Virus Dengue 1 (DENV-1): Có thể bạn chưa biết?

Virus Dengue 1 (DENV-1) là một trong bốn type huyết thanh của virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết ở người. Nhiều người cho rằng sau khi mắc sốt xuất huyết do DENV-1 sẽ không mắc bệnh lần nữa. Tuy nhiên, miễn dịch sau nhiễm chỉ có tác dụng bảo vệ lâu dài đối với type virus này và không ngăn ngừa nguy cơ mắc sốt xuất huyết do các type Dengue khác.

Virus dengue 1 là gì?

Virus Dengue 1 (DENV-1) là một trong bốn type huyết thanh của virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết ở người, cùng với DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Virus thuộc họ Flaviviridae, chi Flavivirus và được truyền chủ yếu qua muỗi Aedes nhiễm virus. DENV-1 lưu hành tại nhiều quốc gia nhiệt đới, cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam và đây cũng là một trong những type huyết thanh thường gặp trong các đợt dịch sốt xuất huyết. (1)

Đặc điểm sinh học của DENV-1

Sau khi xâm nhập cơ thể người, DENV-1 nhân lên chủ yếu trong các tế bào miễn dịch như bạch cầu đơn nhân và đại thực bào, làm tăng tải lượng virus trong máu. Trong cơ thể muỗi Aedes, virus tiếp tục nhân lên, vượt qua hàng rào ruột giữa và tập trung tại tuyến nước bọt trước khi được truyền sang người qua vết đốt của muỗi.

Nhiễm DENV-1 kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch và kháng thể đặc hiệu đối với type huyết thanh này. Miễn dịch sau nhiễm thường duy trì lâu dài đối với DENV-1 nhưng không bảo vệ hoàn toàn trước DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Vì vậy, một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần do nhiễm các type virus Dengue khác nhau.

DENV-1 lây truyền và gây bệnh như thế nào?

DENV-1 gây bệnh sau khi được truyền từ muỗi Aedes nhiễm virus sang người. Quá trình này bắt đầu từ sự xâm nhập của virus vào cơ thể, tiếp theo là giai đoạn nhân lên trong các tế bào đích và kích hoạt đáp ứng miễn dịch.

1. Cơ chế xâm nhập

Virus Dengue 1 được truyền sang người qua vết đốt của muỗi Aedes nhiễm virus. Trong quá trình hút máu, virus từ tuyến nước bọt của muỗi đi vào da và mô dưới da, sau đó xâm nhập các tế bào miễn dịch tại vị trí đốt. Từ đây, virus bắt đầu nhân lên và lan rộng trong cơ thể.

2. Cơ chế gây bệnh

Sau khi xâm nhập, virus Dengue 1 nhân lên trong các tế bào miễn dịch như bạch cầu đơn nhân và đại thực bào, làm tăng tải lượng virus trong máu. Quá trình này kích hoạt đáp ứng miễn dịch và phản ứng viêm, góp phần hình thành các triệu chứng của sốt xuất huyết.

Ở một số trường hợp, rối loạn đáp ứng miễn dịch có thể làm tăng tính thấm thành mạch, gây thoát huyết tương và dẫn đến các biến chứng nặng của bệnh.

DENV-1 có gây sốt xuất huyết nặng không?

DENV-1 vẫn có thể gây sốt xuất huyết nặng với các biến chứng như thoát huyết tương, xuất huyết nặng, sốc hoặc suy tạng. Vì vậy, không nên cho rằng DENV-1 là type virus Dengue ít nguy hiểm hoặc người từng nhiễm DENV-1 sẽ không mắc sốt xuất huyết trong tương lai. Người đã nhiễm DENV-1 vẫn có nguy cơ mắc bệnh khi nhiễm DENV-2, DENV-3 hoặc DENV-4.

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Thuý Hậu, Khoa Nội tổng hợp, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người bệnh cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao kéo dài, mệt nhiều, đau bụng, nôn nhiều, xuất huyết niêm mạc, lừ đừ, tay chân lạnh hoặc khó thở. Đây là những dấu hiệu có thể liên quan đến tình trạng thoát huyết tương hoặc các biến chứng nặng của sốt xuất huyết. Việc theo dõi sát diễn biến lâm sàng và các chỉ số xét nghiệm giúp phát hiện sớm nguy cơ trở nặng để can thiệp kịp thời.

Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người bệnh sốt xuất huyết được chẩn đoán và theo dõi bằng hệ thống xét nghiệm hiện đại, giúp đánh giá diễn biến bệnh, phát hiện sớm nguy cơ thoát huyết tương, xuất huyết hoặc tổn thương cơ quan. Các trường hợp diễn tiến nặng được phối hợp điều trị giữa nhiều chuyên khoa liên quan nhằm xây dựng phác đồ phù hợp với tình trạng cụ thể của từng người bệnh, góp phần kiểm soát biến chứng, nâng cao hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục.

Làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả?

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu riêng đối với virus Dengue 1. Phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả chủ yếu dựa vào kiểm soát muỗi truyền bệnh, phòng tránh muỗi đốt và phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh.

• Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi: Đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên, lật úp các vật dụng không sử dụng và loại bỏ các điểm đọng nước quanh nơi ở để hạn chế lăng quăng, bọ gậy phát triển.
• Phòng tránh muỗi đốt: Ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp, đặc biệt tại khu vực đang có dịch sốt xuất huyết.
• Phát hiện sớm và theo dõi bệnh: Đến cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ, đau khớp hoặc phát ban để được chẩn đoán và theo dõi kịp thời.
• Thực hiện các biện pháp phòng chống dịch tại cộng đồng: Phối hợp với cơ quan y tế trong các hoạt động vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy và kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Virus Dengue 1 (DENV-1) là một trong bốn type huyết thanh gây bệnh sốt xuất huyết ở người và vẫn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được theo dõi, xử trí kịp thời. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết hoặc dấu hiệu cảnh báo, cần được thăm khám tại cơ sở y tế để đánh giá mức độ bệnh, theo dõi diễn biến và phát hiện sớm các biến chứng.