Dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), bệnh án điện tử, “siêu” máy, “siêu” robot và hàng trăm nền tảng số đang kết nối thành một “bản đồ trí tuệ” xuyên suốt hành trình khám chữa bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Công nghệ không thay thế bác sĩ mà giúp mọi quyết định điều trị chính xác, an toàn, nhanh hơn và cá thể hóa từng ngày điều trị. Đây là bước chuyển mình của y tế Việt Nam trong kỷ nguyên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Cả bệnh viện đau đáu vì người bệnh

06 giờ 47 phút sáng, buổi hội chẩn bắt đầu. Ông Việt, 56 tuổi, đang ở bên ngoài phòng hội chẩn. Ông chỉ biết mình có một khối u nằm sâu trong não và cần phẫu thuật.

Bên trong, màn hình lớn bật sáng. Trước mắt các bác sĩ không chỉ có phim MRI mà toàn bộ dữ liệu sức khỏe của ông Việt được tập hợp trên cùng một nền tảng. Hàng trăm lát cắt MRI 3 Tesla được tái tạo thành mô hình não 3D, giúp các chuyên gia nhìn rõ vị trí khối u, mạch máu và những cấu trúc chức năng cần bảo tồn. Câu hỏi lúc này không chỉ tìm khối u nằm ở đâu mà hướng tiếp cận nào để tránh tổn thương cấu trúc não.

Ở đầu cầu Hà Nội, màn hình cùng hội chẩn cũng bật sáng. Các chuyên gia cùng truy cập dữ liệu với ê-kíp tại TP.HCM. Hai đầu cầu cùng quan sát một “bản đồ” não bộ, cùng phân tích dữ liệu và trao đổi để xây dựng chiến lược phẫu thuật phù hợp cho ông Việt.

Tâm Anh không xây dựng những “ốc đảo công nghệ” riêng lẻ mà kết nối dữ liệu từ xét nghiệm, phim chụp, toa thuốc hay quyết định chuyên môn thành “bản đồ trí tuệ” xuyên suốt hành trình khám, chữa bệnh. Bản đồ trí tuệ tại Tâm Anh của ông Việt bắt đầu ngay khi ông thực hiện cuộc gọi đầu tiên đến bệnh viện. Một tuần trước khi nhập viện, ông mở ứng dụng trên điện thoại đặt lịch khám vì đau đầu kéo dài, kèm nhìn mờ và buồn nôn. Ngay khi thao tác hoàn tất, hàng loạt hệ thống trong bệnh viện đồng thời kích hoạt.

Từ cuộc gọi đầu tiên, nếu người bệnh chưa biết khám chuyên khoa nào, nhân viên chăm sóc khách hàng sử dụng “Sổ tay thông minh” – bộ công cụ được xây dựng từ hàng trăm tình huống lâm sàng do hội đồng chuyên môn và hội đồng đạo đức bệnh viện phát triển, hỗ trợ định hướng người bệnh đến đúng chuyên khoa, giảm nguy cơ phân luồng sai chuyên khoa hoặc mất thêm thời gian chuyển tuyến nội viện.

Hồ sơ điện tử của ông Việt được tạo lập bằng một mã định danh duy nhất, với quyền truy cập được phân theo từng vị trí công việc, bảo đảm nhân viên chỉ tiếp cận những dữ liệu cần thiết. Đó là một thay đổi nhỏ nhưng phản ánh cách tiếp cận mới của bệnh viện số. Dữ liệu sức khỏe không còn đơn thuần là hồ sơ hành chính mà là tài sản đặc biệt cần được bảo vệ bằng nhiều lớp an toàn.

Sáng hôm sau, khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, ông Việt không phải xếp hàng làm thủ tục. Tại một trong 34 kiosk thông minh đặt ở khu vực tiếp đón, chỉ trong khoảng một phút, ông tự hoàn tất xác thực thông tin, kiểm tra quyền lợi bảo hiểm y tế và bảo hiểm bảo lãnh, thanh toán dịch vụ ban đầu, in phiếu hướng dẫn và nhận số thứ tự khám. Trong lúc ông bước đến phòng khám, hồ sơ điện tử đã “đến” trước. Chỉ với một màn hình số hóa, bác sĩ có thể xem toàn bộ lịch sử khám chữa bệnh của ông tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

BS.CKII Trần Thị Thanh Trúc, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tự hào khoe: “Giá trị lớn nhất của bệnh án điện tử không nằm ở việc lưu trữ nhiều dữ liệu hơn mà ở chỗ mọi dữ liệu cần thiết đều có mặt ngay khi cuộc khám bắt đầu. Bác sĩ không phải mất thời gian tìm kiếm từng kết quả ở nhiều hệ thống khác nhau, đối chiếu từng tờ giấy hay chờ bổ sung hồ sơ trước khi đưa ra quyết định chuyên môn”.

Dữ liệu bắt đầu “đối thoại”

Ông Việt được chỉ định các xét nghiệm, chụp phim cần thiết để xác định bản chất khối u và chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật. Chỉ trong vài giờ, ông lần lượt được lấy máu xét nghiệm, chụp MRI sọ não, điện tim và một số thăm dò chức năng khác.

Sau khi chụp MRI 3 Tesla, toàn bộ hình ảnh được truyền lên hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh y khoa VR PACS-R. Bác sĩ tại các cơ sở trong hệ thống có thể truy cập cùng bộ dữ liệu mà không cần chờ in phim. Kết quả chụp chiếu, xét nghiệm và các thông tin liên quan cũng được cập nhật trên hồ sơ điện tử.

MRI 3 Tesla tích hợp phần mềm trí tuệ nhân tạo như Deep Resolve AI, hỗ trợ tăng cường độ phân giải cao, giúp rút ngắn thời gian khảo sát nhiều vùng cơ thể, đồng thời tăng độ rõ của hình ảnh. Công nghệ này giúp rút ngắn hơn một nửa thời gian khảo sát nhiều vùng cơ thể như sọ não, cột sống… đồng thời tăng độ phân giải hình ảnh. Thạc sĩ KTV Nguyễn Hoàng Vũ chia sẻ với người bệnh, lợi ích dễ nhận thấy nhất là không phải nằm bất động quá lâu trong khoang chụp, giảm nguy cơ hình ảnh bị nhòe do cử động.

PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Hiền, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết AI mang lại là thêm một lớp thông tin để bác sĩ phân tích trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Trong nhiều trường hợp, chính những chi tiết rất nhỏ lại quyết định phương án điều trị.

Không chỉ MRI, hệ thống CT Revolution Apex Elite 1975 lát cắt cũng tích hợp AI ở nhiều khâu của quy trình chụp. Ngay từ khi người bệnh nằm lên bàn chụp, camera gắn trên thiết bị tự động nhận diện tư thế cơ thể, xác định vùng khảo sát và định vị vị trí chính xác, giảm các thao tác căn chỉnh thủ công. Khi khảo sát mạch vành, AI tiếp tục phân tích điện tim theo thời gian thực để lựa chọn pha tái tạo hình ảnh tối ưu. Nhờ đó, hình ảnh rõ hơn, giảm nhiễu, đồng thời chỉ phát tia X đúng vào thời điểm cần thiết trong chu kỳ tim, giúp giảm đáng kể liều bức xạ.

AI cũng được ứng dụng ở nhiều chuyên khoa khác như nội soi tiêu hóa, tim mạch, tai mũi họng, hỗ trợ sinh sản, tầm soát ung thư vú… Mỗi hệ thống đảm nhiệm một nhiệm vụ riêng để hỗ trợ bác sĩ nhận diện tổn thương, định lượng và phân tích dữ liệu nhanh hơn. Ở mỗi chuyên khoa, AI đảm nhận một nhiệm vụ khác nhau. Điểm chung là không công nghệ nào đưa ra chẩn đoán cuối cùng. Quyết định vẫn thuộc về bác sĩ hàng đầu tại Tâm Anh.

Không chỉ dữ liệu hình ảnh, những thông tin quyết định bản chất khối u của ông Việt cũng được số hóa. PGS.TS.BS Trịnh Tuấn Dũng, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh và Tế bào, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết thay vì chỉ quan sát mẫu mô sinh thiết dưới kính hiển vi quang học như trước, nhiều tiêu bản hiện được số hóa với độ phân giải rất cao. Nhờ đó, bác sĩ có thể phóng đại từng cụm tế bào, đánh dấu vùng nghi ngờ và chia sẻ trực tuyến với đồng nghiệp hoặc chuyên gia ở các cơ sở khác để cùng đánh giá, hội chẩn.

Cùng lúc đó, những ống máu của ông Việt cũng bắt đầu một hành trình khác. Ngay sau khi điều dưỡng đóng nắp hộp vận chuyển chuyên dụng, mẫu bệnh phẩm được đưa vào hệ thống khí nén kết nối các tòa nhà của bệnh viện. Chỉ khoảng 1 phút 13 giây, mẫu máu đã có mặt tại Trung tâm Xét nghiệm. Mỗi hộp vận chuyển đều được gắn chip định danh, ghi nhận chính xác thời điểm lấy mẫu, rời trạm và đến phòng xét nghiệm. Không chỉ rút ngắn thời gian, hệ thống còn giúp theo dõi toàn bộ quá trình vận chuyển để phát hiện điểm nghẽn và tối ưu quy trình.

Đến cuối buổi khám, toàn bộ dữ liệu của ông Việt đã hội tụ. Không còn là dữ liệu riêng của Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh & Điện quang can thiệp, Trung tâm Xét nghiệm, khoa Giải phẫu bệnh và Tế bào… Tất cả trở thành dữ liệu “bản đồ trí tuệ” của người bệnh. Đó cũng là thời điểm các bác sĩ bước vào cuộc hội chẩn quan trọng nhất – quyết định có phẫu thuật hay không. Và nếu phẫu thuật, phương pháp nào an toàn nhất để tiếp cận khối u.

Dữ liệu vào phòng mổ

06 giờ 45 phút sáng hôm sau, ông Việt được điều dưỡng đưa từ khoa nội trú xuống khu phẫu thuật. Nhiều giờ trước thời điểm ấy, cả bệnh viện đã bắt đầu chuẩn bị cho ca mổ. Không phải bằng những cuộc điện thoại mà bằng dữ liệu. Ngay sau khi hội đồng chuyên môn thống nhất chỉ định phẫu thuật, chỉ một thao tác xác nhận trên bệnh án điện tử đã kích hoạt hàng loạt quy trình vận hành.

Ngay khi chỉ định phẫu thuật được xác nhận trên bệnh án điện tử, các bộ phận liên quan đồng thời nhận thông tin để chuẩn bị phòng mổ, ê-kíp, dụng cụ, máu và giường hồi sức. Nếu lịch mổ thay đổi, dữ liệu được cập nhật đồng thời đến phẫu thuật viên, bác sĩ gây mê, điều dưỡng, kiểm soát nhiễm khuẩn, ngân hàng máu, khoa hồi sức và bộ phận vận chuyển người bệnh.

Nhiều biểu mẫu chuyên môn cũng không còn phải chuyển qua từng khoa phòng để ký xác nhận. Các bác sĩ ký số trên bệnh án điện tử ở nhiều vị trí khác nhau gần như cùng lúc, rút ngắn thời gian chuẩn bị nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ quy trình an toàn trước phẫu thuật.

Trong phòng mổ, dữ liệu tiếp tục đồng hành với bác sĩ. Trên màn hình không còn là những tấm phim MRI hay CT riêng lẻ. Toàn bộ dữ liệu hình ảnh của ông Việt từ MRI, CT, chụp mạch máu não (CTA) đến dựng hình bó sợi thần kinh (DTI) được hợp nhất thành mô hình ba chiều. Khối u, mạch máu, các vùng vận động, ngôn ngữ và đường dẫn truyền thần kinh được hiển thị bằng những lớp màu khác nhau. Tất cả được phối hợp nhịp nhàng, công nghệ cao được ứng dụng xuyên suốt từ chẩn đoán ban đầu bằng hình ảnh đến sử dụng dữ liệu để hỗ trợ phẫu thuật chính xác, mang lại hiệu quả rất cao.

Trước khi rạch da, phẫu thuật viên có thể mô phỏng nhiều đường tiếp cận khác nhau để lựa chọn phương án ngắn nhất, ít xâm lấn nhất và hạn chế tối đa tổn thương mô não lành. Trong suốt cuộc mổ, robot Modus V Synaptive liên tục đối chiếu vị trí thực của đầu dụng cụ với kế hoạch đã dựng trước đó. Robot liên tục phát tín hiệu đèn xanh tiếp tục, đèn vàng thận trọng, đèn đỏ dừng lại.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết robot mang lại là khả năng định vị với độ chính xác rất cao, giúp giảm sai số trong không gian mà chỉ lệch vài milimet cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động hoặc ngôn ngữ của người bệnh. Đó là giá trị đặc biệt của công nghệ trong những ca u não nằm sâu hoặc sát các cấu trúc thần kinh quan trọng.

Không chỉ trong phẫu thuật thần kinh. Ở phòng mổ khác, hệ thống robot Da Vinci Xi Dual Console – hệ thống hai buồng điều khiển đầu tiên tại Việt Nam – đang được sử dụng trong một ca phẫu thuật ung thư. Thay vì một phẫu thuật viên điều khiển robot, hai chuyên gia cùng thao tác trên cùng một người bệnh để ca mổ diễn ra an toàn tối đa, rút ngắn thời gian, tăng cao hiệu quả điều trị.

Khi cuộc phẫu thuật kết thúc, bác sĩ hoàn tất y lệnh, phần mềm dược lâm sàng tự động rà soát toàn bộ đơn thuốc. Hệ thống kiểm tra tương tác giữa các hoạt chất, hỗ trợ phát hiện thuốc trùng dược tính, cảnh báo chống chỉ định, đối chiếu với chẩn đoán theo mã bệnh ICD…

Những ngày điều trị sau phẫu thuật, dữ liệu tiếp tục đồng hành cùng ông Việt. Dinh dưỡng sau mổ cũng được cá thể hóa dựa trên tuổi, bệnh nền, chức năng gan thận, khả năng ăn uống và nhu cầu năng lượng của người bệnh.

Khi đủ điều kiện xuất viện, kết quả xét nghiệm, phim chụp, toa thuốc, giấy ra viện và lịch tái khám được cập nhật trên ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử. Một tuần sau, khi ông Việt quay lại tái khám, bác sĩ có thể đặt hình ảnh mới cạnh hình ảnh trước phẫu thuật để đánh giá diễn tiến mà ông không phải mang theo phim hay hồ sơ giấy.

Ở góc độ quản trị chất lượng, ThS.BS Trần Nguyễn Như Anh, Giám đốc Quản lý chất lượng, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết cho biết chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi biến dữ liệu thành một quy trình khám chữa bệnh liền mạch và an toàn hơn. Từ đặt lịch, tiếp nhận, xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị đến tái khám, dữ liệu được chuyển đến đúng nơi, đúng thời điểm, giúp giảm thời gian chờ, hạn chế thao tác thủ công và tạo thêm các lớp kiểm soát an toàn.

Đằng sau một trải nghiệm không phải chờ của người bệnh là cả một hệ thống dữ liệu đang vận hành ở phía sau. Không chỉ giúp rút ngắn thời gian chờ, số hóa còn tạo ra khả năng nhìn thấy hoạt động của bệnh viện theo thời gian thực được theo dõi liên tục, giúp bệnh viện nhanh chóng nhận diện điểm nghẽn, tìm nguyên nhân và cải tiến.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là bệnh viện tư nhân đầu tiên được Bộ Y tế công nhận triển khai hoàn thiện bệnh án điện tử, tạo nền tảng để kết nối dữ liệu, ứng dụng AI và phát triển các mô hình bệnh viện thông minh trong tương lai.

Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó dữ liệu được xem là nguồn lực quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh.

Với ông Việt, những khái niệm như AI, bệnh án điện tử hay dữ liệu lớn có thể vẫn còn xa lạ. Điều ông cảm nhận rõ nhất là cuộc phẫu thuật diễn ra an toàn, thời gian chờ được rút ngắn, bác sĩ nắm đầy đủ tình trạng sức khỏe và ông không phải lặp lại những thủ tục hay xét nghiệm không cần thiết. Trên ứng dụng Hồ sơ sức khỏe điện tử, ông cũng có thể chủ động tra cứu kết quả khám chữa bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và các dữ liệu sức khỏe của chính mình. Đó cũng là mục tiêu của “bản đồ trí tuệ” tại Tâm Anh: kết nối dữ liệu, con người và công nghệ để bác sĩ quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, an toàn hơn; đồng thời giúp người bệnh chủ động hơn với chính hành trình chăm sóc sức khỏe của mình.