Thoái hóa đốt sống cổ chèn dây thần kinh là một tình trạng phổ biến ở người trung niên và cao tuổi do các cấu trúc bị thoái hóa tại cột sống cổ gây áp lực lên tủy sống, lên rễ thần kinh. Đây là nguyên nhân dẫn tới các triệu chứng đau lan tỏa từ cổ xuống vai, cánh tay, tê bì, yếu cơ,.. ảnh hưởng đến sinh hoạt, chất lượng cuộc sống. Nhận biết sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp kiểm soát đau, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm, đồng thời cải thiện khả năng vận động cho người bệnh.
Khi tuổi tác tăng lên, các cấu trúc của cột sống cổ dần bị lão hóa, đĩa đệm mất nước và giảm độ đàn hồi khiến khoảng giữa các thân đốt bị thu hẹp, làm thay đổi sự phân bố của sức nặng lên thân đốt sống và các khớp xương. Tình trạng này kéo dài làm kích thích phản ứng tạo xương ở rìa thân đốt, hình thành nên các gai xương và làm dày các dây chằng quanh cột sống, đặc biệt là dây chằng dọc sau.
Sự kết hợp của xẹp và thoát vị đĩa đệm, gai xương và phì đại dây chằng dẫn đến hẹp lỗ liên hợp nơi rễ thần kinh cổ thoát ra hoặc hẹp ống sống cổ, gây chèn ép thần kinh, chèn ép tủy sống cổ.
Hậu quả rễ thần kinh bị kích thích và thiếu nuôi dưỡng, gây đau cổ-vai-gáy, đau lan xuống cánh tay, tê bì hoặc yếu cơ hai tay tùy theo mức độ và vị trí chèn ép. Đây chính là cơ chế bệnh sinh của thoái hóa cột sống cổ có chèn ép thần kinh.
Khi bị thoái hóa đốt sống cổ chèn ép dây thần kinh, người bệnh thường cảm thấy đau vùng cổ lan xuống vai, cánh tay hoặc bàn tay, kèm theo tê, châm chích như kim đâm.
Cơn đau tăng lên khi vận động cổ như ngửa, xoay hoặc cúi đầu, và giảm khi đưa tay lên đầu hoặc thả lỏng vai. Đây là dấu hiệu đặc trưng cho tình trạng dây thần kinh bị kéo căng hoặc chèn ép.
Người bệnh cũng có thể cảm thấy cứng cổ, mỏi vai gáy, đặc biệt khi ngồi làm việc lâu, cúi đầu nhìn máy tính hoặc điện thoại. Nếu không được điều trị sớm, bệnh có thể tiến triển nặng hơn, gây yếu cơ, tê bì tay và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Thoái hóa đốt sống cổ xảy ra do quá trình lão hóa tự nhiên khiến các cấu trúc như đĩa đệm, xương và dây chằng bị tổn thương theo thời gian. Các nguyên nhân chính gồm: (1)
Khi các dây thần kinh vùng cổ bị chèn ép do thoái hóa, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng nặng nếu không điều trị sớm. Tổn thương này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động, cảm giác và thậm chí có thể gây tàn phế vĩnh viễn.
Thoái hóa đốt sống cổ có thể làm gián đoạn tín hiệu điều khiển cơ vùng vai, cánh tay và bàn tay. Người bệnh cảm thấy yếu cơ, giảm lực nắm, hoặc khó cử động tinh tế. Nếu kéo dài, có thể dẫn đến teo cơ và mất chức năng vận động.
Người bệnh thường có cảm giác tê, ngứa ran như kiến bò ở vai, cánh tay, bàn tay. Một số trường hợp còn mất phản xạ hoặc cảm giác nóng, đau lan từ cổ xuống tay – biểu hiện cho thấy dây thần kinh bị tổn thương nghiêm trọng.
Thoái hóa đốt sống cổ có thể gây liệt khi chèn ép tủy sống nghiêm trọng. Khi tủy cổ bị chèn ép kéo dài, bệnh có thể tiến triển thành bệnh lý tủy cổ. Người bệnh yếu chi dưới, đi lại khó, mất phối hợp vận động, thậm chí mất kiểm soát tiểu tiện. Nếu không can thiệp đúng lúc, tổn thương có thể không hồi phục.
Để xác định tình trạng thoái hóa đốt sống cổ chèn dây thần kinh, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng kết hợp chẩn đoán hình ảnh.
Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán khác để loại trừ các bệnh lý viêm hoặc di căn xương cột sống cổ.
Điều trị cần được cá nhân hóa tùy theo mức độ tổn thương và triệu chứng. Các phương pháp thường gồm: (2)
Duy trì tư thế cổ đúng giúp giảm áp lực lên cột sống và rễ thần kinh:
Vật lý trị liệu giúp giảm chèn ép và cải thiện tuần hoàn: nhiệt trị liệu, kéo giãn cổ, siêu âm, điện xung (TENS). Người bệnh có thể tập các động tác nhẹ như xoay cổ, gập-duỗi, kéo giãn cơ thang để duy trì linh hoạt tránh động tác mạnh hoặc đột ngột
Là lựa chọn đầu tay trong điều trị bảo tồn:
Áp dụng khi đau nặng, không đáp ứng với điều trị thông thường. Tiêm corticosteroid giúp giảm viêm và giảm chèn ép rễ thần kinh. Thủ thuật cần thực hiện trong môi trường vô khuẩn bởi bác sĩ chuyên khoa.
Chỉ định khi có yếu cơ tiến triển, rối loạn cảm giác, chèn ép rễ thần kinh, chèn tủy cổ hoặc thất bại với điều trị bảo tồn. Bác sĩ có thể thực hiện các kỹ thuật như lấy bỏ đĩa đệm, giải phóng rễ thần kinh, giải phóng chèn ép tủy, cố định cột sống hoặc thay đĩa đệm nhân tạo… để giảm đau và phục hồi các chức năng thần kinh
Sau điều trị, người bệnh cần tập phục hồi, duy trì tư thế đúng, kiểm soát cân nặng và chế độ dinh dưỡng hợp lý để tránh tái phát.
Để đặt lịch khám với các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Thoái hóa đốt sống cổ chèn dây thần kinh là bệnh lý mạn tính tiến triển, vệc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp người bệnh phòng tránh biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng sống. Chủ động thăm khám định kỳ, duy trì tư thế đúng, tập luyện đều đặn và tuân thủ hướng dẫn điều trị là chìa khóa giúp người bệnh giảm đau bền vững, phục hồi vận động và bảo vệ sức khỏe cột sống cổ lâu dài.
