Polyp Hamartomatous (hay polyp mô thừa hoặc u mô thừa) là những tổn thương lành tính thường không nguy hiểm nhưng có thể gây ra những triệu chứng tiêu hóa bất lợi, ảnh hưởng đến sức khỏe khi polyp có kích thước lớn. Vậy hamartomatous polyp là gì? Triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh thế nào?
Polyp hamartomatous (hay hamartomatous polyp) là polyp lành tính hình thành khi các mô trong cơ thể phát triển không theo thứ tự nhất định mà lộn xộn, bất thường. Chúng có thể xuất hiện ở đường tiêu hóa của người và tồn tại dưới dạng tổn thương polyp đơn lẻ như u mô thừa của các tuyến tá tràng (ví dụ u mô thừa tuyến Brunner tá tràng,…) hoặc gắn liền với một số hội chứng di truyền khác. (1)
Polyp mô thừa hình thành do sự phát triển bất thường của các mô trong cơ thể, có hay không liên quan đến các hội chứng di truyền. Một số u mô thừa đơn lẻ như u mô thừa tuyến Brunner tá tràng thường do sự phát triển quá mức của tuyến Brunner ở tá tràng để đáp ứng lại sự tăng nồng độ acid dạ dày quá mức hay do tình viêm mạn tính tại chỗ gây kích thích niêm mạc gây sự phát triển bất thường của mô tại chỗ.
Dị dạng phôi thai cũng được cho là nguyên nhân dẫn đến các phát triển bất thường này. Ngoài ra, polyp mô thừa có thể xuất hiện trong các hội chứng di truyền. Những hội chứng này xuất hiện khi gen có vai trò như “người kiểm soát” sự tăng trưởng của tế bào bị đột biến.
Đột biến gen khiến các tế bào tăng sinh mất kiểm soát dẫn đến hình thành các khối polyp dưới dạng mô thừa với cấu trúc mô hỗn hợp bất thường bao gồm biểu mô, mô liên kết hay mô cơ trơn. Một số hội chứng thường gặp là Peutz-Jeghers (PJS), hội chứng đa polyp vị thành niên (JPS) và hội chứng Cowden (hội chứng đa Hamartoma).
Hamartomatous polyp thường không có triệu chứng rõ ràng, đặc biệt là ở giai đoạn đầu, khi kích thước còn nhỏ. Tùy thuộc vào vị trí và kích thước, u mô thừa có thể có các triệu chứng bao gồm:
Phần lớn hamartomatous polyp (polyp dạng hamartoma) lành tính. Tuy nhiên, polyp vẫn có thể gây chảy máu đường tiêu hóa. Mất máu kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu, còn chảy máu ồ ạt có thể gây sốc do mất máu. Polyp lớn trong ruột cũng có thể gây lồng ruột hoặc tắc ruột, đôi khi cần phẫu thuật. Trong một số thể đa polyp hiếm gặp, người bệnh còn có thể bị suy dinh dưỡng do mất protein qua đường tiêu hóa.
Nguy cơ ung thư cần được đánh giá dựa trên việc polyp xuất hiện đơn lẻ hay liên quan đến hội chứng di truyền. Ở người mắc các hội chứng như Peutz-Jeghers, nguy cơ ung thư đường tiêu hóa và một số cơ quan khác có thể tăng. Mức nguy cơ thay đổi tùy hội chứng. Phát hiện sớm giúp bác sĩ cân nhắc cắt polyp khi có chỉ định để hạn chế biến chứng và lên lịch theo dõi phù hợp. (2)
Bác sĩ thường chẩn đoán hamartomatous polyp với quy trình gồm các bước như:
Điều trị hamartomatous polyp chủ yếu dựa vào việc cắt bỏ polyp. Bác sĩ có thể thực hiện bằng phương pháp nội soi hoặc phẫu thuật, tùy theo kích thước và vị trí polyp. Sau khi cắt bỏ, người bệnh cần được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ polyp tái phát hoặc có dấu hiệu ung thư. Phác đồ điều trị cụ thể phụ thuộc vào loại polyp, mức độ xâm lấn và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Hiện vẫn chưa có cách phòng ngừa triệt để polyp hamartomatous. Tuy vậy, mỗi người có thể giảm bớt nguy cơ mắc phải loại polyp này bằng cách duy trì lối sống khoa học như ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế dùng thịt đỏ và các loại thực phẩm chế biến sẵn. Mỗi người cần tập thể dục thường xuyên, tránh hút thuốc, uống rượu bia. Với những trường hợp có yếu tố nguy cơ cao, cần tầm soát định kỳ bằng việc nội soi đường tiêu hóa theo chỉ định của bác sĩ.
Nếu kết quả giải phẫu bệnh ghi nhận hamartomatous polyp (polyp dạng hamartoma), bạn có thể đặt lịch khám Tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Khi đi khám, hãy mang theo kết quả nội soi và giải phẫu bệnh để bác sĩ xem lại số lượng, vị trí và đặc điểm polyp, từ đó tư vấn thời điểm tái khám hoặc chỉ định kiểm tra thêm nếu cần.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, polyp hamartomatous là một loại polyp lành tính nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt khi gắn liền với các hội chứng di truyền. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng cách và duy trì lối sống khoa học giúp giảm nguy cơ gặp biến chứng cũng như góp phần bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa. Nếu có dấu hiệu bất thường, nên đi khám tại bệnh viện uy tín để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp.
