Ông L., 62 tuổi, đột ngột khuỵu xuống khi đang tập thể dục buổi sáng. Tim ngừng đập.
TIÊN PHONG CÔNG NGHỆ, BÁC SĨ TẠO NÊN KỲ TÍCH
Tại bệnh viện gần nhà, ê-kíp cấp cứu lập tức ép tim, sốc điện và duy trì hồi sinh tim phổi liên tục suốt hơn 60 phút. Sáu mươi phút không tuần hoàn đủ để não bắt đầu tổn thương nghiêm trọng vì thiếu oxy. Khi tim có nhịp trở lại, đó chỉ là những nhịp đập yếu ớt. Một sự trở về mong manh giữa ranh giới sống – chết.
Ông được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trong tình trạng hôn mê sâu, huyết áp thấp, tím tái. Đồng tử giãn. Nguy cơ tổn thương não gần như hiện hữu.
TTND.TS.BS.CKII Phan Thị Xuân – Trưởng khoa Hồi sức tích cực & Chống độc (ICU), kiêm Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM – nguyên Trưởng khoa ICU Bệnh viện Chợ Rẫy – người có hơn ba thập kỷ trong lĩnh vực hồi sức, nhận định: ngưng tim kéo dài trên 60 phút thường để lại hậu quả nặng nề. Ngay cả khi tim đập lại, não có thể đã tổn thương không hồi phục.
“Chết não? Sống thực vật? Hay mang di chứng nặng suốt đời? Dữ kiện lúc đó chưa đầy đủ. Không thể chờ thêm các xét nghiệm hình ảnh. Nhưng quyết định thì không thể trì hoãn”, bác sĩ Xuân nhớ lại.
Giữa những thông số lạnh lùng trên màn hình, một chi tiết nhỏ khiến cả ê-kíp dừng lại. “Bệnh nhân có phản xạ chớp mắt!”
Phản xạ yếu ớt, nhưng có. Theo bác sĩ Xuân, đó là tín hiệu hệ thần kinh chưa hoàn toàn im lặng. Và trong hồi sức tích cực, đôi khi chỉ một dấu hiệu nhỏ cũng đủ để thay đổi toàn bộ chiến lược điều trị.
Báo động đỏ toàn viện được kích hoạt ngay trong đêm. Một cuộc hội chẩn khẩn liên chuyên khoa diễn ra tức thì. Khoa ICU Tâm Anh đã huy động toàn bộ phương tiện hồi sức hiện đại nhất Việt Nam để cứu bệnh nhân.
Ngay lập tức, ECMO – hệ thống tim phổi nhân tạo, được thiết lập để thay thế chức năng tim và phổi. Ê-kíp tim mạch can thiệp đặt stent tái thông động mạch vành bị tắc. Bóng đối xung động mạch chủ (IABP) hỗ trợ tuần hoàn. Lọc máu liên tục được triển khai.
Song song, kỹ thuật kiểm soát thân nhiệt mục tiêu được thực hiện nhằm bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương thêm.
Đó không còn là một ca cứu người đơn lẻ. Đó là một chiến dịch tổng lực, nơi từng mắt xích phối hợp chính xác đến từng phút.
Suốt 5 ngày, các bác sĩ theo dõi từng thay đổi nhỏ. Tim bắt đầu cải thiện. Phổi trao đổi khí tốt hơn. Thận có dấu hiệu hồi phục nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn là não.
Khi thuốc an thần được giảm dần, cả ê-kíp gần như nín thở. Rồi ông L. chớp mắt. Không phải phản xạ vô thức. Ông làm theo y lệnh. Nhúc nhích tay. Cử động chân. Ngoài phòng kính, các con ông bật khóc.
“Lúc khuỵu xuống ở công viên, tôi không còn biết gì nữa. Tôi nghĩ đó là ngày cuối cùng của đời mình”, ông kể lại sau này. “Khi mở mắt ra thấy mình đang nằm ở viện, tôi biết mình sống rồi”.
Sau hơn hai tuần, ông có thể tự đi lại và xuất viện.
Khoa ICU là nơi tiếp nhận những bệnh nhân nặng nhất: suy hô hấp phải thở máy, sốc nhiễm khuẩn, sốc tim, suy đa cơ quan, biến chứng hậu phẫu phức tạp.
Ở đó, một phút chậm trễ có thể thu hẹp cơ hội bảo tồn não. Một đường truyền muộn có thể khiến thuốc vận mạch không kịp nâng huyết áp tối thiểu. Một kết quả chẩn đoán đến chậm có thể làm lỡ thời điểm can thiệp tối ưu.
Nhưng thành công không thuộc về một cá nhân. Theo bác sĩ Xuân, nếu người tại hiện trường không ép tim kịp thời và đúng kỹ thuật, thì khi đến bệnh viện, dù có ECMO hay các phương tiện hiện đại, cơ hội hồi phục não cũng đã giảm đi rất nhiều.
Trong ca của ông L., đó là chuỗi mắt xích nối tiếp nhau: cấp cứu ban đầu, vận chuyển an toàn, hội chẩn liên chuyên khoa, tim mạch can thiệp, hồi sức tích cực, điều dưỡng theo dõi 24/7.
Khoa ICU vận hành như một hệ thống đồng bộ, nơi mỗi quyết định đều dựa trên đánh giá liên tục về tim, phổi, não, thận, gan và cả khả năng hồi phục lâu dài của người bệnh.
Không phải mọi trường hợp nguy kịch đều có thể cứu sống. Khoa ICU cũng là nơi thường xuyên đối diện với giới hạn của y học.Bác sĩ phải trao đổi tiên lượng một cách thận trọng với gia đình thật trung thực, dựa trên dữ liệu chuyên môn, nhưng không bỏ qua cơ hội nếu còn hy vọng.
Trong hơn 30 năm làm nghề, bác sĩ Xuân cho rằng quyết định khó nhất không chỉ là làm sao để người bệnh sống mà là sống trọn vẹn nhất có thể. Một trái tim đập lại chưa đủ. Điều quan trọng là giữ được não, giữ được chức năng, giữ được tương lai.
Hết ca này đến ca khác, tại phòng Hồi sức tích cực, mọi thứ vẫn diễn ra trong sự tập trung cao độ. Monitor vẫn phát những tín hiệu đều đặn. Những quyết định vẫn được đưa ra trong tích tắc.
Và ở nơi mà sinh mệnh có thể đổi chiều chỉ trong vài giây, đội ngũ ICU Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh vẫn kiên định với một nguyên tắc: không bỏ cuộc, dù chỉ còn một tín hiệu hy vọng nhỏ nhất.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
