Hà Nội – Chị Duyên, 35 tuổi, mắc rối loạn bóc da bệnh lý liên tục cào cấu da khiến bàn tay chi chít sẹo, phải đeo găng mỗi khi ra ngoài.
Chi Duyên thường cảm thấy khó chịu, bứt rứt trước các vết chai nhỏ, lớp da bong tróc quanh đầu ngón tay hoặc vảy đang lành nên cào hoặc bóc đến lúc bề mặt da phẳng mới thôi. Dù đã cố gắng dừng lại không thành công, hành động liên tục lặp lại khiến đôi bàn tay của chị trầy xước, đóng vảy rồi trầy xước. Theo thời gian bàn tay đầy vết sẹo, dày sừng xen lẫn tổn thương mới. Các đầu ngón tay chị đau rát, nứt nẻ, khó cầm nắm đồ vật. Không ít lần các vết thương nhiễm trùng, sưng đỏ, phải điều trị bằng thuốc.
Tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, Ths.BS Phạm Văn Dương chẩn đoán chị mắc chứng nghiện cào cấu da hay còn gọi là rối loạn bóc da bệnh lý (Excoriation Disorder hay Dermatillomania), nhóm ám ảnh cưỡng chế và các rối loạn liên quan. Người mắc rối loạn này thường xuất hiện cảm giác căng thẳng hoặc thôi thúc mạnh mẽ trước khi thực hiện hành vi. Sau khi cào hoặc bóc da có cảm giác nhẹ nhõm trong thời gian ngắn song căng thẳng nhanh chóng trở lại.
Các vị trí thường tổn thương là mặt, môi, da đầu, cánh tay, bàn tay hoặc bất kỳ vùng da nào có mụn, vết chai, sẹo hay vảy tiết. Nhiều người sử dụng móng tay, nhíp hoặc các vật sắc nhọn để tác động lên da. Hậu quả không chỉ là những tổn thương ngoài da mà còn có thể dẫn đến nhiễm trùng, sẹo vĩnh viễn, biến dạng mô mềm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý. Người bệnh thường kèm theo triệu chứng lo âu, mất ngủ, e ngại giao tiếp.
Một nghiên cứu trên hơn 10.000 người trưởng thành tại Mỹ do Đại học Chicago và Đại học Cambridge thực hiện ghi nhận khoảng 2,1% dân số đang mắc rối loạn bóc da bệnh lý tại thời điểm khảo sát và 3,1% từng mắc trong cuộc đời. Trong nhóm người bệnh, hơn một nửa là nữ giới.
Không ít người bệnh đồng thời mắc các rối loạn tâm thần khác. Nghiên cứu này cũng công bố 63,4% người mắc rối loạn bóc da có kèm rối loạn lo âu lan tỏa, 53,1% có trầm cảm và gần 28% mắc rối loạn hoảng sợ. Điều này cho thấy tổn thương trên da chỉ là phần nổi của một vấn đề sức khỏe tâm thần phức tạp hơn phía sau.
Rối loạn bóc da bệnh lý thường khởi phát từ tuổi thiếu niên hoặc giai đoạn đầu trưởng thành nhiều biến động tâm lý và nội tiết. Nhiều trường hợp bắt đầu từ tổn thương da đơn giản như mụn trứng cá, vết chai hoặc nốt côn trùng đốt. Theo thời gian, hành vi bóc da trở thành phản xạ để giải tỏa căng thẳng, lo âu hoặc cảm giác khó chịu trong cơ thể.
Theo bác sĩ Dương nhiều bệnh nhân tìm đến chuyên khoa da liễu vì các vết thương dai dẳng nhưng nguyên nhân thực sự lại xuất phát từ rối loạn tâm thần. Nếu chỉ tập trung điều trị tổn thương da mà bỏ qua yếu tố tâm lý, bệnh thường tái phát.
Với trường hợp của chị Duyên, bác sĩ Dương xây dựng phác đồ điều trị kết hợp giữa thuốc và liệu pháp tâm lý. Người bệnh được hướng dẫn nhận diện các tình huống kích hoạt hành vi cào da, học cách thay thế bằng những hoạt động khác như bóp bóng cao su, đan len, viết nhật ký hoặc thực hiện các kỹ thuật thư giãn. Đồng thời, các tổn thương ngoài da được chăm sóc để giảm nguy cơ nhiễm trùng và hình thành sẹo.
Chị Duyên tái khám sau 3 tháng điều trị. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Sau 3 tháng điều trị, tần suất cào bóc da của chị Duyên giảm rõ rệt. Những vùng da tổn thương dần hồi phục, không còn xuất hiện thêm các vết thương mới. Người bệnh cải thiện giấc ngủ, giảm lo âu và lấy lại tự tin trong giao tiếp.
Bác sĩ Dương khuyến cáo nhiều người nhầm lẫn rối loạn bóc da bệnh lý với một thói quen xấu hoặc tính cách cầu toàn. Đây là một rối loạn tâm thần đã được công nhận trong y văn quốc tế. Nếu một người thường xuyên cào, bóc hoặc làm tổn thương da đến mức chảy máu, để lại sẹo, gây đau đớn hoặc ảnh hưởng học tập, công việc, các mối quan hệ xã hội nhưng không thể dừng lại, cần được thăm khám chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý càng sớm càng tốt.
Can thiệp đúng thời điểm không chỉ giúp bảo vệ da mà còn ngăn ngừa những hệ lụy kéo dài về sức khỏe tinh thần, chất lượng sống và khả năng hòa nhập xã hội.
