Mỗi năm vào ngày 11/7, Việt Nam cùng thế giới hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới, nhằm nâng cao nhận thức về các vấn đề dân số toàn cầu như sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới, già hóa dân số… Đây là dịp để các quốc gia và tổ chức nhìn nhận cơ hội và thách thức do biến đổi dân số mang lại, đồng thời thúc đẩy các chính sách hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Ngày Dân số Thế giới (World Population Day) được Liên Hợp Quốc lựa chọn tổ chức vào ngày 11/7 hằng năm, bắt nguồn từ sự kiện mang tính cột mốc khi dân số thế giới được ước tính đạt 5 tỷ người vào ngày 11/7/1987, còn biết như “Ngày 5 tỷ người” (Day of Five Billion).
Sự kiện 11/7/1987 đã thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế về ảnh hưởng gia tăng dân số lên phát triển kinh tế, xã hội, môi trường và chất lượng cuộc sống. Hai năm sau, vào năm 1989, Hội đồng Quản trị Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) đề xuất thành lập Ngày Dân số Thế giới.
Đề xuất này được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ghi nhận, khuyến khích các quốc gia tổ chức các hoạt động hưởng ứng từ năm 1990. Ngày Dân số Thế giới được tổ chức chính thức lần đầu tiên vào ngày 11/7/1990 tại hơn 90 quốc gia.
Mỗi năm, Liên Hợp Quốc và UNFPA lựa chọn 1 chủ đề khác nhau để phản ánh những vấn đề dân số nổi bật của thời điểm đó, đồng thời kêu gọi các chính phủ, tổ chức và cộng đồng cùng hành động nhằm xây dựng một xã hội công bằng, khỏe mạnh và phát triển bền vững hơn.
Ngày Dân số Thế giới mang ý nghĩa vượt ra ngoài việc thống kê số lượng dân cư. Đây là dịp để cộng đồng quốc tế nhìn nhận mối liên hệ giữa dân số với phát triển kinh tế – xã hội, quyền con người và chất lượng cuộc sống:
Dân số thế giới đã vượt 8,3 tỷ người năm 2026, dự kiến đạt khoảng 10,3 tỷ người vào những năm 2080. Tuy nhiên tốc độ tăng trưởng dân số toàn cầu đang chậm lại so với nhiều thập kỷ trước. Nhiều quốc gia có mức sinh thấp kéo dài, dẫn đến già hóa dân số nhanh và thu hẹp lực lượng lao động. Tuổi thọ trung bình của con người ngày càng tăng nhờ tiến bộ trong y học và điều kiện sống được cải thiện. (1)
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc người cao tuổi và nguồn nhân lực trong tương lai. Ngoài ra, biến đổi khí hậu, di cư quốc tế, đô thị hóa nhanh, bất bình đẳng kinh tế và các cuộc khủng hoảng nhân đạo cũng đang tác động mạnh mẽ đến xu hướng dân số trên toàn cầu.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có quy mô dân số lớn trên thế giới với hơn 100 triệu người, đồng thời đang bước vào giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học quan trọng. Những năm gần đây, nước ta ghi nhận nhiều thay đổi đáng chú ý như mức sinh có xu hướng giảm tại nhiều địa phương, tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh, chênh lệch mức sinh giữa các vùng miền và tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là những vấn đề cần được quan tâm.
Việt Nam cũng đang dần bước qua giai đoạn cơ cấu dân số vàng, cơ hội lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nếu tận dụng hiệu quả lực lượng lao động trẻ thông qua đầu tư vào giáo dục, đào tạo nghề, chăm sóc sức khỏe và tạo việc làm bền vững.
Trong bối cảnh đó, các chính sách dân số của Việt Nam ngày càng chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình đơn thuần sang dân số và phát triển, nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng dân số, thích ứng với già hóa dân số, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và an sinh xã hội.
Mục tiêu tổ chức Ngày Dân số Thế giới năm 2026 tại Việt Nam nhằm tăng cường cam kết của các cấp, các ngành trong việc bảo đảm quyền và cơ hội phát triển cho thanh niên.
Ngày Dân số Thế giới năm 2026 có chủ đề “Hiện thực hóa hy vọng và khát vọng của thanh niên – hôm nay và cho tương lai” (Realizing the hopes and aspirations of young people – today and for the future). Chủ đề này phản ánh quan điểm của Liên Hợp Quốc và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) rằng thanh niên không chỉ là lực lượng kế thừa mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội và đổi mới sáng tạo.
Chủ đề này dựa trên kết quả khảo sát “Tương lai nhân khẩu học” của UNFPA với hơn 100.000 người trẻ (18-39 tuổi) trên toàn cầu, khẳng định vai trò trung tâm của thanh niên trong việc định hình tương lai. Thông điệp của Ngày Dân số Thế giới năm 2026 nhấn mạnh:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ngày Dân số Thế giới 11/7 không chỉ là dịp để nhìn lại những biến động về dân số trên phạm vi toàn cầu mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi quốc gia trong việc xây dựng các chính sách phát triển lấy con người làm trung tâm. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thay đổi về cơ cấu dân số, già hóa, mức sinh và nhu cầu phát triển bền vững, việc đầu tư vào con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, sẽ quyết định tương lai của mỗi quốc gia.
