Ông Thắng, 60 tuổi, phát hiện u phổi 4 năm trước, chỉ theo dõi định kỳ, nay u tăng kích thước, sinh thiết xác định ung thư tế bào thần kinh nội tiết ở phổi hiếm gặp.

Ông Hiếu không triệu chứng, tình cờ phát hiện có khối ở u phổi nhờ khám sức khỏe định kỳ 4 năm về trước. Ông được nhiều nơi chẩn đoán u lành tính và khuyên theo dõi, không mổ.

Gần đây, ông chụp CT phổi tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM kiểm tra định kỳ ghi nhận khối u đã tăng kích thước từ 1,5 cm lên 2,3 cm.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu cho biết, khối u phổi của ông Hiếu nằm ở nhu mô phổi, bị kẹp chặt giữa tĩnh mạch phổi và động mạch chủ ngay rốn phổi (phân thùy S6).

“Ở vị trí này, kỹ thuật nội soi phế quản hay nội soi lồng ngực thông thường rất khó tiếp cận. Thậm chí, việc chọc kim sinh thiết cũng rủi ro cao vì dễ chạm mạch máu lớn gây chảy máu ồ ạt, nguy hiểm tính mạng”, Phó giáo sư Vĩnh nói.

Trường hợp này, hệ thống robot Da Vinci Xi phát huy lợi thế khi tiếp cận được vùng tổn thương nhờ các cánh tay robot linh hoạt, xoay 540 độ, luồn lách vào các vị trí hiểm hóc để thực hiện ca mổ “2 trong 1”, vừa lấy mẫu sinh thiết vừa cắt bỏ u.

Ca phẫu thuật gặp không ít thách thức khi cơ địa người bệnh khó đáp ứng thuốc mê, phổi không xẹp hoàn toàn khiến tầm nhìn của phẫu thuật viên bị che khuất và dễ gây chảy máu. Phó giáo sư Vĩnh điều khiển các cánh tay robot vừa cầm máu, vừa luồn lách để tiếp cận khối u trong khi êkíp gây mê thực hiện kỹ thuật cô lập phổi bằng ống nội khí quản hai nòng, liên tục điều chỉnh máy thở để giảm áp lực dương cuối kỳ thở ra (PEEP) xuống mức tối thiểu và sử dụng ống hút áp lực âm để rút sạch khí tồn đọng trong phế quản.

Sau khoảng 2 giờ, êkíp đã kiểm soát được tình hình người bệnh, Phó giáo sư Vĩnh tỉ mỉ bóc tách khối u để lấy mẫu bệnh phẩm sinh thiết lạnh ở nhiệt độ âm sâu (từ -20 đến -50 độ C). Sau 40 phút, kết quả xác định đây là khối u carcinoid phổi – một dạng ung thư tế bào thần kinh nội tiết.

Theo Phó giáo sư Vĩnh, u carcinoid thường xuất hiện ở đường tiêu hóa hoặc phế quản, trường hợp nằm sâu trong nhu mô phổi như ông Hiếu rất hiếm, chỉ chiếm khoảng 1-2% số ca ung thư phổi.

Tình trạng viêm mạn tính được xem là tác nhân hàng đầu thúc đẩy sự thay đổi cấu trúc tế bào, dẫn đến hiện tượng ác tính hóa ở các khối u lành tính. Trong trường hợp của ông Hiếu, Phó giáo sư Vĩnh nhận định đây có thể là nguyên nhân khiến khối u ban đầu chuyển biến thành ác tính.

Sau khi nhận kết quả sinh thiết, Phó giáo sư Vĩnh tiếp tục điều khiển robot cắt bỏ toàn bộ thuỳ phổi có u. Ca phẫu thuật kéo dài 4 giờ (gấp rưỡi ca mổ u phổi bằng robot thông thường) nhưng đã nằm trong dự tính của êkíp bởi vị trí “siêu khó” của khối u, kết hợp đa kỹ thuật để đảm bảo độ an toàn tối đa.

Nhờ kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, bệnh nhân hồi phục nhanh, đủ sức khỏe để tiếp tục các liệu trình điều trị bổ trợ hóa – xạ trị sau mổ.

Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận 24.426 ca mắc mới và hơn 22.597 trường hợp tử vong do ung thư phổi mỗi năm. Trong đó, ung thư tế bào thần kinh nội tiết ở phổi hiếm gặp, phát triển chậm và khó phát hiện giai đoạn sớm.

Phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo người dân nên tầm soát sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường ở phổi, từ đó có phương án điều trị sớm, tránh để lâu ngày dẫn đến biến chứng nghiêm trọng, tránh hút thuốc lá – yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư phổi, bảo vệ đường hô hấp khi tiếp xúc môi trường ô nhiễm, hóa chất…

*Tên người bệnh đã được thay đổi