Ba tháng đầu thai kỳ là giai đoạn nhạy cảm khi cơ thể mẹ bắt đầu có nhiều thay đổi để thích nghi với thai kỳ. Bên cạnh tình trạng ốm nghén, mệt mỏi, một số mẹ bầu còn gặp các vấn đề về tiêu hóa, trong đó có tiêu chảy. Vậy mẹ bầu bị tiêu chảy 3 tháng đầu nên làm gì để cải thiện triệu chứng và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi?
Mẹ bầu bị tiêu chảy 3 tháng đầu thai kỳ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiễm khuẩn đường tiêu hoá, ngộ độc, thay đổi nội tiết hoăc thay đổi chế độ dinh dưỡng, tác dụng phụ của một số thuốc và thực phẩm chức năng bổ sung.
Do thay đổi mạnh của nội tiết tố
Khi thụ thai thành công, nồng độ hormone progesterone trong cơ thể tăng vọt nhằm hỗ trợ sự phát triển của thai nhi. Chính sự gia tăng này lại vô tình làm giãn các cơ trong hệ tiêu hóa, khiến quá trình chuyển thức ăn bị rối loạn. Nhu động ruột có thể hoạt động bất thường và gây tiêu chảy trong tam cá nguyệt thứ nhất.(1)
Trong 3 tháng đầu, mẹ bầu thường được khuyến cáo bổ sung sắt và acid folic để ngăn ngừa thiếu máu và dị tật ống thần kinh cho thai nhi. Tuy nhiên, một số viên uống chứa hàm lượng sắt cao có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày hoặc làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột nếu có thể không hấp thụ hoàn toàn. Lượng vi chất dư thừa khi bị đào thải ra ngoài có thể khiến nhu động ruột biến đổi, gây đi ngoài phân lỏng hoặc phân bị sẫm màu tạm thời.
Một số mẹ bầu bị bất dung nạp lactose, do cơ thể thiếu hụt enzyme lactase để phân giải đường lactose có trong các sản phẩm từ sữa. Khi lactose không được tiêu hóa hết, lượng đường này đi xuống đại tràng, được vi khuẩn lên men và làm tăng lượng nước trong lòng ruột, từ đó có thể gây đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy.
Để đảm bảo dinh dưỡng, mẹ bầu thường có xu hướng thay đổi thực đơn hàng ngày hoặc tiêu thụ nhiều loại thực phẩm mới. Bổ sung quá nhiều chất xơ, trái cây hoặc các món ăn lạ có thể khiến hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi. Hậu quả là làm xáo trộn quy trình làm việc của ruột, dẫn đến các đợt rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Bầu 3 tháng đầu là giai đoạn nhạy cảm, sức đề kháng của mẹ bầu bị suy giảm nên vi khuẩn và virus dễ dàng tấn công qua đường ăn uống. Các loại vi khuẩn như Salmonella, E. coli hoặc các loại ký sinh trùng có trong thực phẩm không đảm bảo vệ sinh là tác nhân trực tiếp gây ngộ độc thực phẩm khi mang thai. Do đó, nếu chế độ dinh dưỡng không đảm bảo an toàn vệ sinh, mẹ bầu rất dễ gặp tình trạng tiêu chảy, kèm với mệt mỏi và mất nước nhanh chóng.
Đi kèm với tình trạng tiêu chảy trong 3 tháng đầu thai kỳ, mẹ bầu cần chú ý quan sát kỹ các biểu hiện bất thường khác như:
Đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt từng cơn ở vùng bụng dưới.
Buồn nôn, nôn.
Cảm giác đầy hơi, chướng bụng và ợ chua liên tục.
Miệng khô, khát nước và có dấu hiệu chóng mặt do mất nước.
Có thể sốt nhẹ hoặc đau đầu kéo dài.
Trường hợp mẹ bầu bị tiêu chảy trong 1-2 ngày và không quá nghiêm trọng thì thường không gây nguy hiểm trực tiếp đến thai nhi. Tuy nhiên, nếu mẹ bầu bị tiêu chảy kéo dài, có thể gây mất nước và điện giải trầm trọng, khiến mẹ bầu kiệt sức và suy nhược. Khi ruột co bóp liên tục có thể làm tăng nguy cơ kích thích tử cung co bóp, gây áp lực lên thai nhi. Nghiêm trọng hơn, nếu tiêu chảy do nhiễm khuẩn nặng, các độc tố có thể xâm nhập vào máu và ảnh hưởng xấu đến sự hình thành các cơ quan của thai nhi. Do đó, khi bị tiêu chảy trong 3 tháng đầu thai kỳ, mẹ bầu cần hết sức chú ý, theo dõi sát mọi biểu hiện và xử lý kịp thời để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Để khắc phục tình trạng tiêu chảy ở bà bầu 3 tháng đầu, có thể áp dụng một số phương pháp tự nhiên, kết hợp với điều chỉnh lối sống để ổn định hệ tiêu hóa.
Điều quan trọng nhất khi bị tiêu chảy là bù đắp lượng nước và khoáng chất đã mất đi. Mẹ bầu nên uống nhiều nước lọc, uống từng ngụm nhỏ và chia ra thành nhiều lần uống trong ngày. Bên cạnh đó, mẹ bầu cũng cần chú ý duy trì độ ẩm cho cơ thể để giúp hệ tiêu hóa ổn định hơn và hỗ trợ tuần hoàn máu đến thai nhi tốt hơn.
Mẹ bầu nên ưu tiên các món ăn lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp. Tốt nhất mẹ bầu nên chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày để giảm bớt áp lực cho dạ dày, giúp cơ thể hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả hơn. Tuyệt đối tránh xa thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng, các loại rau sống và các loại hoa quả chứa nhiều axit gây kích ứng ruột.
Mẹ bầu 3 tháng đầu thường đã dễ mệt mỏi, kết hợp với tình trạng tiêu chảy sẽ càng khiến mẹ kiệt sức. Vì vậy, nghỉ ngơi tuyệt đối trong thời gian này là rất cần thiết. Mẹ bầu nên dành thời gian nằm thư giãn, ngủ đủ giấc, không thức khuya và tuyệt đối không làm những việc nặng nhọc gây áp lực lên vùng bụng.
Nếu các biện pháp chăm sóc tại nhà không đem lại hiệu quả sau 48 giờ, mẹ bầu không nên tiếp tục tự điều trị. Thay vào đó, mẹ bầu nên đến thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín, có chuyên khoa Sản để bác sĩ tìm nguyên nhân và có phác đồ điều trị thích hợp. Đồng thời, bác sĩ cũng sẽ tư vấn chuyên môn để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và an toàn cho thai nhi.
Lưu ý quan trọng:
Mẹ bầu cần tới gặp bác sĩ ngay nếu có các triệu chứng sau:
Tiêu chảy kéo dài hơn 2 ngày.
Tình trạng tiêu chảy ngày càng nghiêm trọng hơn.
Có các dấu hiệu mất nước như khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, nước tiểu sẫm màu, đi tiểu ít hơn.
Sốt, nôn mửa hoặc có máu trong phân.
Đau quặn bụng hoặc đau dữ dội không thuyên giảm khi nghỉ ngơi.
Mẹ bầu tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khi xuất hiện triệu chứng bất thường trong thai kỳ như đau bụng, ra máu hoặc sốt cao kéo dài… mẹ bầu nên đến ngay cơ sở y tế để thăm khám, theo dõi và được hướng dẫn cách khắc phục nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe của mẹ và an toàn cho thai nhi. Trong đó, Trung tâm Sản Phụ khoa thuộc Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là địa chỉ uy tín, được nhiều mẹ bầu tin tưởng lựa chọn, đồng hành trong suốt thai kỳ. Mẹ bầu có thể liên hệ đặt lịch tại Trung tâm thông qua các kênh sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mẹ bầu bị tiêu chảy 3 tháng đầu mặc dù là tình trạng thường gặp nhưng tuyệt đối không nên chủ quan. Mẹ bầu nên duy trì chế độ ăn uống vệ sinh, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi sát mọi thay đổi của cơ thể, thăm khám ngay khi có triệu chứng bất thường để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
