Trằn trọc hay trằn trọc không ngủ được có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân. Đây là vấn đề thường gặp ở nhiều người, không phân biệt tuổi tác. Vậy trằn trọc là gì? Trằn trọc khó ngủ phải làm sao để cải thiện?
Trằn trọc là thuật ngữ mô tả tình trạng khó chìm vào giấc ngủ hoặc ngủ không sâu giấc, dễ giật mình thức dậy giữa đêm mà không thể ngủ lại. Trằn trọc khó ngủ là vấn đề không ít người gặp phải, khiến cơ thể mệt mỏi, ảnh hưởng sức khỏe và tinh thần không tỉnh táo vào ngày hôm sau.
Người bị mất ngủ trằn trọc thường có những biểu hiện sau:
Trằn trọc không chỉ là vấn đề sinh hoạt thông thường mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng rối loạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng bởi yếu tố tâm lý, bệnh ký, môi trường và sức khỏe. Tìm hiểu và nhận diện sớm nguyên nhân có thể giúp ngăn tình trạng này kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn. (1)
Căng thẳng kéo dài và những lo lắng chưa được giải tỏa khiến não bộ liên tục hoạt động, ngay cả khi cơ thể đang nghỉ ngơi. Đây là nguyên nhân thường gặp khiến nhiều người nằm trằn trọc không ngủ được hoặc ngủ không sâu giấc.
Theo Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia, việc tiếp xúc với thiết bị điện tử, tiếng ồn hoặc tiêu thụ chất kích thích như cà phê, trà, rượu… trước giờ ngủ có thể làm chậm quá trình tiết melatonin – hormone giúp điều chỉnh giấc ngủ, khiến não bộ khó thư giãn, dẫn đến trằn trọc.
Một số vấn đề sức khỏe có thể làm ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ như bệnh tim, mất cân bằng nội tiết tố, đau xương khớp, trào ngược dạ dày… Đau nhức, khó chịu về thể chất lẫn tinh thần dễ khiến giấc ngủ bị gián đoạn, người bệnh trằn trọc khó vào giấc ngủ.
Trong một số trường hợp, tình trạng trằn trọc có liên quan đến các dạng rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không yên, mất ngủ mãn tính… Những vấn đề này khiến người bệnh khó ngủ trằn trọc về đêm, lâu dần ảnh hưởng sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Tình trạng trằn trọc có thể có liên quan đến thói quen ngủ ở mỗi người. Giờ ngủ không cố định, giấc ngủ trưa quá dài, làm việc hoặc vận động mạnh trước giờ đi ngủ… có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, khiến cơ thể và não bộ khó đi vào trạng thái nghỉ ngơi.
Trằn trọc nhiều đêm không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn ảnh hưởng sức khỏe:
Ngoài ra, trằn trọc còn gây ra cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày. Đối với người tham gia giao thông, ảnh hưởng này có thể làm tăng nguy cơ tai nạn. Thế nên, để phòng tránh những ảnh hưởng không đáng có về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, cần khắc phục tình trạng trằn trọc khó ngủ càng sớm càng tốt.
Để khắc phục tình trạng trằn trọc, cần áp dụng đồng thời các phương pháp khoa học, tác động cả tâm lý lẫn thói quen sinh hoạt. Bên cạnh điều trị theo chỉ định của bác sĩ, có thể dùng thuốc và điều trị bệnh lý liên quan, bác sĩ có thể chỉ định, tư vấn thêm các phương pháp sau: (2)
Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT-I) là một phương pháp điều trị chứng mất ngủ đa thành phần, tập trung cải thiện những khó khăn trong việc bắt đầu và/hoặc duy trì giấc ngủ. Phương pháp này giúp người bị mất ngủ nhận ra và thay đổi những hành vi, suy nghĩ gây cản trở giấc ngủ.
Nhờ đó, mỗi người có thể thiết lập thói quen ngủ khoa học, cải thiện chất lượng giấc ngủ về lâu dài. CBT-I là phương pháp an toàn, được các chuyên gia ưu tiên, giúp ngủ ngon, ngủ sâu, không cảm thấy mệt mỏi sau khi thức dậy.
Vệ sinh giấc ngủ (sleep hygiene) là phương pháp thực hành hành vi và môi trường được các chuyên gia khuyến nghị thực hiện để cải thiện chất lượng giấc ngủ. Phương pháp này bao gồm: tạo không gian ngủ yên tĩnh; hạn chế dùng chất kích thích như trà, cà phê, rượu… và thiết bị điện tử trước giờ đi ngủ; xây dựng thói quen lành mạnh trước khi ngủ như nghe nhạc, đọc sách…
Thực hiện tốt phương pháp vệ sinh giấc ngủ có thể giúp hạn chế tình trạng trằn trọc, nhờ đó ngủ ngon, ngủ sâu giấc hơn, thức dậy tràn đầy năng lượng.
Điều chỉnh lịch trình giấc ngủ, thức và dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày giúp đồng hồ sinh học cơ thể duy trì trạng thái ổn định. Tuân thủ lịch trình ngủ ngay cả vào cuối tuần hoặc ngày nghỉ có thể giúp cơ thể hình thành nhịp ngủ tự nhiên một cách hiệu quả hơn, từ đó cải thiện tốt tình trạng trằn trọc khó ngủ mỗi đêm.
Nếu đã áp dụng các phương pháp cần thiết nhưng vẫn chưa thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, người dân hãy đến gặp bác sĩ để thăm khám khi:
Tình trạng trằn trọc khó ngủ càng kéo dài, sức khỏe tinh thần lẫn thể chất càng bị ảnh hưởng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kể trên, người bệnh nên đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân và điều trị theo chỉ định để tránh gây ra ảnh hưởng lâu dài.
Một số câu hỏi thường gặp liên quan đến tình trạng trằn trọc, gồm:
Nếu tình trạng trằn trọc xảy ra thường xuyên, tần suất từ 3 lần/tuần trở nên và ảnh hưởng thể chất lẫn tinh thần thì được xem là mất ngủ. Ngược lại, nếu chỉ trằn trọc vài đêm do một số yếu tố tạm thời (căng thẳng, thay đổi nơi ngủ…) thì không được xem là mất ngủ. Như vậy, trằn trọc có phải mất ngủ không sẽ tùy vào từng trường hợp dựa trên nguyên nhân và tần suất.
Trằn trọc có thể tự hết, nhưng cũng có thể trở thành vấn đề kéo dài tùy theo nguyên nhân. Nếu trằn trọc khó ngủ chỉ do nguyên nhân tạm thời, thường có thể tự cải thiện sau khi các yếu tố ảnh hưởng bị loại bỏ. Mặt khác, nếu trằn trọc có liên quan bệnh lý, rối loạn tâm lý hoặc thói quen sinh hoạt không khoa học thì tình trạng không thể tự hết, cần can thiệp theo hướng dẫn của chuyên gia.
Thuốc ngủ có thể giúp ngủ nhanh hơn, nhưng không phải là giải pháp lâu dài để cải thiện tình trạng trằn trọc. Sử dụng sai cách hoặc lạm dụng thuốc ngủ có thể gây tác dụng phụ ảnh hưởng sức khỏe, thậm chí suy giảm trí nhớ hoặc rối loạn thần kinh. Người bệnh chỉ dùng thuốc ngủ khi có chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc trong mọi trường hợp.
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Tình trạng trằn trọc nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần, người bệnh cần đi khám, xác định đúng nguyên nhân để can thiệp phù hợp, hiệu quả. Nếu đã áp dụng các biện pháp cải thiện ban đầu nhưng không hiệu quả, người bệnh nên sớm đến bệnh viện để bác sĩ chuyên khoa thần kinh thăm khám, chỉ định hướng điều trị phù hợp.
