Làm sao để ung thư không tái phát? Các lưu ý giúp giảm nguy cơ

Làm sao để ung thư không tái phát là mối quan tâm hàng đầu của đa số người bệnh. Tái phát ung thư có thể xảy ra sau một khoảng thời gian kết thúc điều trị khi một số tế bào ung thư còn tồn tại trong cơ thể và phát triển trở lại. Vậy liệu có phương pháp nào ngăn ngừa ung thư tái phát không?

Yếu tố nguy cơ khiến ung thư tái phát trở lại

Trước khi tìm hiểu làm sao để ung thư không tái phát hay các biện pháp phòng ngừa tái phát ung thư, chúng ta cần hiểu rõ những yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ khiến bệnh ung thư quay trở lại. Tái phát ung thư thường liên quan đến sự kết hợp của yếu tố sinh học, phương pháp điều trị và lối sống. Một số yếu tố nguy cơ chính bao gồm:

• Trong quá trình điều trị (phẫu thuật, xạ trị, hóa trị…) không loại bỏ hoàn toàn các tế bào ung thư, phần tế bào ung thư còn sót lại có thể tiếp tục phát triển và gây tái phát bệnh.
• Tự ý ngưng thuốc, bỏ qua lịch tái khám định kỳ… có thể khiến việc phát hiện bệnh tái phát sớm bị bỏ qua, làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh. Chính vì điều đó, việc  tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ trong điều trị và chăm sóc sức khỏe góp phần quan trọng trong ngăn ngừa và giảm tái phát sau điều trị.
• Tình trạng và mức độ ung thư: Những loại ung thư có đặc tính giải phẫu bệnh ác tính cao, tốc độ tăng sinh nhanh… thường có nguy cơ tái phát cao hơn những loại khác.
• Lối sống thiếu khoa học (thường xuyên thức khuya, hút thuốc, uống rượu bia…), làm việc hoặc sinh sống trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại, khói bụi công nghiệp hoặc tia bức xạ ion hóa cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện tổn thương tế bào mới và thúc đẩy sự tái phát ung thư.
• Chế độ dinh dưỡng không phù hợp, thiếu cân bằng dưỡng chất, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, chất béo bão hòa, thiếu vitamin, khoáng chất cần thiết có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi và sức đề kháng của cơ thể sau điều trị, từ đó làm tăng nguy cơ tái phát bệnh. (1)

Làm sao để ung thư không tái phát?

Hiện chưa có phương pháp ngăn ngừa tuyệt đối nguy cơ tái phát ung thư. Tuy nhiên, người bệnh có thể áp dụng một số cách theo hướng dẫn dưới đây để góp phần làm giảm thiểu nguy cơ tái phát, bao gồm:

1. Tuân thủ phác đồ điều trị và lịch hẹn tái khám của bác sĩ

Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ nhằm cải thiện triệu chứng, kiểm soát tình trạng bệnh, nâng cao sức khỏe tổng thể, hạn chế nguy cơ tái phát sau điều trị. Việc tái khám đúng theo lịch hẹn định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ tái phát; từ đó bác sĩ sẽ kịp thời đưa ra các phương hướng, kế hoạch điều trị phù hợp và tối ưu nhất cho từng người bệnh.

2. Áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học

Người bệnh nên xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, ưu tiên tiêu thụ trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn và đồ uống chứa nhiều đường… điều này tác động tích cực đến sức khỏe sau điều trị ung thư, hỗ trợ phòng ngừa ung thư tái phát.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng vitamin, thảo dược hay thực phẩm chức năng mà chưa tham khảo qua ý kiến bác sĩ, vì chúng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc điều trị hoặc ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.

3. Tập luyện thể dục đều đặn

Làm sao để ung thư không tái phát hay giảm nguy cơ tái phát? Tập thể dục thể thao đều đặn hỗ trợ duy trì cân nặng khỏe mạnh, giảm viêm, tăng cường sức khỏe miễn dịch – những yếu tố này tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ tái phát ung thư.

Mỗi người nên duy trì thói quen tập thể dục mỗi ngày, tối thiểu 150 phút/tuần cho các bài tập cường độ vừa phải hoặc 75 phút/tuần cho các bài tập cường độ mạnh. Tuy nhiên, trước khi bắt đầu, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng và giai đoạn hồi phục. (2)

4. Tránh rượu bia, thuốc lá

Rượu bia, thuốc lá là những tác nhân gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là với người từng bị ung thư. Rượu bia có thể làm tăng nguy cơ tái phát các bệnh ung thư liên quan đến hormone như ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt… Bên cạnh đó, hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ tái ung thư phổi, miệng, họng, thực quản… Người bệnh cần tuyệt đối tránh sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất kích thích để bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ quá trình hồi phục sau điều trị.

5. Hạn chế tiếp xúc với môi trường độc hại

Hóa chất, khói bụi ô nhiễm, bức xạ… cũng làm tăng nguy cơ tái phát ung thư. Người bệnh cần hạn chế tiếp xúc hoặc trang bị đầy đủ đồ bảo hộ trong trường hợp phải tiếp xúc với môi trường độc hại.

6. Giữ tinh thần lạc quan

Người mắc bệnh lý ung thư thường căng thẳng, lo lắng, sợ hãi, stress… điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Việc duy trì tinh thần lạc quan, vui vẻ là yếu tố quan trọng giúp cơ thể tăng sản xuất các hormone tích cực, tăng cường hệ miễn dịch. Tinh thần lạc quan còn giúp người bệnh cảm thấy thoải mái, dễ tiếp nhận phác đồ điều trị, góp phần hỗ trợ điều trị triệt để bệnh lý, giảm nguy cơ tái ung thư.

Người bệnh nên dành thời gian trong ngày để nghỉ ngơi hợp lý, tham gia các hoạt động yêu thích như đọc sách, nghe nhạc, tập yoga, bơi lội, nấu ăn hoặc trò chuyện cùng người thân, bạn bè để nuôi dưỡng cảm xúc tích cực; từ đó làm giảm nguy cơ tái phát bệnh.

Khi nào cần khám sức khỏe tầm soát ung thư trở lại?

Tầm soát ung thư là một phần thiết yếu trong quá trình theo dõi và chăm sóc sức khỏe sau điều trị, giúp phát hiện sớm tái phát và có kế hoạch can thiệp kịp thời nhằm tối ưu hiệu quả điều trị lâu dài. Thời điểm và tần suất tầm soát ung thư sau điều trị phụ thuộc vào:

• Loại ung thư, giải phẫu bệnh và giai đoạn bệnh lúc chẩn đoán ban đầu.
• Phương pháp điều trị mà người bệnh đã được áp dụng (phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp điều trị nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch…).
• Tình trạng sức khỏe tổng thể, khả năng hồi phục và yếu tố nguy cơ đi kèm.
• Việc điều trị, lịch tái khám và kế hoạch tầm soát sẽ dựa trên hồ sơ bệnh án và được cá thể hóa tùy theo mỗi người bệnh.

Theo khuyến cáo của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (National Cancer Institute – NCI), người bệnh nên:

• Tái khám định kỳ mỗi 3 – 4 tháng trong 2 – 3 năm đầu sau khi kết thúc điều trị, vì đây là giai đoạn nguy cơ tái phát cao nhất.
• Sau đó, khoảng cách giữa các lần tái khám sẽ được giãn dần còn 1 – 2 lần/năm, tùy theo tình trạng người bệnh và đánh giá của bác sĩ.

Khoa Ung bướu, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là địa chỉ thăm khám, tầm soát, chẩn đoán, điều trị ung thư uy tín, giúp nhiều người kiểm soát bệnh, cải thiện triệu chứng, nâng cao sức khỏe tổng thể, ngăn ngừa nguy cơ tái phát. Khoa quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Ung bướu dày dạn kinh nghiệm, làm chủ các kỹ thuật, phương pháp chẩn đoán, điều trị ung thư hiện đại.

Khoa ứng dụng nhiều máy móc, công nghệ tân tiến, phục vụ tối ưu cho quá trình khám chữa bệnh, tầm soát ung thư. Quy trình khám chữa bệnh khoa học, áp dụng đầy đủ các chính sách bảo hiểm.

Hy vọng bài viết đã giải đáp câu hỏi “Làm sao để ung thư không tái phát” và nhấn mạnh tầm quan trọng của tầm soát ung thư định kỳ trong phòng ngừa tái phát. Việc tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đúng hẹn, duy trì lối sống khoa học và tinh thần tích cực là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh giảm thiểu nguy cơ tái phát và nâng cao hiệu quả hồi phục sau điều trị ung thư.