Sốt xuất huyết có nên đi lại nhiều không là thắc mắc phổ biến của người bệnh trong quá trình điều trị tại nhà. Bệnh có thể gây sốt, mệt mỏi, mất nước và giảm tiểu cầu, khiến cơ thể suy nhược, tăng nguy cơ té ngã khi vận động quá sức. Vậy người mắc sốt xuất huyết nên nghỉ ngơi như thế nào, có cần nằm bất động hoàn toàn hay vẫn có thể đi lại nhẹ nhàng?
Người bệnh sốt xuất huyết tuyệt đối không nên đi lại nhiều hoặc vận động mạnh, đặc biệt là trong giai đoạn nguy hiểm của bệnh (thường từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 tính từ khi sốt). Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh đều cần nằm bất động hoàn toàn. Mức độ vận động cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe, triệu chứng và hướng dẫn của bác sĩ.
Trong giai đoạn đầu của bệnh, cơ thể yếu ớt, các triệu chứng như sốt cao, chóng mặt, mệt mỏi kéo dài khiến người bệnh dễ bị ngã hoặc gặp các rối loạn khác nếu vận động mạnh. Thay vì đó, việc nghỉ ngơi tại chỗ, giữ gìn tình trạng sức khỏe là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo quá trình hồi phục diễn ra suôn sẻ. Đồng thời, việc đi lại không đúng cách hoặc quá nhiều trong thời điểm này còn có thể làm tổn thương các mạch máu đang yếu, gây chảy máu hoặc các biến chứng khác.
Hơn nữa, trong quá trình mắc sốt xuất huyết, hệ miễn dịch của cơ thể bị suy yếu, khả năng chống chọi với các tác nhân bên ngoài kém đi rõ rệt. Vận động nhiều sẽ làm tăng tiêu hao năng lượng, gây mất nước, làm giảm khả năng phục hồi của tổn thương. Chính vì vậy, các chuyên gia y tế khuyên rằng, không nên đi lại nhiều, đặc biệt trong các giai đoạn sốt cao và toàn trạng suy kiệt.
Trong thời gian mắc bệnh, người bệnh nên ưu tiên nghỉ ngơi, uống đủ nước theo hướng dẫn, theo dõi lượng nước tiểu và tái khám đúng lịch. Nếu cần đi lại để ăn uống hoặc vệ sinh cá nhân, nên di chuyển chậm rãi, tránh đứng lên đột ngột và nhờ người hỗ trợ khi cảm thấy yếu hoặc chóng mặt. Người bệnh không nên đi làm, tập thể dục cường độ cao, mang vác vật nặng hoặc tham gia các hoạt động tiêu hao nhiều sức lực khi chưa hồi phục. (1)
Việc cố tình đi lại nhiều hoặc tập thể dục, vận động gắng sức khi đang sốt xuất huyết có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Đặc trưng của sốt xuất huyết là tình trạng giảm tiểu cầu và tăng tính thấm thành mạch. Khi đi lại hoặc vận động nhiều, áp lực lên mạch máu tăng lên, kết hợp với lượng tiểu cầu thấp sẽ dễ gây ra các vết bầm tím, xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng. Nguy hiểm hơn, va chạm nhẹ khi đi lại có thể gây xuất huyết nội tạng hoặc xuất huyết não đe dọa tính mạng.
Bệnh nhân sốt xuất huyết vốn đã bị mất nước do sốt cao liên tục. Việc đi lại, vận động nhiều kích thích cơ thể sinh nhiệt và vã mồ hôi, khiến tình trạng mất nước và chất điện giải trở nên trầm trọng hơn, dễ dẫn đến hiện tượng cô đặc máu.
Khi bị nhiễm virus, hệ miễn dịch phải hoạt động hết công suất để huy động năng lượng chống lại mầm bệnh. Nếu người bệnh tiếp tục đi lại nhiều, cơ thể sẽ bị tiêu hao năng lượng kép, dẫn đến suy kiệt nhanh chóng, mệt lả và hạ đường huyết.
Vận động mạnh làm thay đổi huyết động học, ở giai đoạn nguy hiểm, hiện tượng thoát huyết tương ra ngoài lòng mạch có thể tăng lên khi người bệnh gắng sức, dẫn đến tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng bụng. Ngoài ra, người bệnh rất dễ bị tụt huyết áp tư thế, gây hoa mắt chóng mặt và ngã chấn thương khi đột ngột đứng lên đi lại.
Cơ chế tự chữa lành của cơ thể hoạt động tốt nhất khi nghỉ ngơi. Việc không kiêng cữ đi lại khiến cơ quan (gan, thận, hệ tuần hoàn) phải làm việc quá tải, kéo dài thời gian mang bệnh và chậm phục hồi chỉ số tiểu cầu.
Nếu một người mắc sốt xuất huyết đã qua giai đoạn nguy hiểm, cảm thấy sức khỏe ổn định hơn, người bệnh vẫn cần phải cẩn trọng trong viện đi lại để tránh các rủi ro không mong muốn. Dưới đây là những quy tắc và hướng dẫn giúp người bệnh đi lại an toàn, phù hợp với từng giai đoạn của bệnh.
Người bệnh nên nằm nghỉ ngơi trong phòng thoáng mát. Các sinh hoạt cá nhân như ăn uống nên được thực hiện tại giường hoặc trong phạm vi không gian hẹp. Tránh tự ý đi ra ngoài, đi chợ, đi làm hay làm việc nhà, hoặc di chuyển xa trong giai đoạn cấp tính. Nếu cần đến cơ sở y tế tái khám, nên có người đi cùng khi cơ thể còn yếu.
Khi cảm thấy bớt mệt hoặc trong giai đoạn sốt nhẹ, người bệnh có thể đi lại nhẹ nhàng quanh phòng để các cơ khớp không bị co cứng. Khi muốn đứng dậy đi lại, cần chuyển từ tư thế nằm sang ngồi khoảng 1 – 2 phút, sau đó mới từ từ đứng lên để tránh bị choáng váng do hạ huyết áp đột ngột.
Trong lúc đi lại, nếu cảm thấy hoa mắt, vã mồ hôi lạnh, đau bụng vùng gan dữ dội, hoặc phát hiện các mảng tím bầm mới trên da, người bệnh cần nằm xuống ngay lập tức và liên hệ y tế để được đưa đến bệnh viện cấp cứu khẩn cấp.
Sốt xuất huyết có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt khi người bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm. Việc thăm khám, theo dõi triệu chứng và xét nghiệm theo chỉ định giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến bệnh, tình trạng tiểu cầu, hematocrit và nguy cơ biến chứng.
Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh sốt xuất huyết được bác sĩ theo dõi sát chỉ số tiểu cầu, tình trạng mất nước và tư vấn chế độ nghỉ ngơi, vận động phù hợp theo từng giai đoạn bệnh để hạn chế nguy cơ biến chứng và hỗ trợ hồi phục tốt hơn.
Người bệnh nên tuân thủ lịch tái khám, không tự ý sử dụng thuốc và không chủ quan khi sốt vừa giảm. Nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, đối với câu hỏi sốt xuất huyết có nên đi lại nhiều không? Thì người bệnh nên nghỉ ngơi, hạn chế di chuyển không cần thiết và tránh vận động gắng sức. Khi sức khỏe ổn định, có thể đi lại nhẹ nhàng trong sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường, nhất là khi vừa hạ sốt, để kịp thời phát hiện và xử trí biến chứng.
