Uống một đơn thuốc điều trị huyết áp hơn 10 năm không đổi, huyết áp ông Tân, 78 tuổi, đột ngột tăng cao khiến ông xây xẩm, nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu không kiểm soát sớm.

Ông Tân bị tăng huyết áp 11 năm, đi khám tại bệnh viện tỉnh và uống thuốc theo toa bác sĩ. Ba tuần trước, huyết áp ông tăng cao đột ngột (xung quanh mức 190 mmHg) dù vẫn uống thuốc đầy đủ. Ông nghĩ tình trạng này chỉ xảy ra nhất thời nên tiếp tục dùng thuốc, nghỉ ngơi. Huyết áp có lúc hạ xuống 150-160 mmHg nhưng tăng lại nhanh chóng. Ông được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong lúc huyết áp cao vọt khoảng 190-200 mmHg.

Ngày 10/7 , ThS.BS.CKII Nguyễn Thị Ngọc, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết ông Tân nhập viện trong tình trạng hoa mắt, xây xẩm, huyết áp tâm thu có lúc chạm ngưỡng 200 mmHg. Nếu không nhanh chóng kiểm soát, bệnh nhân phải đối mặt với nguy cơ biến chứng của cơn tăng huyết áp. Các bệnh lý tim mạch kèm theo như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận… cũng có thể xảy ra và đe dọa tính mạng.

TS.BS Trần Vũ Minh Thư, Trưởng khoa Nội tim mạch 2, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM lý giải, một số nguyên nhân khiến bệnh nhân dù đã uống thuốc mà huyết áp vẫn tăng bao gồm dùng thuốc không đúng liều, uống thuốc sai thời điểm, tương tác thuốc, ăn nhiều muối, tiêu thụ nhiều caffein, huyết áp kháng trị (bệnh đã kháng thuốc).

Trường hợp ông Tân 11 năm qua chỉ uống một loại thuốc, thời gian đầu huyết áp được kiểm soát hiệu quả. Tuy nhiên, nửa năm gần đây huyết áp ông thường xuyên không ổn định, nhất là khi ông được chẩn đoán viêm dạ dày mạn tính Bệnh nhân được làm một số các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh tìm nguyên nhân tăng huyết áp. Dựa trên kết quả, bác sĩ kết luận khả năng do ông Tân uống một toa thuốc nhiều năm không đổi.

Bác sĩ Ngọc chỉnh lại liều lượng thuốc, kết hợp bổ sung các loại thuốc mới cho ông Tân. Huyết áp ông về dưới mức 150 mmHg, hết xây xẩm sau một ngày. Tiếp tục điều trị nội khoa một tuần, sức khỏe ông ổn định, xuất viện khi huyết áp được kiểm soát ở mức 129/71 mmHg.

Theo bác sĩ Ngọc, sau khi chẩn đoán xác định tăng huyết áp (huyết áp ≥ 170/90 mmHg), bác sĩ sẽ kê toa thuốc cho người bệnh. Do mức độ tăng huyết áp và nguy cơ biến chứng tim mạch của mỗi bệnh nhân khác nhau về cơ địa, chức năng gan, chức năng thận, nhóm tuổi, bệnh đi kèm nên hướng dẫn sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp ở mỗi người không giống nhau.

Trong một số trường hợp huyết áp tương đối cao, người bệnh chỉ dùng một loại thuốc huyết áp nhưng không có sự cải thiện rõ rệt. Lúc này, bác sĩ cần bổ sung và phối hợp các thuốc khác sau khi đã loại trừ một số nguyên nhân gây tăng huyết áp của bệnh nhân.

Việc uống thuốc đúng chỉ định của bác sĩ là yếu tố quan trọng nhất giúp huyết áp không tăng cao đột ngột. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân dễ mắc phải những sai lầm khác nhau trong quá trình dùng thuốc. Đầu tiên là tự ý ngưng thuốc. Thuốc điều trị tăng huyết áp nhằm giúp kiểm soát huyết áp trong giới hạn mục tiêu, không phải điều trị dứt điểm căn bệnh này.

Ngay cả khi huyết áp trở về bình thường, nếu người bệnh ngừng điều trị, huyết áp có thể tăng đột ngột và gây ra những biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Điều quan trọng thứ hai là một số người tự kê toa thuốc cho bản thân hoặc dùng chung toa với người khác. Người bệnh cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tim mạch, không tự mua thuốc về dùng. Bác sĩ sẽ đưa ra loại thuốc điều trị tốt nhất và phù hợp nhất, căn cứ vào tình trạng sức khỏe của người bệnh (các yếu tố nguy cơ tim mạch, bệnh lý đi kèm hay có tổn thương các cơ quan như suy thận, suy tim, dày thất trái…).

Nhiều bệnh nhân còn hay quên uống thuốc, trong khi thuốc tăng huyết áp cần uống liên tục, đúng giờ và đều đặn mỗi ngày nhằm đảm bảo nồng độ thuốc trong máu luôn đủ để kiểm soát huyết áp. Việc uống thuốc thất thường có thể khiến người bệnh gặp các vấn đề nghiêm trọng như tai biến mạch máu não, di chứng liệt nửa người…

Hoặc bệnh nhân dùng một đơn thuốc kéo dài, không đi khám định kỳ để được bác sĩ kiểm tra sức khỏe, điều chỉnh thuốc, liều lượng phù hợp từng giai đoạn. Việc này rất nguy hiểm, làm tăng nguy cơ huyết áp tăng cao không kiểm soát như trường hợp ông Tân.

Bác sĩ Thư khuyến cáo, để đưa huyết áp về mức an toàn, bên cạnh uống thuốc, tuân thủ lối sống khoa học đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh nên tập thói quen ăn nhạt, hạn chế thực phẩm chứa chất béo bão hòa, tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng, không hút thuốc lá, không lạm dụng rượu bia. Đo huyết áp thường xuyên, tầm soát sức khỏe tim mạch định kỳ để phát hiện sớm nếu có bất thường.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi