng khoa, bảo đảm đúng người bệnh và đầy đủ thông tin để tiếp tục chăm sóc sau mổ.

Tại khu nội trú, vòng định danh cổ tay là công cụ quan trọng giúp nhận diện nhanh người bệnh. Vòng hiển thị thông tin của người bệnh, mã hóa tình trạng bằng màu sắc (xanh tiêu chuẩn, trắng cho sản phụ, đỏ cảnh báo dị ứng), tích hợp tem nguy cơ té ngã và mã vạch hỗ trợ kiểm soát an toàn.

Ở tất cả các khâu như: cấp phát thuốc, lấy mẫu máu xét nghiệm, phục vụ suất ăn dinh dưỡng, nhân viên đều phải thực hiện định danh người bệnh ít nhất 3 yếu tố, đảm bảo trùng khớp tuyệt đối với hồ sơ bệnh án điện tử.

Tại các khu vực nhạy cảm như phòng sinh hay hồi sức sơ sinh (NICU).  Mỗi bé chào đời sẽ được đeo ngay 02 vòng định danh (một ở cổ chân phải, một ở cổ chân trái). Vòng ở cổ chân phải chứa thông tin của mẹ, vòng ở cổ chân trái chứa thông tin của cả bé và mẹ. Quy trình này buộc điều dưỡng và gia đình cùng đối chiếu chéo ngay tại phòng sinh, loại bỏ hoàn toàn nỗi lo trao nhầm con.

Tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản (IVF), ngoài ít nhất 3 yếu tố định danh thông thường, người bệnh còn được nhận diện bằng vân tay và nhận diện khuôn mặt (Face ID), đảm bảo tính thống nhất và an toàn tối đa cho từng ca điều trị.

Bên cạnh đó, tất cả đĩa nuôi cấy, dụng cụ tiếp xúc với giao tử hoặc phôi đều được dán thông tin cũng như hệ thống mã code duy nhất cho từng người bệnh. Một giải pháp an toàn khác chính là thủ thuật được thực hiện trên giao tử hoặc phôi của một người bệnh tại một thời điểm. Quá trình kiểm tra chéo sẽ bổ trợ, tăng tính chính xác cho quy trình định danh.

Ứng dụng công nghệ hiện đại hỗ trợ định danh

Để kiểm soát những rủi ro tiềm ẩn như trường hợp người bệnh trùng họ tên, hệ thống phần mềm quản lý TAHIS được thiết lập như một “hàng rào” công nghệ. Công cụ này không chỉ hiển thị trực quan các chỉ số định danh mà còn tích hợp cơ chế cảnh báo sớm đa tầng.

Bệnh viện cũng tiên phong ứng dụng hệ thống ki-ốt (kiosk) thông minh, chuẩn hóa xác thực dữ liệu. Thông qua việc kết nối và xác thực dữ liệu dân cư, ki-ốt giúp loại bỏ các sai sót nhập liệu thủ công, đảm bảo hồ sơ người bệnh chính xác tuyệt đối ngay từ khâu đăng ký. Đây là bước đi cụ thể hóa Chỉ thị số 12/CT-BYT và Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử, đưa quy trình an toàn người bệnh bắt nhịp cùng lộ trình chuyển đổi số quốc gia.

Mặc dù chưa ghi nhận sự cố liên quan đến định danh người bệnh, bệnh viện vẫn luôn duy trì đào tạo hội nhập và diễn tập các tình huống giả định dựa trên quy trình chuẩn (SOP), nhằm bảo đảm an toàn ở mọi khâu.

Các bộ phận tự giám sát chéo, điều dưỡng, khoa lâm sàng giám sát lẫn nhau. Phòng Quản lý chất lượng đóng vai trò giám sát vòng ngoài độc lập. Bộ phận Nghiên cứu thị trường thực hiện chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ cá nhân từ xa (telecare) sau khi khách xuất viện để ghi nhận phản hồi thực tế cũng như mức độ tuân thủ của cán bộ nhân viên về việc xác định đúng người bệnh.

Bên cạnh đó, Hệ thống Bệnh viện Tâm Anh dự kiến sẽ triển khai rộng rãi nhận diện khuôn mặt. Giải pháp này không chỉ giúp xác định danh tính người bệnh chính xác nhất mà còn đơn giản hóa thủ tục, giảm bất tiện cho người bệnh khi phải trả lời các câu hỏi xác thực nhiều lần.

Bác sĩ Như Anh cũng đặc biệt nhấn mạnh, người bệnh nên chủ động kiểm tra lại thông tin trên vòng đeo tay, trên túi thuốc hay túi máu trước khi sử dụng. Sự thấu hiểu và cộng tác từ phía người bệnh, kết hợp với tinh thần kỷ luật của đội ngũ nhân viên y tế, sẽ tạo nên mạng lưới an toàn vững chắc.