Nhiễm khuẩn huyết do phế cầu (nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng máu) không điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều rủi ro sức khỏe nguy hiểm. Vậy, chẩn đoán và điều trị nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn bằng cách nào?
Nhiễm khuẩn huyết do phế cầu hay nhiễm trùng máu do phế cầu là tình trạng nhiễm trùng do các mạch máu bị rò rỉ bởi sự tấn công của vi khuẩn Streptococcus pneumoniae (còn gọi là phế cầu khuẩn). Mạch máu bị rò rỉ do sự tấn công của phế cầu khuẩn sẽ làm giảm lưu lượng máu cung cấp đến các cơ quan, khiến cho các mô cơ quan không nhận đủ lượng oxy cần thiết.
Nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn nếu không được chữa trị kịp thời có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người bệnh. Phần lớn các trường hợp nhiễm phế cầu khuẩn đều tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến nhiễm trùng máu nếu không được điều trị đúng cách, kịp thời.
Vi khuẩn phế cầu có xu hướng khu trú ở khu vực đường hô hấp trên (mũi, họng) của người bệnh. Khi hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu hoặc đối tượng mà phế cầu khuẩn xâm nhập là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao, phế cầu khuẩn sẽ bắt đầu xâm nhập, tấn công và tiềm ẩn nguy cơ gây ra tình trạng nhiễm trùng tại nhiều cơ quan quan trọng như máu, màng não, phổi…
Cơ chế gây nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn cụ thể như sau:
Xét về bản chất, bệnh nhiễm khuẩn huyết không lây nhiễm trong cộng đồng. Tuy nhiên, phế cầu khuẩn – nguyên nhân gây nhiễm khuẩn huyết có thể lây truyền từ người này sang người khác thông qua đường hô hấp khi tiếp xúc. Phế cầu khuẩn là vi khuẩn có thể dễ dàng lây truyền trong cộng đồng qua giọt bắn của người bệnh.
Trong nhiều trường hợp, phế cầu khuẩn có thể khu trú ở vùng hầu họng của người bệnh trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng đặc hiệu, cho đến khi cơ thể suy giảm miễn dịch, chúng sẽ tấn công và tiềm ẩn nguy cơ gây nhiễm khuẩn huyết. Ngoài ra, loại vi khuẩn này có thể lây truyền thông qua đường máu, dẫn đến nhiều rủi ro sức khỏe nguy hiểm, trong đó có nhiễm khuẩn huyết nguyên phát.
Hệ miễn dịch suy yếu không đủ khả năng giúp cơ thể chống lại sự tấn công của vi khuẩn là nguyên nhân gây nhiễm trùng máu. Một số yếu tố nguy cơ khiến hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho phế cầu khuẩn tấn công vào cơ thể và gây ra tình trạng nhiễm khuẩn huyết, có thể kể đến là:
Nhiễm khuẩn huyết do phế cầu có thời gian ủ bệnh tương đối ngắn, thông thường có thể dao động trong khoảng thời gian 1 đến 3 ngày (từ lúc phế cầu khuẩn bắt đầu xâm nhập vào cơ thể). Ở giai đoạn ủ bệnh, vi khuẩn có thể đã bắt đầu hoạt động trong cơ thể dù chưa gây ra bất kỳ triệu chứng đặc hiệu nào.
Thời gian ủ bệnh nhiễm trùng máu do phế cầu có thể khác nhau ở từng trường hợp, tùy thuộc vào các yếu tố như tuổi tác, sức đề kháng của người bệnh, các bệnh lý đồng mắc (nếu có), thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng, môi trường sống và làm việc của người bệnh, yếu tố thời tiết… Thời gian ủ bệnh có thể rút ngắn đáng kể ở những đối tượng như người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có lối sống kém khoa học, người mắc nhiều bệnh lý nền…
Triệu chứng nhiễm trùng huyết do phế cầu khuẩn thường khởi phát nhanh và tiến triển nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Dưới đây là các dấu hiệu điển hình:
Trong giai đoạn đầu khởi phát bệnh, nhiễm khuẩn huyết do phế cầu có thể gây ra một số biểu hiện tương tự các bệnh lý nhiễm trùng khác, bao gồm lạnh toát tay chân, thở gấp, da tái nhợt, sốt cao hoặc hạ thân nhiệt… (1)
Nếu không được chẩn đoán ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời, tình trạng nhiễm khuẩn huyết do phế cầu khuẩn có thể tiến triển đến giai đoạn toàn phát. Ở giai đoạn toàn phát, nhiễm trùng máu do phế cầu có thể gây ra các triệu chứng như:
Để chẩn đoán chính xác tình trạng nhiễm khuẩn huyết do phế cầu, người bệnh cần sớm đến bệnh viện để bác sĩ trực tiếp thăm khám. Tại bệnh viện, người bệnh sẽ trải qua quá trình thăm khám lâm sàng như tuổi tác, cân nặng, tiền sử mắc bệnh, triệu chứng đặc hiệu, quá trình sử dụng thuốc trong thời gian gần, thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng… để bác sĩ ghi nhận các vấn đề cần thiết cho quá trình chẩn đoán bệnh.
Sau đó, để có đủ cơ sở chẩn đoán tình trạng nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số xét nghiệm cần thiết như:
Việc điều trị nhiễm khuẩn huyết do phế cầu khuẩn là một tình huống cấp cứu nội khoa đòi hỏi xử trí nhanh, toàn diện và chuyên sâu. Phác đồ điều trị gồm các bước chính sau:
Bác sĩ sẽ kê đơn một số loại thuốc kháng sinh để điều trị tình trạng nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn. Phác đồ điều trị bằng thuốc kháng sinh sẽ được bác sĩ kê đơn dựa trên kết quả thử nghiệm độ nhạy kháng sinh và kết quả nuôi cấy máu. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định dùng kháng sinh của bác sĩ về loại thuốc, liều lượng và tần suất để tối ưu hiệu quả chữa trị, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Trong quá trình chữa trị nhiễm trùng máu do vi khuẩn phế cầu, bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc hỗ trợ điều trị các triệu chứng như sốt, đau nhức, mệt mỏi, ớn lạnh… Tuân thủ quá trình sử dụng thuốc điều trị triệu chứng sẽ góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể của người bệnh, hỗ trợ tối ưu hiệu quả chữa trị.
Liệu pháp cung cấp oxy hỗ trợ cải thiện đường thở đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn ở người bệnh bị suy giảm chức năng tuần hoàn hoặc hô hấp.
Phác đồ chữa trị nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn phế cầu còn đồng thời quản lý các biến chứng có thể xảy ra. Bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc có tác dụng giúp hỗ trợ điều trị, điều chỉnh chức năng của một số cơ quan và kháng viêm.
Sau khi kiểm soát được tình trạng cấp tính, người bệnh nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn phế cầu cần được theo dõi sức khỏe chặt chẽ và được chăm sóc chuyên biệt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ để dự phòng nguy cơ tái phát và biến chứng nguy hiểm.
Điều trị không kịp thời hiệu quả, nhiễm trùng huyết do phế cầu có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm chẳng hạn như:
Nhiễm trùng máu do vi khuẩn phế cầu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến biến chứng suy đa tạng, đe dọa tính mạng của người bệnh. Bởi loại vi khuẩn này có thể thông qua máu xâm nhập và gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan như phổi, thận, gan, tim… Suy đa tạng là biến chứng đặc biệt nguy hiểm có thể xảy ra ở người bệnh nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn.
Đây là một trong những biến chứng nhiễm trùng máu nguy hiểm có thể gây hạ huyết áp nghiêm trọng, suy giảm tuần hoàn và suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng của người bệnh. Sốc nhiễm trùng xảy ra do sự phản ứng với độc tố và vi khuẩn quá mức của cơ thể. Vì vậy, người bệnh nhiễm trùng máu do vi khuẩn phế cầu cần được giám sát y tế chặt chẽ để dự phòng nguy cơ sốc nhiễm trùng kịp thời.
Viêm phổi là tình trạng phổ biến khởi phát ở người bệnh nhiễm vi khuẩn phế cầu. Viêm phổi do phế cầu mức độ nghiêm trọng có thể dẫn đến suy hô hấp, gây suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng phổi, tiềm ẩn nguy cơ tử vong.
Nhiễm trùng máu có thể tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến biến chứng rối loạn đông máu, nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra các cục máu đông, dẫn đến thuyên tắc lưu lượng máu cung cấp đến các cơ quan quan trọng như não, phổi, tim… ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người bệnh.
Tổn thương tim là biến chứng nhiễm trùng máu với nguy cơ tử vong cao. Nhiễm trùng máu do vi khuẩn phế cầu có thể tiềm ẩn nguy cơ gây viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch.
Nhiễm khuẩn huyết không được điều trị đúng cách và kịp thời có thể tiến triển thành thể mạn tính. Khi đó, phế cầu khuẩn có xu hướng tồn tại lâu dài trong cơ thể và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Để phòng tránh nhiễm khuẩn huyết do phế cầu, mỗi người cần dự phòng nguy cơ nhiễm loại vi khuẩn này bằng cách:
Người bệnh nhiễm khuẩn huyết do phế cầu cần được thăm khám và điều trị càng sớm càng tốt. Nhiễm trùng máu do vi khuẩn phế cầu là tình trạng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người bệnh. Chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị nhiễm trùng máu có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như suy tuần hoàn, suy hô hấp, suy đa tạng, sốc nhiễm trùng, tổn thương tim…
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tóm lại, nhiễm khuẩn huyết do phế cầu cần được điều trị sớm và đúng cách để bảo vệ sức khỏe người bệnh tối ưu. Ban đầu, triệu chứng nhiễm trùng máu do phế cầu khuẩn có thể dễ bị nhầm lẫn với tình trạng sức khỏe thông thường, khiến người bệnh chủ quan không thăm khám kịp thời. Vì vậy, ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường nghi ngờ nhiễm trùng máu do phế cầu người bệnh cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
