Viêm bờ mi do Demodex: Tổng quan về bệnh

Hầu như ai cũng có ký sinh trùng Demodex trên da, đa số trường hợp chúng không gây vấn đề đáng kể. Tuy nhiên, ở những người suy giảm miễn dịch hoặc có sẵn bệnh lý da, Demodex có thể sinh sôi quá mức và gây triệu chứng khó chịu. Trong số đó, viêm bờ mi do Demodex là tình trạng khá phổ biến, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh.

Viêm bờ mi do Demodex là gì?

Viêm bờ mi do Demodex (tiếng Anh: Demodex blepharitis) là tình trạng mí mắt bị viêm, sưng, đỏ, ngứa, rát, có vảy… gây ra bởi sự tăng sinh bất thường hoặc nhiễm ký sinh trùng Demodex, một loài ve thuộc họ Demodicidae, lớp Arachnida.

Ve Demodex cực kỳ nhỏ (0,15-0,4mm), phải cần đến vài con mới có thể phủ kín một đầu kim. Trên da người tồn tại chủ yếu 2 loài Demodex sau:

• Demodex folliculorum: thường sống trong các nang lông nhỏ như lông mi và sử dụng tế bào da làm nguồn thức ăn.
• Demodex brevis: D. brevis thường sống gần các tuyến bã nhờn trong nang lông và sử dụng bã nhờn làm nguồn thức ăn.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân gây bệnh xuất phát từ việc ve D. folliculorum và D. brevis vốn sống tự nhiên trong các nang lông và gần tuyến bã nhờn trên da mặt và bờ mi, tăng sinh với số lượng lớn, gây tổn thương bờ mi. Các biểu hiện thường gặp là da khô, đỏ, ngứa, đồng thời gây viêm nặng ở bờ mi và làm tổn thương các tuyến bã nhờn ở mép mí mắt, đặc biệt là tuyến Meibomian và các nang lông mi.

Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ làm tăng nguy cơ mắc viêm bờ mi do Demodex: (1)

• Tuổi tác: tỷ lệ mắc bệnh do Demodex tăng theo tuổi tác, ảnh hưởng đến hơn 80% những người trên 60 tuổi và 100% những người trên 70 tuổi.
• Suy giảm miễn dịch: suy giảm miễn dịch tạo điều kiện cho ve Demodex phát triển không kiểm soát.
• Bệnh trứng cá đỏ (Rosacea): người bị rosacea có xu hướng mắc viêm bờ mi do có mật độ ve Demodex trên da thường cao hơn so với người bình thường.
• Bệnh khô mắt: theo thống kê từ một số báo cáo, khoảng 60%-70% người mắc khô mắt có kèm viêm mi mắt do Demodex.
• Rối loạn chức năng tuyến Meibomian: một nghiên cứu đã chỉ ra, 85% người gặp rối loạn chức năng tuyến Meibomian có ve Demodex, trong khi ở người khỏe mạnh (không mắc bệnh về mi mắt) chỉ khoảng 34%.

Ngoài ra, một số yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như môi trường sống, vệ sinh cá nhân không tốt, tiếp xúc nhiều với người có ve Demodex…

Tìm hiểu thêm: Viêm da do Demodex có đáng lo ngại?

Dấu hiệu nhận biết viêm bờ mi do Demodex

Khi mắc viêm bờ mi do ve Demodex, người bệnh có thể gặp nhiều triệu chứng như:

• Ngứa hoặc cảm giác khó chịu, kích ứng ở bờ mi mắt – đặc biệt ở vùng gốc của lông mi.
• Cảm giác như có dị vật trong mắt hoặc bị cộm.
• Mí mắt, kết mạc sưng đỏ.
• Chảy nước mắt.
• Rụng lông mi.
• Mi mắt dày, đóng mài.
• Giảm thị lực.
• Nổi mụn mủ vùng mi mắt.

Phân loại viêm bờ mi do Demodex

Dựa trên vị trí viêm, bệnh có thể được phân loại thành:

• Viêm bờ mi trước (Anterior blepharitis): tổn thương chủ yếu khu vực gốc lông mi, mí mắt phía trước, da viền mi.
• Viêm bờ mi sau (Posterior blepharitis): tổn thương chủ yếu ở mép mi phía trong, liên quan đến tuyến Meibomian, viền mi sâu hơn.
• Viêm bờ mi hỗn hợp (Marginal blepharitis): khi cả trước và sau cùng bị ảnh hưởng.

Demodex folliculorum thường cư trú ở gốc lông mi (liên quan đến viêm bờ mi trước) trong khi Demodex brevis có xu hướng gây viêm ở tuyến bã/tuyến Meibomian (viêm bờ mi sau).

Viêm bờ mi do Demodex có nguy hiểm không?

Viêm bờ mi do Demodex tuy không nguy hiểm tính mạng, nhưng có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách. Một nghiên cứu khảo sát trên 524 người bệnh cho thấy khoảng 77,4% người nhận định bệnh gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sống. Ngoài ra, viêm bờ mi còn ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần như:

• Khó chịu kéo dài, mỏi mắt, ảnh hưởng công việc và sinh hoạt.
• Rối loạn tuyến dầu dẫn đến khô mắt, cảm giác có dị vật, cộm mắt.
• Biến chứng tại giác mạc nếu để lâu hoặc không điều trị đúng.
• Tăng nguy cơ mắc các bệnh về mắt khác như chắp, lẹo, mộng mắt…

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ có thể dùng một số phương pháp như:

• Khám lâm sàng với đèn khe, bác sĩ dùng đèn ánh sáng mạnh và kính phóng to để quan sát vùng bờ mi, lông mi.
• Khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh nếu có.
• Lấy mẫu mô da để quan sát dưới kính hiển vi tìm ve Demodex.

Điều trị viêm bờ mi do Demodex

Bác sĩ có thể điều trị bằng một số phương pháp như:

• Sử dụng thuốc kháng ký sinh đường uống.
• Dùng thuốc nhỏ mắt để tiêu diệt, kiểm soát ve Demodex sinh sôi.
• Hỗ trợ làm sạch da vùng mi mắt.

Phòng ngừa tái phát

Để phòng ngừa tái phát, người từng mắc bệnh do Demodex nên:

• Duy trì vệ sinh bờ mi hằng ngày, có thể dùng tăm bông, bông tẩy trang bôi dung dịch vệ sinh được bác sĩ kê.
• Giữ vệ sinh, giặt thường xuyên đồ dùng cá nhân như chăn, gối, quần áo, khăn tắm…
• Không dùng chung sản phẩm trang điểm, quần áo, mũ nón, khăn… với người khác.
• Duy trì điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Sau khi kết thúc điều trị, người bệnh vẫn nên tái khám nếu có các triệu chứng nghi ngờ như ngứa mi mắt, rụng mi, cộm mắt…

Để điều trị các bệnh do ký sinh trên da như ghẻ, nấm, Demodex… người bệnh có thể đến chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để được các bác sĩ Da liễu giàu kinh nghiệm chẩn đoán và điều trị. Bằng các loại thuốc tiên tiến và công nghệ hiện đại, người bệnh có thể được điều trị hiệu quả, an toàn với chi phí hợp lý.

Nếu có nhu cầu khám, điều trị viêm mắt do Demodex tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Viêm bờ mi do Demodex là bệnh lý phức tạp và có mối liên hệ chặt chẽ với các bệnh da liễu và nhãn khoa mạn tính (trứng cá đỏ, rối loạn chức năng tuyến Meibomian, khô mắt). Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ giúp người bệnh được điều trị toàn diện, tránh tái phát và tổn thương mạn tính tuyến dầu.