Tải lượng virus viêm gan B: Làm sao để kiểm soát?

Tải lượng virus viêm gan B là một trong những thông tin quan trọng khi xét nghiệm viêm gan B (HBV). Vậy, chỉ số này là gì? Ai cần kiểm tra tải lượng HBV?

Tải lượng virus viêm gan B là gì?

Tải lượng virus viêm gan B (Hepatitis B viral load), còn gọi là HBV-DNA (Hepatitis B virus DNA), là chỉ số thể hiện nồng độ DNA của virus viêm gan B (HBV) trong 1mL huyết tương hoặc huyết thanh, chỉ số này phản ánh mức độ sao chép (nhân lên) của HBV trong cơ thể.

HBV-DNA là xét nghiệm rất quan trọng, giúp:

• Hỗ trợ quyết định chỉ định điều trị kháng virus và theo dõi đáp ứng điều trị.
• Góp phần đánh giá nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) ở người nhiễm HBV mạn.
• Phát hiện và theo dõi tình trạng tái hoạt HBV, đặc biệt ở người dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc hoá trị.
• Đánh giá nguy cơ lây truyền HBV, đặc biệt là nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.

Xét nghiệm định lượng HBV-DNA được thực hiện bằng kỹ thuật sinh học phân tử, phổ biến nhất là real time-PCR. Đơn vị đo phổ biến là IU/mL (International Units per milliliter – đơn vị quốc tế trên mỗi mL) hoặc copies/mL (số bản sao DNA trên mỗi mL). 1 IU/mL tương đương khoảng 5- 6 copies/mL. Hệ số qui đổi này có thể khác nhau tùy phương pháp xét nghiệm, trong thực hành thường sử dụng hệ số xấp xỉ là 5,6. (1)

Những yếu tố ảnh hưởng đến tải lượng virus viêm gan B

Nồng độ HBV-DNA có thể thay đổi theo thời gian và theo giai đoạn của bệnh. Vì vậy, kết quả này cần được phối hợp cùng với các xét nghiệm liên quan khác HBeAg, anti-HBe, xét nghiệm men gan, chức năng gan, và đánh giá xơ hoá gan… để đánh giá đúng tình trạng bệnh.

Những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tải lượng HBV gồm:

• Giai đoạn nhiễm HBV mạn.
• Điều trị thuốc kháng virus và mức độ đáp ứng điều trị.
• Quy trình lấy mẫu,vận chuyển và bảo quản mẫu bệnh phẩm.
• Sự khác biệt giữa các phương pháp, kỹ thuật của hệ thống xét nghiệm.

Kết quả xét nghiệm HBV-DNA có thể thay đổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố

Khi nào cần đo tải lượng virus viêm gan B?

Xét nghiệm tải lượng virus viêm gan B có thể được xem xét trong những trường hợp sau:

1. Người mới phát hiện viêm gan B

Chỉ số HBsAg được xem như một trong những dấu hiệu quan trọng cho biết sự xuất hiện của HBV trong cơ thể. Ở một số người mới phát hiện có HBsAg dương tính, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tải lượng virus viêm gan B (HBV-DNA) để đánh giá mức độ nhân lên của virus, và kết hợp xét nghiệm khác để xác định tình trạng bệnh và lựa chọn phương án quản lý phù hợp.

2. Người đang điều trị thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus HBV ức chế sự nhân lên của virus. Xét nghiệm HBV-DNA giúp đánh giá hiệu quả của thuốc, theo dõi đáp ứng điều trị, và hỗ trợ quyết định điều chỉnh điều trị nếu cần thiết.

3. Người mang virus viêm gan B mạn tính chưa điều trị

Ở một số người nhiễm HBV mạn tính, tải lượng HBV-DNA có thể ở mức cao, nhưng chỉ số men gan không thay đổi đáng kể, chưa có bằng chứng tổn thương gan và chưa có chỉ định điều trị. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần theo dõi các triệu chứng bất thường, và tái khám định kỳ, thực hiện xét nghiệm HBV-DNA, cùng các xét nghiệm liên quan khác theo chỉ định của bác sĩ, để phát hiện sớm sự thay đổi của bệnh và từ đó bác sĩ sẽ quyết định thời điểm điều trị phù hợp .

4. Phụ nữ mang thai nhiễm HBV

Phụ nữ mang thai nhiễm HBV cần xét nghiệm tải lượng HBV-DNA để đánh giá nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Nếu nồng độ HBV-DNA ≥ 200.000 IU/mL, thai phụ nên uống thuốc kháng virus từ tam cá nguyệt thứ hai của thai kỳ để giảm nguy cơ lây truyền. Sau sinh, bé cần tiêm vắc xin ngừa viêm gan B và HBIG (Globulin miễn dịch kháng viêm gan B) trong vòng 24 giờ (tốt nhất là trong 12 giờ đầu), để tăng hiệu quả phòng ngừa nhiễm HBV.

5. Người có nguy cơ ung thư gan

HBV-DNA phản ánh mức độ nhân lên của virus. Nhiều nghiên cứu cho thấy tải lượng HBV-DNA cao có liên quan đến tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Tuy nhiên, nguy cơ ung thư gan không được đánh giá chỉ dựa trên HBV-DNA mà cần kết hợp với nhiều yếu tố khác như tuổi, giới, mức độ xơ hoá gan, tiền sử gia đình, các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh phù hợp để đánh giá toàn diện.

Người bệnh viêm gan B cần làm gì để kiểm soát tải lượng virus?

1. Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ

Tuân thủ phác đồ điều trị giúp kiểm soát sự nhân lên của HBV và giảm tải lượng HBV-DNA. Nếu được chỉ định điều trị thuốc kháng virus, người bệnh cần uống thuốc theo liều lượng và thời gian được hướng dẫn. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc khi có chỉ định của bác sĩ.

2. Theo dõi xét nghiệm định kỳ

Thăm khám và thực hiện xét nghiệm HBV-DNA và các xét nghiệm liên quan khác định định kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Kết quả xét nghiệm góp phần đánh giá mức độ đáp ứng điều trị và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.

3. Duy trì lối sống hỗ trợ gan khỏe mạnh

• Thực hiện chế độ dinh dưỡng cân bằng và đầy đủ các nhóm chất, uống đủ nước
• Hạn chế tiêu thụ thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, thực phẩm chế biến sẵn, nội tạng động vật
• Tập thể dục đều đặn, lựa chọn bài tập phù hợp với tình trạng sức khỏe
• Tránh uống rượu bia, hút thuốc và sử dụng chất kích thích
• Cảnh giác với thuốc và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc

Một số loại thuốc và thực phẩm chức năng có thể gây tổn thương gan, đặc biệt khi dùng trong thời gian dài hoặc sai cách. Cần thăm khám và trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thuốc, đồng thời tuân thủ về liều lượng và thời gian sử dụng. Không tự ý ngưng hoặc điều chỉnh liều lượng. Thông báo cho bác sĩ ngay khi nhận thấy những thay đổi bất thường.

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

Tải lượng HBV-DNA phản ánh mức độ nhân lên của virus và được xác định bằng kỹ thuật PCR. Xét nghiệm HBV-DNA có thể được thực hiện để đánh giá khả năng lây truyền của virus, hỗ trợ quyết định điều trị, theo dõi đáp ứng điều trị và góp phần đánh giá nguy cơ tổn thương gan.