Chấn thương sọ não hở rất nguy hiểm, gây khó khăn trong điều trị và phục hồi. Khám và xử lý kịp thời góp phần hạn chế những di chứng nguy hiểm. Vậy, vết thương sọ não hở là gì? Nhận biết như thế nào?
Chấn thương sọ não hở là gì?
Chấn thương sọ não hở, hay chấn thương đầu xuyên thấu, là tổn thương sọ não xảy ra do tai nạn gây vỡ sọ hay các vật thể sắc nhọn đâm xuyên qua hộp sọ và đi vào mô não. Dạng chấn thương này có thể được nhận biết dễ dàng khi vùng đầu bị chấn thương, chảy máu, dịch não tủy hoặc tổ chức não lộ ra ngoài. Một số trường hợp có thể khó phát hiện hơn, đặc biệt khi vết thương đi qua phía sàn sọ hoặc thông với xoang mũi.
Vết thương sọ não hở tạo điều kiện cho vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào não, tăng nguy cơ viêm não, viêm màng não và áp xe não. Tổn thương ở vị trí ban đầu còn có thể lan rộng đến những vùng não xung quanh, gây sưng, xuất huyết và nhiều vấn đề khác. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh có thể bị tổn thương thần kinh vĩnh viễn, thậm chí tử vong.
Chấn thương sọ não hở có thể xảy ra do dị vật đâm xuyên qua hộp sọ và đi vào mô não
Phân loại chấn thương sọ não hở
Những dạng vết thương sọ não hở thường gặp gồm:
Vết thương thấu não: là vết thương gây tổn thương da đầu, xương sọ và màng cứng. Tổn thương chỉ có một lỗ vào và dị vật vẫn còn trong hộp sọ.
Vết thương xuyên não: xảy ra chủ yếu do đạn bắn. Vết thương xuyên qua cả hai thành của hộp sọ, có lỗ vào và lỗ ra. Miệng vết thương có thể lẫn não nát, chảy dịch não tủy, các mảnh xương sọ bắn ra ngoài hoặc dính với cốt mạc xương sọ ở miệng lỗ ra.
Vết thương thấu não tiếp tuyến: là vết thương mà đường đi của vật thể như dao, kiếm hoặc mảnh đạn đi tiếp tuyến với hộp sọ
Vết thương sọ não thông với xoang hơi: thường gặp như xoang hàm, xoang sàng, xoang trán, xoang chũm hoặc xoang bướm.
Vết thương sọ não thông với xoang tĩnh mạch: thường xảy ra ở xoang tĩnh mạch dọc trên và xoang ngang. Vết thương này tương đối nghiêm trọng, tỷ lệ tử vong cao cả trước, trong và sau phẫu thuật.
Vết thương sọ não hở nhiễm trùng: là chấn thương sọ não hở muộn, có thể thấy rõ tổ chức nào lộ ra vết thương hoại tử. Người bệnh có thể gặp tình trạng viêm màng não.
Dấu hiệu chấn thương sọ não hở ở mỗi người khác nhau tùy theo loại chấn thương, mức độ nghiêm trọng, thời gian phát hiện và những yếu tố khác. Tình trạng này vừa gây ra những triệu chứng ngắn hạn, vừa gây ra những tác động dài hạn. (1)
1. Ngắn hạn
Vết thương sọ não hở có thể gây ra những triệu chứng ngắn hạn như:
Chảy máu dữ dội ở vùng đầu
Sưng tấy ở vị trí chấn thương và khu vực xung quanh
Mất ý thức, lú lẫn
Co giật
Buồn nôn hoặc nôn
Đau đầu dữ dội
Thay đổi tâm trạng, tính cách
Hôn mê
Chấn thương có thể dẫn đến mất ý thức và hôn mê
2. Dài hạn
Ảnh hưởng lâu dài do chấn thương sọ não hở phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng, vị trí tổn thương, sức khỏe tổng thể, hiệu quả điều trị và nhiều yếu tố khác. Nhìn chung, vết thương có thể gây ra những tác động dài hạn như:
Biến dạng đầu ở vị trí chấn thương
Thay đổi tâm trạng và tính cách, tăng nguy cơ trầm cảm và lo âu
Suy giảm nhận thức và khả năng ghi nhớ
Gặp khó khăn trong khi vận động và thực hiện các công việc thường ngày
Đau đầu kéo dài
Tăng nguy cơ nhiễm trùng
Về lâu dài, người bệnh có thể gặp những ảnh hưởng về nhận thức, thể chất và tinh thần
Phương pháp điều trị chấn thương sọ não hở
Chấn thương đầu xuyên thấu cần được can thiệp kịp thời để hạn chế tiến triển nặng dẫn đến nhiễm trùng. Quy trình điều trị có thể gồm những giai đoạn:
1. Sơ cứu ban đầu
Nếu phát hiện người bị chấn thương, cần gọi đến 115 hoặc bệnh viện có chuyên khoa ngoại thần kinh gần nhất
Tránh tự ý di chuyển (trừ trường hợp cấp bách) hoặc để nạn nhân cử động.
Không rút dị vật ra khỏi vết thương.
Ưu tiên cầm máu bằng băng gạc hoặc vải sạch lên vết thương, nhưng tránh ép trực tiếp nếu nghi ngờ vỡ xương sọ.
Theo dõi và ghi nhận tình trạng sức khỏe của nạn nhân cho đến khi nhân viên y tế đến cấp cứu.
2. Điều trị tại bệnh viện
Bác sĩ sẽ chẩn đoán nhanh bằng cách khám lâm sàng, khám thần kinh và chụp X-quang hoặc CT, MRI để đánh giá mức độ tổn thương, xác định vị trí dị vật và biến chứng (nếu có).
Đa số trường hợp cần tiến hành mổ càng sớm càng tốt.
Cần hồi sức trước mổ nếu vết thương có não lòi ra ngoài nhiều, tổn thương thân não, nạn nhân có dấu hiệu hôn mê sâu và rối loạn hô hấp.
Cách xử trí vết thương sọ hở là bác sĩ loại bỏ xương vụn và mô não dập, dị vật (nếu có), làm sạch và khâu kín để phòng tránh nhiễm trùng.
Đối với một số trường hợp đặc biệt, nếu người bệnh vẫn tỉnh táo và vết thương tự cầm máu, bác sĩ có thể đánh giá thêm trước khi quyết định mổ.
3. Sau điều trị
Tư vấn sức khỏe tâm thần: vết thương sọ não hở có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm thần kinh. Người bệnh có thể gặp gỡ và trao đổi với các chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ.
Sử dụng thuốc: bác sĩ điều trị có thể chỉ định sử dụng một số loại thuốc để kiểm soát các triệu chứng xuất hiện sau chấn thương. Ví dụ, thuốc làm loãng máu giảm nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc kháng sinh phòng tránh nhiễm trùng. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh tác dụng ngoài ý muốn.
Liệu pháp phục hồi chức năng: người bệnh có thể tham gia vật lý trị liệu, trị liệu nghề nghiệp hoặc trị liệu ngôn ngữ để phục hồi chức năng bị suy giảm do chấn thương.
Phẫu thuật: tùy theo từng trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật thêm một hoặc nhiều lần để giải quyết những di chứng còn lại do chấn thương như gãy xương sọ, tổn thương mạch máu, dị vật còn sót…
Theo dõi sức khỏe định kỳ: người bệnh cần theo tái khám định kỳ theo chỉ định để đánh giá sự phục hồi và phát hiện sớm những biến chứng (nếu có).
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
(Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
Chấn thương sọ não hở là tình trạng nguy hiểm, gây ra những vấn đề sức khỏe ngắn hạn lẫn dài hạn. Để phòng tránh chấn thương sọ não nói chung, mỗi người nên đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, đề phòng té ngã, sử dụng dụng cụ bảo hộ khi làm việc và chơi thể thao. Nếu phát hiện người bị vết thương sọ não hở, cần sơ cứu (nếu biết phương pháp) và liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất để đưa nạn nhân đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
Cập nhật lần cuối: 14:08 30/12/2025
Chia sẻ:
Nguồn tham khảo
1. SpinalCord.com. (n.d.). Open wound brain injury | SpinalCord.com. Spinal Cord, Inc. https://www.spinalcord.com/open-wound-brain-injury
