Ở một số tình huống, tinh hoàn có thể di chuyển ra khỏi vị trí bìu, đi vào ống bẹn và trở lại bìu sau đó. Tình trạng này được gọi là tinh hoàn co rút. Vậy tinh hoàn bị co rút ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe nam giới? Tình trạng này có nguy hiểm không? Những thắc mắc này sẽ được bác sĩ Nguyễn Công Danh Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh… giải đáp trong bài viết sau.
Tinh hoàn co rút là tình trạng một hoặc cả hai tinh hoàn không nằm trong bìu mà di chuyển lên xuống giữa bìu và bẹn. Ở giai đoạn thai nhi phát triển, tinh hoàn sẽ đi xuống bìu và “yên vị” tại bìu nếu không có không có bất kỳ tác động nào vào vùng bìu. Tuy nhiên ở một số trường hợp, đặc biệt là trẻ nam và thanh thiếu niên, một hoặc cả hai tinh hoàn có thể tạm thời co rút, di chuyển lên ống bẹn. (1)
Hầu hết trường hợp này có thể phát hiện bằng cách dùng tay xác định vị trí di chuyển của tinh hoàn và có thể dùng tay để hạ tinh hoàn bị lạc chỗ trở lại xuống bìu. Tình trạng này thường không được xem là vấn đề y khoa nghiêm trọng. Tuy nhiên người bệnh nên thăm khám và tham khảo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá, hướng dẫn xử trí phù hợp.
Hầu hết các trường hợp co rút tinh hoàn thường không có biểu hiện, triệu chứng đặc hiệu hoặc khó chịu nào. Đây được xem là sự thay đổi vị trí tinh hoàn bình thường và không ảnh hưởng chức năng tinh hoàn. Những dấu hiệu gợi ý tình trạng co rút tinh hoàn phổ biến gồm:
Nguyên nhân chính xác gây tinh hoàn bị co rút vẫn chưa được xác định cụ thể, tuy nhiên hiện tượng này diễn ra thường do liên quan đến sự di chuyển bất thường của tinh hoàn hơn là bệnh lý cụ thể. Các yếu tố góp phần dẫn đến tình huống này có thể là:
Tinh hoàn bị co rút là hiện tượng hiếm gặp ở nam giới trưởng thành, tuy không phổ biến nhưng vẫn có thể xảy ra. Cho đến nay, tỷ lệ mắc tình trạng này ở người trưởng thành vẫn chưa được thống kê đầy đủ, cho thấy đây là một vấn đề y khoa còn ít được quan tâm và nghiên cứu sâu.
Tình trạng này không được coi là vấn đề y khoa và không cần thiết can thiệp điều trị. Nếu lo ngại về tình trạng sức khỏe sinh sản, hoặc tinh hoàn không dễ dàng hạ xuống bìu, nam giới cần thăm khám và tham khảo lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá tình trạng thực tế.
Co rút tinh hoàn thường diễn ra tạm thời, không ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên trong một số trường hợp, tình trạng tinh hoàn ẩn, tinh hoàn lạc chỗ có thể bị xác định nhầm thành tinh hoàn co rút, dẫn đến chẩn đoán và can thiệp muộn, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Vì vậy nam giới cần phân biệt rõ các tình trạng này để có hướng xử trí phù hợp.
Dưới đây là một số lưu ý phân biệt co rút tinh hoàn và tinh hoàn ẩn:
| Tình trạng | Biểu hiện | Điều trị |
| Tinh hoàn co rút | Biến thể bình thường của vị trí tinh hoàn. Tinh hoàn di chuyển đến ống bẹn, vùng bẹn tạm thời, do bị kích thích hoặc tiếp xúc nhiệt độ thấp. | Có thể di chuyển vị trí tinh hoàn bằng tay, không cần can thiệp điều trị. |
| Tinh hoàn ẩn | Tinh hoàn nằm ở bụng, ống bẹn hoặc vùng bẹn, không thể di chuyển xuống bìu trong giai đoạn thai nhi hoặc khi mới sinh. | Can thiệp ngoại khoa để hạ tinh hoàn xuống bìu.
Tiềm ẩn nguy cơ vô sinh, ung thư tinh hoàn nếu không được điều trị. |
Để chẩn đoán tình trạng co rút tinh hoàn, bác sĩ thường áp dụng các phương pháp thăm khám lâm sàng. Trong trường hợp cần phân biệt tình trạng tinh hoàn bị co rút với các bệnh lý tinh hoàn khác, một số phương pháp cận lâm sàng có thể được chỉ định bổ sung. Quy trình chẩn đoán thường diễn ra như sau:
Tình trạng tinh hoàn bị co rút được đánh giá là biến thể vị trí và chức năng tinh hoàn bình thường, không cần can thiệp điều trị y tế nếu không có vấn đề bất thường khác. Song điều quan trọng nhất là cần chẩn đoán đúng, theo dõi sát sao.
Đầu tiên, nếu nghi ngờ tinh hoàn không ở trong bìu do tình trạng co rút tinh hoàn, bác sĩ sẽ thao tác hạ tinh hoàn xuống bìu bằng tay. Đây là phương pháp đơn giản, hiệu quả, áp dụng trong trường hợp tinh hoàn vẫn di chuyển được và chưa gây biến chứng.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ để đánh giá tình trạng tinh hoàn. Nếu tinh hoàn bị co rút không thể tự trở lại vị trí trong bìu, thường xuyên tái diễn hoặc gây ra đau đớn, khó chịu cho người bệnh, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật can thiệp để cố định tinh hoàn trong bìu. Can thiệp phẫu thuật hiếm khi xảy ra đối với trường hợp này, chỉ áp dụng đối với trường hợp biến chứng tinh hoàn nghiêm trọng.
Không có phương pháp nào có thể ngăn ngừa tình trạng tinh hoàn co rút. Tuy nhiên Bác sĩ… Danh cho biết trường hợp này không đáng lo ngại, vì vậy nam giới không cần quá lo lắng. Nếu quan ngại về sức khỏe sinh sản, nam giới có thể tham khảo tư vấn của bác sĩ, chuyên gia. (2)
Không có bằng chứng cho thấy tình trạng co rút tinh hoàn gây ra chứng rối loạn cương dương ở nam giới. Tuy nhiên nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng có mối liên hệ giữa sự suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng ở nam giới có bệnh sử co rút tinh hoàn thường xuyên. (3)
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Việc chẩn đoán chính xác tinh hoàn co rút mang ý nghĩa quan trọng, giúp phân biệt với các tình trạng bất thường tinh hoàn khác, từ đó có hướng xử trí phù hợp. Tinh hoàn bị co rút không phải bệnh lý nguy hiểm, song nếu tình trạng này tái diễn thường xuyên, đặc biệt ở giai đoạn trưởng thành, nam giới nên đến BVĐK Tâm Anh để bác sĩ chuyên khoa theo dõi và can thiệp nếu cần thiết.
