Cụ ông 80 tuổi có khối phình động mạch chủ, được bác sĩ điều trị ổn định trước khi phẫu thuật thay khớp, ngăn ngừa nguy cơ vỡ túi phình trong lúc mổ.

Vài giờ sau ca phẫu thuật thay khớp háng, ông Hậu chuyển từ phòng hồi sức về khu Nội trú tim mạch. Ông tỉnh táo, vui vẻ trò chuyện với người nhà.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đánh giá sự hồi phục ngoạn mục của cụ ông 80 tuổi, bị chấn thương vùng háng trên nền phình động mạch chủ, đến từ sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ chuyên khoa Tim mạch và Chấn thương chỉnh hình.

Sau khi ngã tại nhà, ông Hậu đau khớp háng nhưng chưa đến viện ngay, nghĩ rằng vài ngày sẽ cải thiện. Ba ngày sau, cơn đau tăng dần khiến ông không thể đi lại, ngồi hay nằm đều đau.

TS.BS.CKII Lê Văn Tuấn, Giám đốc Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, bệnh nhân bị gãy cổ xương đùi trái, tại vị trí giữa chỏm xương đùi và khối mấu chuyển. Đây là một dạng gãy xương nặng, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh đối mặt nguy cơ tử vong rất cao do đau đớn và những biến chứng khi phải nằm bất động lâu ngày như nhiễm trùng phổi, nhiễm trùng đường tiểu, loét mông, hoại tử da…

Bác sĩ Tuấn đánh giá, mức độ gãy xương của bệnh nhân phức tạp, không thể điều trị bảo tồn mà cần phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo. Tuy nhiên khi tiến hành các kiểm tra cận lâm sàng trước mổ, bác sĩ phát hiện ông bị phình và bóc tách một đoạn động mạch chủ, kéo dài từ ngực – bụng xuống động mạch chậu, kích thước chỗ phình lớn nhất là 38 mm (bình thường khoảng 14-30 mm).

Khối phình dạng túi chiếm gần toàn bộ chiều dài động mạch chậu chung trái, tuy chưa có chỉ định can thiệp (thường khối phình có kích thước > 50 mm mới cần can thiệp) nhưng lại có khả năng vỡ nếu phẫu thuật thay khớp. “Đây là yếu tố nguy cơ rất cao, cần tối ưu tim mạch trước mổ và theo dõi sát trong lúc mổ vì bệnh nhân luôn trong tình trạng dọa vỡ mạch máu, đột tử”, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.

Ca phẫu thuật chưa thể thực hiện ngay, ông Hậu được sử dụng thuốc giảm đau để làm dịu cơn đau nhức, đồng thời điều trị chuyên khoa Tim mạch để ổn định túi phình.

Tại khoa Tim mạch, các bác sĩ chấn thương chỉnh hình, chẩn đoán hình ảnh, tim mạch và gây mê hồi sức hội chẩn cùng xây dựng phác đồ cá thể hóa, giảm thiểu tối đa rủi ro tim mạch trong và sau phẫu thuật. Bệnh nhân được theo dõi sát huyết áp, nhịp tim và kiểm soát đau tích cực để hạn chế biến động huyết áp, qua đó giảm nguy cơ vỡ túi phình động mạch chủ. Các bác sĩ sử dụng thuốc hạ huyết áp và chẹn beta giúp giảm áp lực thành động mạch chủ. Sau một tuần điều trị nội khoa tích cực, tình trạng huyết động ổn định, bệnh nhân đủ điều kiện bước vào ca mổ an toàn.

Ê kíp phẫu thuật thay khớp háng bán phần cho ông bằng kỹ thuật SuperPath. Trước đây, đường mổ truyền thống có vết mổ dài, thường trên 15 cm, cắt qua nhiều cơ và gân. Điều này khiến lượng máu trong mổ mất nhiều, ảnh hưởng lớn tới kết quả phục hồi sau phẫu thuật. Hiện nay, bác sĩ ưu tiên lựa chọn những đường mổ xâm lấn tối thiểu để thay khớp háng cho người bệnh, như kỹ thuật SuperPath. Bác sĩ chỉ mở và lách qua bao khớp phía trên, không cắt cơ và bao khớp để bộc lộ phẫu trường, đồng thời bảo tồn hoàn toàn hệ thống gân sau khớp háng. Nhờ đó, cuộc mổ diễn ra an toàn, ít tàn phá mô mềm, người bệnh ít đau, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng, hồi phục nhanh, biên độ vận động linh hoạt.

Một ngày sau, ông Hậu tập đi lại nhẹ nhàng mà không cần khung hỗ trợ. Ông tiếp tục được theo dõi hậu phẫu với thuốc kháng sinh, kháng đông dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu, statin, thuốc kiểm soát huyết áp và tần số tim, xuất viện sau 10 ngày. Ông tiếp tục được theo dõi khối phình động mạch chủ và lên kế hoạch can thiệp khi cần thiết.

Động mạch chủ là động mạch lớn nhất trong cơ thể, chạy dọc từ tim xuống bụng. Phình động mạch chủ là tình trạng động mạch chủ giãn to ra, với đường kính chỗ phình lớn hơn 1,5 lần so với đường kính bình thường. Chỗ phình động mạch chủ có thể lớn dần theo thời gian dẫn đến vỡ.Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh nhân chắc chắn tử vong.

Người lớn tuổi, đặc biệt có tăng huyết áp, xơ vữa động mạch hoặc hút thuốc lá, nên tầm soát bệnh lý phình động mạch chủ định kỳ. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt huyết áp là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa tiến triển phình động mạch chủ ở người cao tuổi, có bệnh nền.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi