Khi được bác sĩ thông báo nghi ngờ có u màng ống nội tủy, người bệnh và gia đình thường băn khoăn khối u có thể ảnh hưởng thế nào đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày. Bác sĩ cần kiểm tra những gì để xác định chẩn đoán? Khi nào phẫu thuật được cân nhắc? Bài viết dưới đây sẽ lần lượt giải đáp những thắc mắc này, từ các dấu hiệu có thể gặp đến cách bác sĩ lựa chọn phương án điều trị.
U màng ống nội tủy (intramedullary ependymoma) là khối u nguyên phát của hệ thần kinh trung ương, phát triển bên trong mô tủy sống và thường nằm gần ống trung tâm của tủy. Đây là một trong những loại u nội tủy thường gặp nhất ở người trưởng thành, hay xuất hiện ở tủy cổ hoặc vùng tiếp giáp tủy cổ và tủy ngực. Khi khối u lớn lên, người bệnh có thể bị đau, thay đổi cảm giác, yếu tay chân hoặc gặp khó khăn khi đi lại.
U màng ống nội tủy thuộc cùng nhóm ependymoma với u màng não thất. Nhóm u này có thể xuất hiện ở não hoặc tủy sống. Tùy vị trí, biểu hiện bệnh sẽ khác nhau. U ở não có thể gây đau đầu, buồn nôn hoặc nôn, còn u ở tủy sống thường ảnh hưởng đến cảm giác và vận động của tay chân. Vì vậy, khi tìm hiểu thông tin, người đọc cần chú ý vị trí khối u để hiểu đúng về tình trạng của mình.
U màng ống nội tủy có thể được phân loại như sau:
U màng ống nội tủy bậc I là dạng u lành tính, thường phát triển chậm và ít xâm lấn. Nhóm này gồm các thể như Myxopapillary ependymoma và Subependymoma. Nếu được phát hiện sớm và phẫu thuật triệt để, các khối u thuộc bậc I thường có tiên lượng tốt, nguy cơ tái phát thấp.
Đây là nhóm u có nguy cơ tái phát cao hơn sau khi điều trị, mặc dù tốc độ phát triển của nó không quá nhanh. Thể phổ biến hơn trong nhóm này là ependymoma. Sau phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi lâu dài do nguy cơ tái phát vẫn tồn tại. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xạ trị bổ sung sau mổ để tăng hiệu quả kiểm soát bệnh.
Là loại u ác tính, có tốc độ phát triển nhanh và tiềm ẩn nguy cơ lan rộng sang các vùng khác của hệ thần kinh trung ương. Thể u này thường gặp ở trẻ em nhiều hơn so với người lớn, được gọi là anaplastic ependymoma. Đây là dạng u có tiên lượng kém, dễ tái phát và đòi hỏi điều trị tích cực kết hợp giữa phẫu thuật và xạ trị.
U màng ống nội tủy có thể xảy ra ở các vị trí dưới đây:
Tủy sống là vị trí u màng nội tủy xuất hiện phổ biến, đặc biệt ở người lớn. Khi khối u phát triển tại đây, nó có thể chèn ép tủy sống, dẫn đến các triệu chứng như đau lưng, yếu cơ và tê bì chân tay. Những dấu hiệu này thường tiến triển dần theo thời gian, gây ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và khả năng vận động hàng ngày của người bệnh. (1)
U màng nội tủy trong nội sọ thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là ở vùng hố sau của não, gần tiểu não và hành tủy. Khi khối u phát triển, nó có thể làm tăng áp lực trong não, gây ra các triệu chứng như đau đầu, buồn nôn hoặc nôn. Trẻ nhỏ có thể bị mệt mỏi, dễ cáu gắt. (1)
U màng ống nội tủy có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, tùy theo vị trí khối u trong não hay tủy sống…, một số biểu hiện có thể gặp gồm:
Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây ra u màng ống nội tủy. Vì thế hiện chưa có biện pháp cụ thể nào để phòng ngừa bệnh. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể giúp cải thiện kết quả điều trị và nâng cao tiên lượng bệnh.
Người bệnh nên đi khám bác sĩ nếu gặp bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau đây:
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra u màng ống nội tủy vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, bệnh được cho là có liên quan đến sự thay đổi (đột biến) của một số gen. Những người mắc chứng u sợi thần kinh loại 2 (NF2) có khả năng phát triển loại u màng nội tủy cao hơn. (3)
U màng ống nội tủy có thể gặp ở nhiều độ tuổi nhưng thường gặp hơn ở trẻ em (khi xuất hiện trong não) và ở người lớn (khi xuất hiện trong tủy sống). Nam giới và người da trắng cũng có nguy cơ mắc u màng nội tủy cao hơn so với các nhóm khác.
Tiên lượng u màng ống nội tủy phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm vị trí khối u, mức độ ác tính từ bậc I, II hoặc III và khả năng phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn… Nhìn chung, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh có thể sống thêm nhiều năm. Tỷ lệ sống sau 5 năm (hoặc lâu hơn) cao hơn ở những trường hợp u tế bào màng ống nội tủy bậc I và II.
Để chẩn đoán u màng nội tủy, bác sĩ thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Chụp MRI giúp đánh giá kích thước, vị trí và mức độ lan rộng của khối u chi tiết hơn. Chụp CT được dùng để hỗ trợ phát hiện tổn thương xương hoặc tình trạng xung quanh. Sinh thiết là bước quan trọng giúp xác định chính xác loại tế bào u và mức độ ác tính, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Phác đồ điều trị u màng ống nội tủy được lựa chọn tùy theo tình trạng cụ thể của người bệnh. Phẫu thuật là phương pháp chính với mục tiêu loại bỏ tối đa khối u, nhằm giảm chèn ép tủy sống và cải thiện chức năng vận động. Xạ trị thường được chỉ định bổ trợ sau phẫu thuật hoặc khi không thể cắt bỏ hoàn toàn khối u. Hóa trị ít được sử dụng và chỉ áp dụng trong các trường hợp u ác tính hoặc khi bệnh tái phát, nhằm kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư.
Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với u màng ống nội tủy. Tuy nhiên, người bệnh có thể giảm nguy cơ và giúp phát hiện bệnh sớm hơn bằng cách đi khám sức khỏe định kỳ 1-2 lần/năm. Mỗi người cũng nên tránh tiếp xúc với tia xạ không cần thiết và duy trì lối sống khoa học, kết hợp với tập thể dục đều đặn để tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Khi có chẩn đoán u màng ống nội tủy, điều người bệnh và gia đình cần hiểu rõ là khối u nằm ở đâu, ảnh hưởng thế nào đến vận động và sinh hoạt, cũng như mục tiêu của phương án điều trị được đề xuất. Nếu phẫu thuật được cân nhắc, khả năng bảo tồn chức năng thần kinh, những rủi ro có thể gặp và kế hoạch theo dõi sau điều trị là những nội dung quan trọng cần trao đổi với bác sĩ.
