Hà Nội – Anh Quang, 45 tuổi, gần như tàn phế vì mắc viêm khớp tự miễn chồng lấp gout, sau hai đợt truyền thuốc sinh học đã khôi phục vận động.

Trước đó một tháng, anh Quang không đứng thẳng, không đi lại được, không thể cầm nắm thìa đũa, ăn uống cần người bón. Tình trạng đã kéo dài hơn một năm khi các khớp gối, khủyu tay, bàn tay và bàn chân của anh Quang sưng đau, nóng đỏ, xuất hiện nhiều hạt tophi phì đại.

Anh từng đi khám nhiều nơi, được chẩn đoán gout do khi nào xét nghiệm máu nồng độ axit uric cũng cao. Điều trị gout thấy giảm nóng đỏ nhưng không giảm đau đáng kể, theo thời gian hai khớp gối bị cứng ở tư thế nửa gấp, anh Quang không đứng thẳng được, đi lại khó khăn dù đã phẫu thuật thay cả hai khớp gối nhân tạo tại một bệnh viện. Anh Quang tới Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám để điều trị chuyên sâu.

TTƯT.PGS.TS.BSCC Đặng Hồng Hoa, Trưởng khoa Cơ Xương Khớp cho biết ngoài triệu chứng gout điển hình, anh Quang còn một số biểu hiện khác như đau nhiều dọc cột sống, khớp vai hai bên, nhất là ban đêm gây rối loạn giấc ngủ, biểu hiện viêm da, khô da đặc biệt tăng khi thay đổi thời tiết, không đáp ứng tốt với thuốc trị gout.

Từ phim chụp X-quang thấy khe khớp cùng chậu mờ, đặc xương hai bên, chụp cộng hưởng từ MRI thấy phù tủy xương bờ khớp cùng chậu, PGS Hoa chẩn đoán anh Quang mắc viêm khớp cột sống chồng lấp bệnh gout, khiến việc điều trị gout đơn thuần trước nay không hiệu quả.

Viêm khớp cột sống là bệnh lý tự viêm có vai trò của các cytokine gây viêm như TNF-α, IL-17, IL-23… khiến hệ miễn dịch thay vì tấn công nhầm vào chính cấu trúc khớp của cơ thể, thường ảnh hưởng nặng nề đến các khớp liên đốt sống, khớp cùng chậu, gây đau lưng, dính khớp, hạn chế vận động thậm chí tàn phế.

PGS Hoa cho biết trường hợp người bệnh mắc gout và viêm khớp cột sống cùng lúc rất ít gặp, triệu chứng điển hình của gout chồng lấp triệu chứng mơ hồ của viêm khớp cột sống càng khiến bệnh dễ bị bỏ sót, điều trị không hiệu quả. Như anh Quang đã dùng thuốc kháng viêm liều cao, thay cả hai khớp gối nhân tạo nhưng vẫn không đi lại được bình thường, dẫn đến trầm cảm, mất niềm tin vào y học hiện đại.

PGS Hoa cho biết khi mới đến khám, anh Quang có biểu hiện rối loạn lo âu, mất tự tin, ngại tiếp xúc xã hội. Người bệnh đã dùng nhiều loại thuốc không theo chỉ định của bác sĩ, không rõ nguồn gốc, pha trộn corticosteroid liều cao khiến tuyến thượng thận suy nặng, tăng huyết áp, mỡ máu, thậm chí có biểu hiện suy thận.

“Thuốc sinh học là lựa chọn tốt nhất cho người bệnh này”, PGS Hoa cho biết, thêm rằng đây là loại thuốc tiên tiến nhất hiện nay, dựa trên kháng thể đơn dòng là các phân tử sinh học thay vì hóa học, tác động thẳng vào cơ chế bệnh sinh của các loại bệnh tự miễn và tự viêm như viêm khớp cột sống, viêm khớp dạng thấp… Thuốc sinh học có thể sử dụng cả cho bệnh nhân mắc nhiều bệnh nền, nhất là suy thận và suy tuyến thượng thận có chống chỉ định với nhiều loại thuốc thông thường, đã kháng trị với phác đồ kinh điển.

Trước điều trị, anh Quang được xét nghiệm sàng lọc lao, viêm gan B,C, HIV, ung thư và các nhiễm trùng tiềm ẩn, đánh giá chức năng tim mạch, thận, gan, máu đảm bảo đủ tiêu chuẩn sử dụng kháng thể đơn dòng. Anh được điều trị nội khoa ổn định bệnh thận mạn, cao huyết áp và suy tuyến thượng thận kết hợp truyền Infliximab, một kháng thể đơn dòng ức chế tác nhân gây viêm TNF-α trong bệnh lý viêm khớp cột sống.

Sau liều đầu tiên, anh đã thấy các khớp đỡ đau nhức nhiều, dễ ngủ, ăn ngon miệng. Tinh thần phấn khởi trở lại, anh Quang tập phục hồi chức năng, bắt đầu cầm nắm lại được đồ vật, tự ăn uống, cải thiện giao tiếp xã hội.

Hai tuần sau, anh Quang được truyền tiếp liều Infliximab thứ hai theo phác đồ, các khớp chân, tay, gối, vai đều hết sưng, không còn cứng khớp, tăng biên độ vận động, anh bắt đầu đứng thẳng và đi lại được. Một tháng sau, anh tiếp tục truyền liều Infliximab thứ ba, giãn liều để quản lý bệnh lâu dài, trở lại cuộc sống, công việc bình thường.

PGS Hoa cho biết thuốc sinh học là hướng điều trị mới cho người bệnh cơ xương khớp và bệnh tự miễn. Hiện nay ở Việt Nam đã có nhiều loại thuốc sinh học đã được Bộ Y tế cấp phép để điều trị các bệnh khớp viêm và các bệnh khớp tự miễn như viêm khớp dạng thấp, viêm khớp cột sống, viêm khớp vảy nến, lupus ban đỏ hệ thống, xơ cứng bì, loãng xương…

Thuốc sinh học rất đặc hiệu, kiểm soát bệnh tốt. Nếu đáp ứng, người bệnh hồi phục rõ rệt trong thời gian rất ngắn, chỉ vài tuần sau liều đầu tiên, so với thời gian điều trị thuốc hóa học kinh điển không thấy cải thiện kéo dài hàng tháng đến hàng năm trước đó.

Thuốc sinh học cũng ít độc tính gan, không đào thải qua thận, nên có thể được chỉ định cho nhiều trường hợp bệnh nhân có bệnh nền như suy thận, xơ gan, suy tuyến thượng thận, khi thuốc hóa học có chống chỉ định.

Nhưng PGS Hoa cho biết điều trị thuốc sinh học yêu cầu sàng lọc kỹ, do các thuốc sinh học có thể gây ức chế miễn dịch nên người bệnh có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội như viêm gan virus, lao, HPV… Người bệnh nên tới bệnh viện đa chuyên khoa để được các bác sĩ quản lý theo dõi trong suốt quá trình điều trị.

Chi phí điều trị thuốc sinh học cao, có thể tới hàng trăm triệu/năm. Hiện nhiều thuốc sinh học được bảo hiểm y tế đồng chi trả 50% theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT. Năm 2026, Bộ Y tế đang soạn thảo thông tư mở rộng thanh toán bảo hiểm y tế cho nhóm thuốc này theo hướng tăng số lượng thuốc sinh học, cơ sở khám chữa bệnh được thanh toán bảo hiểm và tỷ lệ đồng chi trả, đem đến cơ hội điều trị cho nhiều người bệnh.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi